I SA/Wr 1599/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik - Ogińska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2009 r. o zabezpieczenia wykonania tego zobowiązania na majątku podatniczki postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W ślad za skargą na wyżej oznaczoną decyzję, M. Ż. (dalej: skarżąca) przesłała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową jej firmy, nieuregulowane zobowiązania podatkowe i z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przekraczające dochody jej rodziny, wpisanie hipoteki przymusowej na nieruchomości i samochodach oraz utrzymywanie rodziny z zasiłku jej męża w kwocie 609,20 zł (brutto). Z dokumentów złożonych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie wynika, że zaległości skarżącej wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynoszą 7.101,51 zł, wobec Urzędu Skarbowego – 18.126,91 zł, w roku 2010 osiągnęła dochód w kwocie 119.544,39 zł (przy przychodzie w kwocie 17.145.665,36 zł), jej mąż - dochód w łącznej kwocie 12.041,20 zł, w sierpniu, wrześniu i październiku 2011 r. dokonała skarżąca dostawę towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 1.973.915 zł, 1.982.721 zł i 1.036.651 zł, wykazując w deklaracji za październik 2011 r. kwotę podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy – 9.325 zł. Wskazała także, iż pobiera 191 zł zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku. Na jednym z rachunków bankowych (A) skarżącej prowadzone są operacje w ramach jej działalności gospodarczej, na drugim (B) zajęcia egzekucyjne. Według sporządzonego przez skarżącą zestawienia, miesięczne wydatki na utrzymanie jej rodziny zamykają się w kwocie 3.761,70 zł i obejmują m. in. spłaty rat kredytu w łącznej kwocie 2.981 zł. Zarządzeniem z dnia 2 listopada 2011 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyznaczył w przedmiotowej sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła sprzeciw, w którym podniosła, iż w zestawieniu miesięcznych wydatków nie uwzględniła wszystkich wydatków, które są związane z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, tj. wynagrodzeń pracowników, opłaty za prąd, utrzymanie biura, wodę, wywóz nieczystości, telefony, biuro rachunkowe, dzierżawę stacji paliw, ubezpieczenia samochodu – cysterny, podatek od środków transportowych, opłaty za koncesje. Na dowód powyższego skarżąca przedłożyła szereg dokumentów oraz zestawienie tychże wydatków, których suma wyniosła ok. 18.500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie: "ppsa", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 3 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Tak więc, o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Innymi słowy, wnioskodawca ma obowiązek wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Przystępując zatem do oceny złożonego w sprawie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd stwierdza, że nie znajduje podstaw do jego uwzględnienia. Skarżąca upatruje swoje prawo do udzielenia jej pomocy ze strony Skarbu Państwa, w trudnej sytuacji finansowej, spowodowanej przede wszystkim licznymi i wysokimi wydatkami na bieżące prowadzenie firmy, nieuregulowanymi zobowiązaniami publicznoprawnymi na rzecz ZUS i urzędu skarbowego, zajęciem nieruchomości i samochodów. Skarżąca skonstatowała, iż źródłem utrzymania jej oraz rodziny, jest zasiłek dla bezrobotnych otrzymywany przez jej męża. Dochód z działalności gospodarczej przeznaczany jest bowiem na pokrycie kosztów i zobowiązań. Z akt sprawy wynika, że uzyskany przez skarżącą dochód do opodatkowania z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej (obrót paliwami) wyniósł w 2010 r. 118.142,72 zł, jednakże przychód z tej działalności wyniósł aż 17.145.665,36 zł. Z kolei według deklaracji VAT-7 za miesiąc październik 2011 r. kwota za dostawę towarów i świadczenie usług przez skarżącą wyniosła nieco ponad 1 milion zł, a łącznie za miesiące sierpień, wrzesień i październik 2011 r. - 3.209.287 zł. Co do wypracowanego przez skarżącą przychodu, wypada przywołać pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w postanowieniu z dnia 25 lutego 2010 r. sygn. akt I FZ 10/10, że w przypadku przedsiębiorców, a do takich niewątpliwie należy skarżąca, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie. Bilans przychodów i kosztów tworzony jest tymczasem na potrzeby rozliczeń podatkowych, na podstawie których trudno oceniać realne korzyści z prowadzenia działalności gospodarczej w sensie ekonomicznym. Sąd poddał również analizie przedłożone przez skarżącą wyciągi z firmowych rachunków bankowych w A i B za okres od sierpnia do października 2011 r.. Wynika z nich, iż z konta w B realizowane są zajęcia egzekucyjne, w wyniku których przekazano organowi egzekucyjnemu 18.178,41 zł. Skarżąca nie przedłożyła natomiast dowodów na to, że dokonuje spłaty zadłużenia na rzecz Skarbu Państwa w sposób pozaegzekucyjny (dobrowolny). W przypadku drugiego konta (A) Sąd stwierdza, że jest ono wolne od zajęcia, a obroty na nim wyniosły ok. 99.000 zł. Z historii tegoż konta wynika, że skarżąca kilkakrotnie dokonywała wypłat gotówkowych w kwotach 52.500 zł, 10.000 zł, 3.250 zł, 8.500 zł, 4.950 zł, 10.450 zł i 4.800 zł. Zauważyć przy tym trzeba, iż wypłaty były dokonywane również w czasie, kiedy skarżąca wniosła już skargę na opisaną w sentencji postanowienia decyzję, co oznacza, że z pobranych kwot mogła zabezpieczyć część na przyszłe koszty sądowe. Dalszego wskazania wymaga, że na przyznanie prawa pomocy nie ma wpływu okoliczność spłacania przez skarżącą i jej męża rat z tytułu zaciągniętych kredytów. Aby bowiem uzyskać, a następnie spłacać kredyt, kredytobiorcy winni byli uprzednio wykazać zdolność kredytową, czyli zdolność do terminowej spłaty zadłużenia. Do tego konieczne jest natomiast wykazanie m. in., że rentowność prowadzonej działalności gospodarczej zabezpiecza zobowiązania kredytowe w określonej wysokości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2011 r. sygn. akt I FZ 212/11). Nie sposób też pominąć faktu, że zobowiązania te, co oświadczyła skarżąca, są na bieżąco regulowane. Zatem nie można uznać, iż fakt spłaty kredytów implikowałby konieczność przyznania prawa pomocy. Reasumując, Sąd stwierdza, że skarżąca nie należy do kategorii podmiotów, które nie są w stanie ponosić kosztów swojego udziału w postępowaniu przez tut. Sądem. Uzyskuje ona bowiem wysokie przychody, zaś z firmowego konta wypłacała wielotysięczne kwoty. Nie ma przy tym znaczenia, że mąż skarżącej pobiera zasiłek dla bezrobotnych, gdyż jak słusznie zauważył referendarz w zaskarżonym postanowieniu, prowadzone wspólne gospodarstwo domowe, korzysta ze środków wypracowanych przez samą skarżącą z jej działalności gospodarczej. Tym samym, w ocenie Sądu, skarżąca jest w stanie partycypować w kosztach postępowania, które na obecnym etapie wynoszą 500 zł tytułem wpisu od skargi. Podkreślić przy tym należy, że dalsze koszty sądowe z całą pewnością kwoty tej nie przekroczą. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2) i art. 260 ppsa, postanowił jak w sentencji postanowienia.