I SA/Wr 1644/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad należnym za listopad 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 6.744,00 zł skarżąca spółka (prowadząca działalność w branży budowlanej) wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych powołując się ujemny wynik finansowy spółki na koniec 2013 r., a także, na trudną sytuację finansową spółki na dzień składania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Wyjaśniła, że trudna sytuacja finansowa spółki jest następstwem pogarszających się warunków rynkowych w branży budowlanej, co w przypadku spółki wiązało się z wycofaniem części inwestorów, obniżeniem przez strategicznego inwestora wynagrodzenia należnego spółce za wykonane prace budowlane oraz koniecznością egzekwowania zaległych wynagrodzeń na drodze sądowej. Jak podkreślono we wniosku, funkcjonowanie spółki na rynku budowlanym utrudnia nadto długotrwała niezdolność do pracy prezesa tej spółki, który przebywa na zwolnieniu lekarskim od 12 maja 2014 r. Z zawartego we wniosku oświadczenia o majątku i dochodach spółki wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł; wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok (2013) wyniosła kwotę 12.921,43 zł, a odnotowana strata (za ostatni rok obrotowy według bilansu) kwotę 112.744,00 zł. Na rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku saldo wyniosło 0 zł. Zgodnie z przedłożoną dokumentacją finansową, przychody netto spółki w 2013 r. wyniosły 564.609,44 zł, zaś na koniec lipca 2014 r. odnotowane zostały przychody narastająco w kwocie 282.892,88 zł i strata – 126.960,81 zł. W lipcu wartość kapitału własnego i rezerwowego była ujemna. Zgodnie z deklaracjami VAT-7 za maj, czerwiec i lipiec 2014 r. spółka dokonała dostawy towarów i usług o wartości odpowiednio 47.967 zł, 70.499 zł i 56.420 zł. Na wydrukach historii rachunku bankowego za te miesiące odnotowane zostały wyłącznie operacje związane z opłatą za prowadzenie rachunku. Strona przedłożyła nadto kopie zwolnień lekarskich jej prezesa oraz dokumenty związane z zawarciem układu ratalnego z ZUS w związku z zaległościami w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz w kosztach egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ustawowym terminie skarżąca spółka wniosła sprzeciw od tego postanowienia. Z urzędu należy wskazać, że w drugiej ze spraw spółki, tj. sprawy o sygn. akt I SA/Wr 2248/14 wymagany wpis od skargi wynosi kwotę 4.965 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.: - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podstawę prawną do ewentualnego przyznania skarżącej wnioskowanego prawa stanowi art. 246 § 2 pkt 2) p.p.s.a. W myśl tego przepisu, osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy zakresie częściowym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dokonując oceny złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy w myśl ww. kryterium, przy uwzględnieniu obciążenia obowiązkiem uiszczenia wpisu sądowego także w drugiej ze spraw ww. spółki, Sąd nie znalazł przesłanek do przyznania stronie wnioskowanego prawa. Wymaga na wstępie podkreślenia, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, pomimo iż podjęła niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, LEX nr 1479183). W stanie faktycznym sprawy skarżąca spółka nie wykazała by podjęła starania o uzyskanie środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych podkreślając jedynie, że nie ma tych środków, a nadto, wskazując na poniesioną w ubiegłym roku (2013) stratę w wysokości 112.744,00 zł. Wymaga zwrócenia uwagi, że fakt odnotowania straty nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, powstanie straty nie warunkuje automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 172/14, LEX nr 1465304). Stąd, jak podkreśla się w orzecznictwie, w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1843/14, dostępne na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl). Nawiązując w tym kontekście do stanu faktycznego sprawy wypada przypomnieć, że, zgodnie z przedłożoną dokumentacją finansową, przychody netto spółki w 2013 r. wyniosły kwotę 564.609,44 zł, przy kosztach w kwocie 677.355,75 zł. Jak nadto wynika z przedłożonych przez stronę deklaracji VAT-7 za maj, czerwiec i lipiec 2014 r., odnotowana przez spółkę strata nie wpłynęła znacząco na funkcjonowanie spółki w obrocie gospodarczym, skoro, co potwierdzają ww. deklaracje, spółka uczestniczy w obrocie gospodarczym. Nadmienić również trzeba, że po złożeniu skargi (w kwietniu 2014 r.) spółka dysponowała środkami pieniężnymi na uiszczenie wymaganego wpisu sądowego (który na obecnym etapie jest jedynym kosztem do jakiego zobowiązana jest strona w związku z wywiedzioną skargą), albowiem w maju i czerwcu 2014 r. (wezwanie do opłacenia skargi strona otrzymała 24 czerwca 2014 r.) odnotowano w kasie spółki kwoty odpowiednio - 26.949,83 zł i 5.583,27 zł. Także w kolejnym miesiącu, tj. lipcu, w kasie spółki znajdowały się środki pieniężne w kwocie 18.311,26 zł. Odnosząc się do podniesionych w sprzeciwie okoliczności jak – konieczność przeznaczania wpływów pieniężnych na bieżące koszty działalności gospodarczej oraz na spłatę długów spółki należy podnieść, że wydatki na koszty działalności podmiotu gospodarczego, w tym zaległe zobowiązania cywilnoprawne, jak i publicznoprawne (zaległe zobowiązania wobec ZUS), nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami sądowymi (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 300/14, LEX nr 1485574), stąd, argumentacja ta nie mogła rzutować na pozytywną ocenę wniosku strony. W nawiązaniu do akcentowanej przez stronę okoliczności jaką jest długotrwałe zwolnienie lekarskie jej prezesa wymaga wyjaśnienia, że kwestia organizacji spraw spółki w czasie długotrwałej nieobecności jej prezesa pozostaje poza przesłankami przyznania prawa pomocy i nie może być brana pod uwagę przy ocenie wniosku o jego udzielenie, tym bardziej, że argumentów za zasadnością wniosku nie dostarcza także dokumentacja spółki. Reasumując, strona nie wykazała, by uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 6.744,00 zł wykraczało poza możliwości płatnicze spółki, a tym samym, by odmowa zwolnienia od tego obowiązku ograniczała spółce prawo do sądu. Z tych powodów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.