I SA/Wr 1514/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych w okresie od czerwca do grudnia 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 19.830 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego J. B.. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza w 2016 r. przyniosła stratę w kwocie około 209.000 zł, co wynika z ograniczenia wysokości osiąganych przychodów i konieczności spłacania zaciągniętych wcześnie zobowiązań kredytowych i leasingowych. Aktualnie nie posiada innych źródeł dochodu. Wnioskodawca mieszka z żoną, P. R. i dwojgiem małoletnich dzieci, T. i K.. Na jego utrzymaniu pozostaje również syn z poprzedniego związku małżeńskiego, na rzecz którego opłaca alimenty w wysokości 400 zł i partycypuje w kosztach jego wypoczynku w czasie wakacji, ferii, wycieczek szkolnych. Z żoną wnioskodawca ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Żona prowadziła własną działalność w zakresie stylizacji paznokci, z której do października 2017 r. uzyskiwała dochody na poziomie 1.000 zł miesięcznie. Z dniem [...] grudnia 2017 r. działalność została zawieszona. Wszelkie opłaty związane z utrzymaniem domu, ponoszeniem kosztów eksploatacyjnych, itp. wnioskodawca stara się regulować na bieżąco, jednak są miesiące, w których nie jest w stanie pokryć wszystkich opłat. Posiada trzy samochody osobowe w leasingu – R. [...], V [...] i V [...], których raty leasingowe wynoszą łącznie 5.560,71 zł oraz sprzęt zaewidencjonowany w środkach trwałych przedsiębiorstwa. Zajmowany przez rodzinę skarżącego lokal mieszkalny został nabyty z pomocą zaciągniętego kredytu hipotecznego, którego rata wynosi 1.410 zł. Mieszkanie stanowi współwłasność wnioskodawcy i jego małoletniego syna T.. Wnioskodawca zaznaczył, że jego rodzice i rodzina nie są w stanie w żaden sposób pomóc mu finansowo. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika nadto, że mieszkanie zajmowane przez rodzinę wnioskodawcy jest obciążone hipoteką przymusową. Wnioskodawca posiada też udział w 3/8 (pozostałe 5/8 należy do syna T.) w prawie użytkowania wieczystego działki gruntu o powierzchni 0,1666 ha i wartości około 80.000 zł, także obciążonego hipoteką. Poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 5.000 zł. Jedynym źródłem dochodu rodziny wnioskodawcy obecnie jest prowadzona przez niego działalność gospodarcza, z której miesięczny dochód netto wynosi około 2.000-2.500 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: rata kredytu hipotecznego 1.410 zł, prąd 330 zł i woda ze ściekami 350 zł (na dwa miesiące), opłaty szkolne/ obiady/ korepetycje starszego syna około 500 zł, opłaty za przedszkole młodszego syna 600 zł, wyżywienie około 1.000 zł, rata za budynek firmy 1.100 zł, wymienione wyżej raty leasingowe – łącznie 10.850,71 zł, a także zobowiązanie z tytułu VAT w kwocie 221.637,79 zł, które ściągane jest w postępowaniu egzekucyjnym oraz zobowiązanie wobec Głównego Inspektoratu Drogowego w kwocie 549,60 zł (objęte również egzekucją). Załączone do wniosku dokumenty potwierdzają zawieszenie działalności gospodarczej żony wnioskodawcy, zajęcie egzekucyjne zobowiązania podatkowego, oświadczone tytuły własności nieruchomości i obciążenia hipoteczne, a także rozdzielność majątkową i obowiązek alimentacyjny. Wynika z nich również, że wnioskodawca do października 2017 r. uzyskał z działalności gospodarczej przychód w wysokości 3.517.393,77 zł i poniósł stratę w kwocie 467.193,62 zł. Przychód jego żony w 2017 r. wyniósł 2.992 zł i dochód 1.765,84 zł. Dane historii jednego z rachunków bankowych żony wnioskodawcy potwierdzają kwoty bieżących opłat. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że wnioskodawca zeznał przychody z działalności gospodarczej za 2015 r. w wysokości 2.939.902,86 zł, a za 2016 r. – 4.593.940,23 zł. Na koniec grudnia 2017 r. przychody te sięgnęły 5.637.231,09 zł, a zysk 158.816,69 zł. Od czerwca do listopada 2017 r. w poszczególnych miesiącach wnioskodawca dokonał dostaw towarów i usług na kwoty 391.260 zł, 286.121 zł, 14.168 zł, 272.096 zł, 74.563 zł i 625.730 zł. Jednocześnie poczynił zakupy związane z działalnością opodatkowaną na kwoty 308.815 zł, 213.734 zł, 154.985 zł, 166.798 zł, 586.581 zł i 902.121 zł. Żona wnioskodawcy uzyskała w latach 2015 i 2016 przychody w wysokości 974,60 zł i 19.567 zł. Przedłożony został też wydruk historii jednego rachunku bankowego żony wnioskodawcy za okres od 1 czerwca do końca grudnia 2017 r. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Tymczasem dane wynikające z przedłożonych dokumentów finansowych wskazują, że w dyspozycji wnioskodawcy są środki pieniężne w znacznych kwotach, co można wywieść z danych przedłożonych dokumentów finansowych. Wnioskodawca prowadzi bowiem jednoosobową działalność gospodarczą na bardzo dużą skalę, na co wskazuje wartość przychodów, które z roku na rok są coraz wyższe, a w ostatnim roku (2017) sięgnęły kwoty ponad 5.500.000 zł. Dodatkowo odnotowany został wynik dodatni z dochodem w wysokości ponad 150.000 zł. Przy czym nawet jeśli dochód jest niski lub nawet odnotowana byłaby strata, to jest to tylko i wyłącznie konsekwencja wysokości ponoszonych kosztów uzyskania przychodów, na wielkość których ma znaczny wpływ sam przedsiębiorca. Poza tym, wymienione wartości, to jest dochód strata i koszty uzyskania przychodu, są przede wszystkim wykazywane na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie mają odzwierciedlenia w rzeczywistym stanie finansowym przedsiębiorcy. Dlatego dla oceny jego możliwości płatniczych najbardziej wymiernym punktem odniesienia jest wysokość przychodów. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż w niniejszej sprawie skarga została wniesiona w październiku 2016 r., czyli ponad rok temu. Zatem wnioskodawca miał nie tylko możliwości, ale i czas na poczynienie rezerw celem opłacenia kosztów swego udziału w sprawie, w tym na opłacenie wynagrodzenia dla doradcy podatkowego, o ustanowienie którego wnosi. Wprawdzie wnioskodawca wskazuje, że ma zobowiązania, które są ściągane w postępowaniach egzekucyjnych, udokumentował jednak tylko zajęcie w postępowaniu egzekucyjnym jednego rachunku bankowego. Przedłożone dokumenty nie wskazują natomiast, aby egzekucja była skuteczna, czy też pozbawiała wnioskodawcę możliwości płatniczych lub ograniczała rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej. Dotychczasowe uwagi wskazują zatem na brak jakichkolwiek przesłanek do uwzględnienia przedmiotowego wniosku nie tylko w całości, ale nawet w części. Zauważyć nadto wypada, że wnioskodawca nie dostosował się w pełni do wezwania do przedłożenia dokumentów, które zostały wyraźnie wymienione. Chodzi przede wszystkim o wydruki historii wszystkich rachunków bankowych, lokat czy kart kredytowych, w tym związanych z działalnością gospodarczą należących do wnioskodawcy i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, za okres od czerwca do grudnia 2017 r. Tymczasem do wniosku załączony został wydruk jednego rachunku żony za okres od września do grudnia 2017 r., zaś w odpowiedzi na wezwanie historia jej drugiego rachunku. Jednocześnie z historii rachunków wynika wyraźnie, iż wnioskodawca posiada aktywne konta bankowe (o numerach końcowych **[...] i **[...] i **[...]), z których dokonuje regularnych przelewów na rachunek żony na kwoty po 1.500 zł. Końcowo, odnosząc się do oświadczenia o rozdzielności majątkowej małżonków, wyjaśnić należy, że w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje ona bez znaczenia. Małżonkowie mają bowiem obowiązek wzajemnej pomocy i wspierania się, stosownie do treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obowiązek ten nie ma charakteru wyłącznie moralnego i nie jest zależny od ustanowionego ustroju majątkowego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 530/13, publ. LEX nr 1422571). Małżonkowie winni wspierać się również finansowo. Chodzi tutaj nie tylko o wsparcie w utrzymaniu, ale także w przypadku obowiązku ponoszenia zobowiązań publicznych. Mając zatem na uwadze powyższe, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.