I SA/Wr 1539/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca do grudnia 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 38.290 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego J.B.. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza w 2016 r. przyniosła stratę w kwocie około 209.000 zł, co wynika z ograniczenia wysokości osiąganych przychodów i konieczności spłacania zaciągniętych wcześnie zobowiązań kredytowych i leasingowych. Aktualnie nie posiada innych źródeł dochodu. Wnioskodawca mieszka z żoną, P. R. i dwojgiem małoletnich dzieci, T. i K.. Na jego utrzymaniu pozostaje również syn z poprzedniego związku małżeńskiego, na rzecz którego opłaca alimenty w wysokości 400 zł i partycypuje w kosztach jego wypoczynku w czasie wakacji, ferii, wycieczek szkolnych. Z żoną wnioskodawca ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Żona aktualnie prowadzi własną działalność w zakresie stylizacji paznokci, z której obecnie uzyskuje dochody na poziomie 1.500 zł miesięcznie. Wszelkie opłaty związane z utrzymaniem domu, ponoszeniem kosztów eksploatacyjnych, itp. wnioskodawca stara się regulować na bieżąco, jednak są miesiące, w których nie jest w stanie pokryć wszystkich opłat. Posiada trzy samochody osobowe w leasingu – R. V. i V., których raty leasingowe wynoszą łącznie 4.873,28 zł. Przy czym umowy leasingowe były zawierane w okresie, w którym działalność przynosiła wyższe dochody, a ich zakończenie w obecnym momencie wygenerowałoby znacznie wyższe koszty. Zajmowany przez rodzinę skarżącego lokal mieszkalny został nabyty z pomocą zaciągniętego kredytu hipotecznego, którego rata wynosi 1.410 zł. Mieszkanie stanowi współwłasność wnioskodawcy i jego małoletniego syna T.. Wnioskodawca zaznaczył, że jego rodzice i rodzina nie są w stanie w żaden sposób pomóc mu finansowo. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika nadto, że mieszkanie zajmowane przez rodzinę wnioskodawcy jest obciążone hipoteką przymusową tytułem zabezpieczenia majątkowego. Wnioskodawca posiada też udział w 3/8 w prawie użytkowania wieczystego działki gruntu o powierzchni 0,1666 ha i wartości około 80.000 zł, także obciążonego hipoteką. Poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 5.000 zł. Jedynymi źródłami dochodów obojga małżonków są prowadzone przez nich działalności gospodarcze, z których miesięczny dochód netto wynosi łącznie około 4.000 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: rata kredytu hipotecznego 1.410 zł, prąd 330 zł i woda ze ściekami 350 zł (na dwa miesiące), opłaty szkolne/ obiady/ korepetycje starszego syna około 500 zł, opłaty za przedszkole młodszego syna 600 zł, wyżywienie 1.000 zł, rata za budynek firmy 1.100 zł, wymienione wyżej raty leasingowe – łącznie 9.820 zł. Załączone do wniosku dokumenty potwierdzają prowadzone działalności przez małżonków, zaciągnięte zobowiązania kredytowe, oświadczone tytuły własności nieruchomości i obciążenia hipoteczne, a także rozdzielność majątkową i obowiązek alimentacyjny. Wynika z nich również, że wnioskodawca w 2016 r. uzyskał z działalności gospodarczej przychód w wysokości 4.593.940,23 zł i poniósł stratę w kwocie 208.518,71 zł. Przychód jego żony w 2016 r. wyniósł 19.567,00 zł i dochód 2.333,70 zł. Z dokumentów przedłożonych w wyniku wezwania wynika, że rachunek bankowy wnioskodawcy w A został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym do kwoty 3.181.001 zł, w 2015 r. jego przychód z działalności gospodarczej wyniósł 2.939.902,86 zł, a strata 158.489,43 zł. W styczniu 2017 r. wnioskodawca odnotował przychód w wysokości 103.537,69 zł i stratę w kwocie 291.248,27 zł. Umowy leasingowe zostały zawarte w 2014, 2015 i na początku 2017 r. Przedłożony został też wydruk historii rachunku żony wnioskodawcy od września 2016 r. do marca 2017 r. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane. Tymczasem, zdaniem referendarza, wnioskodawca przedstawił swoją sytuację w sposób wybiórczy. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że nie zostały przedłożone wszystkie żądane dokumenty, a konkretnie wydruki historii wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych. Wynika to z tych wydruków, które zostały nadesłane. Z historii rachunku należącego do obojga małżonków wynika, że dokonywane były wpłaty i wypłaty na trzy rachunki (o numerach końcowych **[...] i **[...] i **[...]), których posiadaczem jest M. B.. Natomiast z wydruku rachunku jego żony wynika, że posiada ona także jeszcze jedno konto o końcowym numerze **[...]. Ponadto na rachunek P. R. dokonywane są liczne wpłaty osób trzecich po 750 zł i 1.000 zł za skoki spadochronowe. Kierując się tymi danymi, ustalone zostało na podstawie ogólnodostępnych informacji ze stron internetowych, że wnioskodawca wraz z żoną prowadzą firmę organizującą skoki spadochronowe, w której są również instruktorami. Zatem nie tylko oświadczone i udokumentowane działalności są źródłem dochodów małżonków. Z kolei dane wynikające z przedłożonych dokumentów, zdaniem referendarza, pozwalają na przyjęcie, iż wnioskodawca miał możliwość zgromadzenia środków na pokrycie przedmiotowych kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia dla doradcy podatkowego, nawet jeżeli wpis od skargi wynosi niespełna 40.000 zł. Zaznaczyć trzeba, że ponoszenia tych kosztów należy się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi, która w niniejszej sprawie była wniesiona 2 listopada 2016 r. Przychody wnioskodawcy tylko w listopadzie i grudniu 2016 r. wyniosły w sumie około 780.000 zł. Bez znaczenia pozostaje tutaj fakt, że jednocześnie została odnotowana strata, gdyż jest ona tylko konsekwencją ponoszenia znacznych kosztów uzyskania przychodów, na wielkość których w dużej mierze ma wpływ sam przedsiębiorca. Zauważyć wypada, że we wskazanych wyżej miesiącach wnioskodawca poniósł koszty na samo nabycie towarów handlowych i materiałów (nie wliczając tu innych kosztów podatkowych takich jak raty leasingowe) w wysokości ponad 800.000 zł. Oznacza to tylko, że miał możliwość poniesienia takiego wydatku i jednocześnie to, że był w stanie poczynić rezerwy na opłacenie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Poza tym wartości takie jak koszty podatkowe, dochód i strata są wykazywane przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie mają odzwierciedlenia w rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Świadczyć o tym może fakt, że wnioskodawca zadeklarował miesięczne dochody netto z własnej działalności na poziomie 2.500 zł, gdy jednocześnie w dokumentach finansowych po stronie dochodów odnotowane są wartości ujemne. Jest przy tym w stanie spłacać raty kredytowe, opłacać alimenty i utrzymywać rodzinę. Końcowo, odnosząc się do oświadczenia o rozdzielności majątkowej małżonków, wyjaśnić należy, że w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje ona bez znaczenia. Małżonkowie mają bowiem obowiązek wzajemnej pomocy i wspierania się, stosownie do treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obowiązek ten nie ma charakteru wyłącznie moralnego i nie jest zależny od ustanowionego ustroju majątkowego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 530/13, publ. LEX nr 1422571). Małżonkowie winni wspierać się również finansowo. Chodzi tutaj nie tylko o wsparcie w utrzymaniu, ale także w przypadku obowiązku ponoszenia zobowiązań publicznych. Mając zatem na uwadze powyższe, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.