I SA/Wr 1593/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca ), Sędziowie: sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant: starszy sekretarz sądowy Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi C. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] r. nr [...] odmawiające C. W. (podatnikowi, stronie) wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. Podatnik zwrócił się pismem z dnia 31.03.2015 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z żądaniem stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. w kwocie 570 zł w związku z uzyskaniem od "A" Spółka Akcyjna przychodu stanowiącego odszkodowanie z tytułu poniesionych strat i utraconych korzyści spowodowanych budową rurociągu paliwowego, który jego zdaniem, korzysta ze zwolnienia od opodatkowania podatkiem dochodowym. Wraz z wnioskiem Podatnik złożył kserokopię informacji o przychodach z innych źródeł oraz o przychodach z kapitałów pieniężnych za 2008 r. (PIT-8C), kserokopię rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za 2008 r. (PIT-40A), kserokopię przelewu kwoty 570 zł z dnia 24.04.2009 r. oraz kserokopię zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2008 na druku PIT-36. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z [...] r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. z tytułu otrzymania ww. odszkodowania. W zażaleniu Podatnik podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. bezzasadnie odmówił stwierdzenia nadpłaty za 2008 rok, ponieważ podatek został niesłusznie wpłacony w wyniku błędnej informacji. Z wyjaśnień Strony wynika, iż w latach 2008-2009 otrzymał odszkodowanie za poniesione straty i utracone korzyści spowodowane budową rurociągu paliwowego, które zostało opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W wyniku złożonej korekty za 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. dokonał wypłaty środków stanowiących nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. Z kolei wniosek o stwierdzenie nadpłaty za 2008 r. zdaniem Podatnika sprawy z tego tytułu powinny być rozpatrywane łącznie, ponieważ dotyczą tego samego tj. otrzymanego odszkodowania za poniesione straty i utracone korzyści spowodowane budową rurociągu paliwowego. Podatnik wskazuje, że organ I instancji dokonał wypłaty środków stanowiących nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. bez żadnego uzasadnienia. Podatnik zarzucił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w O. rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nadpłaty za 2008 r. na podstawie Ordynacji podatkowej (tekst jedn. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), kiedy w jego sprawie "nie było takiego prawa", czym obrażono ustawę i jednocześnie naruszono zasadę która mówi, że prawo nie powinno działać wstecz. Końcowo Strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia korekty PIT-36 za 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wskazał, że w sprawie zachodzi przeszkoda do wszczęcia postepowania, ponieważ zobowiązanie podatkowe za 2008 uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2014 r Organ wskazał, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Oznacza to, że Podatnik po upływie określonego w tym przepisie terminu nie może skutecznie domagać się stwierdzenia przez organ podatkowy nadpłaty, albowiem jego uprawnienie w tym zakresie już wygasło. Brakuje podstawy materialnoprawnej do wystąpienia z takim roszczeniem. W niniejszej sprawie termin do złożenia zeznania podatkowego oraz termin płatności podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. w Dz. U. nr 14 poz. 176 ze zm.) upłynął z dniem 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym tj. 30.04.2009 r. Biorąc pod uwagę powyższe przepisy zobowiązanie podatkowe za 2008 r. uległo przedawnieniu z dniem 31.12.2014 r. Tą datę trzeba zatem uznać za ostatni dzień, w którym Podatnik mógł skutecznie złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty. W niniejszej sprawie wniosek o stwierdzenie nadpłaty Podatnik złożył (za pośrednictwem poczty) w dniu 31.03.2015 r. tj. po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2008 rok. Odnosząc się natomiast do wniosku Podatnika o przywrócenie terminu do złożenia korekty zeznania, Dyrektor Izby Skarbowej we W. uznał, iż nie leży w jego kompetencji rozstrzyganie tego rodzaju żądań. Odnośnie natomiast nadpłaty za 2009 r Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że na podstawie art. 75 § 4 Ordynacji podatkowej przepis Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. w wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających dotyczących złożonej w dniu 6.02.2015 r. korekty zeznania podatkowego za 2009 r., uznał skorygowane zeznanie za prawidłowe i dokonał zwrotu nadpłaty na rachunek bankowy Podatnika bez wydawania decyzji stwierdzającej nadpłatę. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Storna ponowiła zarzuty i twierdzenia zawarte w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddaleni podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270) – w skrócie upsa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) upsa. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 upsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd ocenił, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a w szczególności powołanych w skardze przepisów o postępowaniu. Przedmiotem sporu w sprawie nie jest – jak błędnie zdaje się przyjmować skarżący odmowa stwierdzenia nadpłaty. Zaskarżone postanowienie dotyczy jedynie kwestii czy wniosek o stwierdzenie nadpłaty był wole dopuszczalny. Podkreślić też należy , że postępowanie w sprawie nadpłaty w podatku dochodowym toczy się odrębnie za każdy rok podatkowy. Z tego względu dokonanie zwrotu nadpłaty za rok 2009r nie ma wpływu na to czy dopuszczalny był wniosek o stwierdzenie nadpłaty za rok poprzedni -2008. Zgodnie z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygaśnie zatem po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Skoro zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, w przypadku zobowiązań podatkowych powstałych w roku 2009 (jak w sprawie niniejszej), prawo do złożenia wniosku wygasło z upływem dnia 31 grudnia 2014 r. Tę datę trzeba zatem uznać za ostatni dzień, w którym podatnik mógł skutecznie złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Natomiast jak wynika z akt sprawy strona złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty 31.03.2015 r., czyli po upływie terminu przedawnienia. Termin wygaśnięcia prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty jest terminem prawa materialnego o charakterze prekluzyjnym, który nie podlega przywróceniu / Ordynacja podatkowa, Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, LexisNexis, wydanie III, 2006 r.; oraz: Ordynacja podatkowa, Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki. Wyd. UNIMEX Wrocław 2009, wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r., I FSK 1907/07, wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2010 r., I FSK 194/09, wyroku NSA z dnia 14.05.2010 I FSK 660/09 /. Ponieważ wygasło prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty za 2008, postepowanie w tej sprawie nie mogło być wszczęte. Należy tutaj przypomnieć, że według art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Omawiany przepis ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek, i rozwiązanie takie jest podyktowane ekonomiką postępowania. Jeżeli bowiem już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek strony można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie, mija się z celem nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale również jego wszczynanie. W orzecznictwie uznaje się, że zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (tak: WSA w Warszawie w wyroku z dnia 22 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3288/06, LEX nr 317285). W sytuacji, gdy postępowanie podatkowe zostało wszczęte i toczyło się, pomimo istnienia przesłanek określonych w art. 165a Ordynacji podatkowej uzasadniających wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, organ podatkowy, stwierdzając bezprzedmiotowość postępowania w jego toku, powinien takie postępowania umorzyć na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 165a Ordynacji podatkowej jest zatem podyktowany ekonomiką postępowania. Jeżeli bowiem już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek strony można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie (art. 208 Ordynacji podatkowej), mija się z celem nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale również jego wszczynanie. Należy ponadto zauważyć, że rozstrzygnięcie przewidziane w części dyspozytywnej tego przepisu, tj. odmowa wszczęcia postępowania nie jest uzależnione od uznania organu administracji, stanowiąc obligatoryjne następstwo stwierdzenia przez organ przesłanek w tym przepisie wyszczególnionych. Odmowa wszczęcia postępowania stanowi zatem obowiązek organu administracji w przypadku zaistnienia opisanej w tym przepisie sytuacji. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Wobec wygaśnięcia prawa do żądania stwierdzenia nadpłaty nie było możliwe prowadzenie postępowania. Reasumując zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, w związku z czym skargę – na podstawie art. 151 p.p.s.a należało oddalić.