I SA/Wr 1715/02
WyrokWSA we Wrocławiu2004-07-28
Skład orzekający: Halina Betta, Andrzej Cisek, Marta Semiczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe mogą odmówić prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT, kwestionując ceny wykazane na fakturach zakupu środków trwałych, jeśli sprzedawca wykazał podatek należny i zapłacił go do urzędu skarbowego, a transakcja nie została uznana za nieważną lub pozorną?Ratio decidendi
Organy podatkowe nie mogą odmówić prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT, opierając się wyłącznie na rozbieżności między ceną wykazaną na fakturze a wartością rynkową, jeśli sprzedawca prawidłowo rozliczył podatek należny. Kwestionowanie cen na fakturach, gdy nie stwierdzono pozorności czynności lub naruszenia przepisów prawa cywilnego, stanowi naruszenie przepisów postępowania, ponieważ organy nie przeprowadziły wszechstronnej analizy dowodów i zastosowały sprzeczne podstawy prawne.Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. wniosła o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym VAT za listopad 2000 r., wynikającej z zakupu środków trwałych od Spółki B. Organy podatkowe zakwestionowały prawo do zwrotu, uznając ceny na fakturach za zawyżone i czynności za pozorne, powołując się na opinie biegłych. Spółka A kwestionowała te ustalenia, wskazując m.in. na prawidłowe rozliczenie podatku przez sprzedawcę oraz na możliwość stosowania kompensaty i przejęcia długu. Po postępowaniu przed organami I i II instancji, które utrzymały w mocy decyzję o odmowie zwrotu, spółka wniosła skargę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej we W. i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
I SA/ Wr 1715/02 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 28 lipca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Betta Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Cisek Asesor WSA Marta Semiczek ( sprawozdawca ) Protokolant po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2004 sprawy ze skargi A sp. z o.o. we W. na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2000 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza na rzecz Skarżącego od Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 7 215 ( siedem tysięcy dwieście piętnaście ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. orzeka, że decyzja wymieniona w pkt. I nie podlega wykonaniu.
Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa we W. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego W.-F. określającą nadwyżkę podatku naliczone nad należnym za miesiąc listopad 2000 w kwocie w kwocie [...]nie uznając jednocześnie kwoty [...]wykazanej w deklaracji VAT 7 jako kwota do zwrotu na rachunek bankowy.
W trakcie prowadzonego postępowania kontrolnego ustalono, że zwrot wynika z zakupu środków trwałych od Spółki z o.o. "B" udokumentowanego 37 fakturami VAT na łączną wartość netto [...]VAT [...]. Urząd Skarbowy uznał, iż czynności zakupu środków miały charakter pozorny, ponieważ:
- wartość środków trwałych określona w umowie kilkukrotnie przekracza wartość rynkową tych środków,
- nabywca zapłacił za zakup jedynie część należności, natomiast w pozostałej części zawarto porozumienie o kompensacie,
- zakupione urządzenia nie były uruchomione i nie wykonywały pracy,
- pomiędzy osobami pełniącymi w obu spółkach funkcje zarządcze istnieją powiązania o charakterze rodzinnym i kapitałowym.
Od powyższej decyzji podatnik wniósł odwołanie, w którym wnosił o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.
Po rozparzeniu sprawy w trybie odwoławczym Izba Skarbowa we W. i zaskarżoną decyzję i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I uznając, że zebrany w sprawie materiał nie jest kompletny i nie pozwala na jednoznaczne rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organ odwoławczy wskazał, że należy ustalić faktyczną wartość zakupionych rządzeń oraz zbadać źródła finansowania zakupu.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Urząd Skarbowy ustalił na podstawie opinii biegłego, że nabyte przez stronę środki trwałe zakupione zostały po cenach nie adekwatnych do ich faktycznej wartości. Biegły - Z. P. wydał w dniu [...]opinię dotyczącą 19 urządzeń, według której ich wartość netto wynosi [...], podczas gdy z faktur zakupu wynika wartość netto [...]. Pozostałe urządzenia (18 pozycji) to sprzęt komputerowy zakupiony przez sprzedawcę w latach 1997 i 1999, meble zakupione przez w latach 1996, 1998 i 1999 oraz inne urządzenia, które nie są przedmiotami zyskującymi na wartości w miarę upływu czasu, a wręcz przeciwnie następuje stała ich degradacja i co się z tym wiąże spadek wartości.
W odpowiedzi strona przedłożyła wycenę maszyn i urządzeń sporządzoną przez biegłego H. R., który wycenił wartość maszyn i urządzeń w kwotach zbliżonych do kwot wykazanych na fakturach wstawionych przez B". Urząd Skarbowy oparł się na opinii sporządzonej przez Z. P. wskazując m. in. na następujące okoliczności:
- opinia Z P. oddaje wartość szacunkową maszyn i urządzeń na dzień zakupu, podczas gdy wycena biegłego powołanego przez podatnika podaje aktualną wartość rynkową,
- opinia Z P. opiera się m. in. na cenniku "Wycena maszyn i urządzeń" wydawnictwo Wacetob z 2000 r. jest zbieżna z wartością środków trwałych zaewidencjonowaną na kontach sprzedawcy,
- wycena maszyn i urządzeń sporządzona przez biegłego powołanego przez podatnika podana jest w wartościach rynkowych, natomiast ustawa o podatku VAT posługuje się określeniem cena przeciętna, a nie wartość rynkowa.
Odnośnie zapłaty za zakupione środki trwałe organ I instancji ustalił, że "A spółka. z o.o. częściowo zapłaciła za zakup urządzeń, a ponadto przejęła zobowiązania kredytowe "B" Sp. z o.o. względem banków i spłaca przejęte na podstawie umowy kupna - sprzedaży zobowiązania "B" Sp. z o.o.
Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy Urząd Skarbowy stwierdził,
strony transakcji, wykorzystując powiązania o charakterze rodzinnym zawyżyły wartość środków trwałych w fakturach VAT, podając wartość niezgodną ze stanem faktycznym celem uzyskania zwrotu wysokiej kwoty podatku VAT. Sytuacja ta wyczerpuje- zdaniem Urzędu przesłanki określone w przepisie § 50 ust. 4 pkt. 5 lit. b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 109 poz. 1245 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne podające kwoty niezgodne ze stanem faktycznym - faktury dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Od złożyła odwołanie i wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji zarzucając naruszenie następujących przepisów ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, póz. 50 ze zm.):
-19, art. 21 ust. 3 ponieważ spółka spełniła określone w nich wymogi i przysługiwał jej zwrot bezpośredni w kwocie nie wyższej od kwoty podatku naliczonego z faktur stwierdzających nabycie środków trwałych.
- art. 10 ust. 2 bowiem przepis ten nie upoważnia Urzędu Skarbowego do wydania decyzji określającej kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny
miesiąc.
- art. 17 ust. 2 i 3, który nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż "A sp. z o.o.
nie dokonywała żadnego obrotu, który podlegałby ocenie w oparciu o ten przepis.
Strona zarzuciła również naruszenie art. 210 § 4 w związku z art. 180, art. 181, art. 187 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, ponieważ Urząd Skarbowy nie przedstawił uzasadnienia faktycznego i prawnego i nie wyjaśnił stronie w oparciu o jakie przepisy prawa podatkowego i dowody zebrane w trakcie postępowania stwierdził, że dokonany przez stronę zakup środków trwałych jest czynnością pozorną i na czym na pozorność polega.
Odnosząc się do opinii biegłego Z. P., na której oparł się Urząd Skarbowy wydając zaskarżoną decyzję, strona nie zgodziła się z nią uważając, że wszystkie maszyny i urządzenia zostały wycenione tendencyjnie, a uzasadnienie decyzji zawierało sprzeczności. Strona zarzuciła, iż Urząd Skarbowy w sposób bezkrytyczny przyjął ww. opinię biegłego ignorując w całości wniesione do niej zastrzeżenia i opinię przedstawiona przez stronę.
Ponadto strona podniosła, iż "B" Sp. z o.o. - sprzedawca dopełniła obowiązku wynikającego z ustawy o VAT i wykazała podatek należny z deklaracji VAT-7 oraz w całości zapłaciła go do Urzędu Skarbowego w Z. Ś., a Urząd Skarbowy sprzedawcy nie zakwestionował ceny sprzedaży maszyn i urządzeń.
W uzupełnieniu odwołania strona zarzuciła:
- rażące naruszenie art. 175 § 1 Konstytucji RP w związku z art. 1 kodeksu cywilnego oraz
art. 1 kodeksu postępowania cywilnego, a także ustawy Ordynacja podatkowa polegające na
tym, że organ podatkowy orzekł o pozorności czynności cywilnoprawnej, podczas gdy tego
rodzaju rozstrzygnięcia mogą wydawać wyłącznie sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy.
- rażące naruszenie art. 187 § 1 w związku z art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej polegające ni
- rażące naruszenie art. 498 i nast. kodeksu cywilnego oraz art. 519 i nast. tegoż kodeksu
związku z przepisami ustawy o podatku VAT polegające na przyjęciu, że stosowanie
obrocie gospodarczym takich form zapłaty długu jak potrącenie, czy też przejęcie cudzego
długu jest niedopuszczalne na gruncie ustawy o podatku VAT i skutkuje utratą prawa
zwrotu naliczonego podatku VAT.
-rażące naruszenie przepisów ustawy o podatku VAT polegające na przyjęciu, iż zakup
towaru od innej osoby, która to osoba zakupiła ów towar od jeszcze innej osoby za cenę
11% niższą w sytuacji, gdy obie te transakcje miały miejsce tego samego dnia na gruncie ww. ustawy i skutkuje utratą prawa do zwrotu podatku.
Po rozpatrzeniu sprawy w drugiej instancji Izba Skarbowa we W. utrzymała w decyzję organu I instancji stwierdzając na podstawie zgromadzonego w sprawie dowodowego, iż umowa Spółki "A ze Spółką "B zawarta celu obejścia przepisów prawa podatkowego - art. 19 i 21 ustawy o podatku VAT. Zdaniem Izby Skarbowej faktury nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego i otrzymania zwrotu bezpośredniego, gdyż dokumentują one czynności, do których mają zastosowanie 58 i 83 kc, ponieważ wykazane w fakturach zakupu ceny przedmiotowych urządzeń są niezgodne ze stanem faktycznym co odpowiada treści § 50 ust. 4 pkt. 5 lit. b i c rozporządzenia wykonawczego. Organ odwoławczy podkreślił, iż organy podatkowe nie uznają, że do czynności nie doszło, lecz kwestionują jedynie kwoty uwidocznione na fakturach dokumentujących tę transakcję. Izba Skarbowa stwierdziła przy tym, iż sprzedawca winien skorygować wartość uwidocznioną w zakwestionowanych fakturach tak, aby kupujący nabył prawo do odliczenia podatku naliczonego. Izba wywodziła, że ustawodawca w art. 23 pkt. 1 ustawy o VAT określił, że minister właściwy do spraw finansów, w drodze rozporządzenia może określić listę towarów i usług lub przypadki, w których nabycie towarów lub usług nie uprawnia podatnika do obniżenia podatku należnego i zwrotu różnicy podatku. Prawa podatnika wynikające z przepisów art. 19 i 21 ust. 3 nie mają, więc zdaniem- Izby Skarbowej-charakteru nieograniczonego i bezwzględnego, lecz podlegają szeregowi ograniczeń przewidzianych między innymi wymienionymi w przepisach § 50 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. W szczególności w myśl § 50 ust. 4 pkt. 5 lit. c tego rozporządzenia, w przypadku gdy wystawiono faktury, potwierdzające czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Również zgodnie z § 50 ust. 4 pkt. 5 lit. b rozporządzenia, w przypadku, gdy wystawiono faktury, podające kwoty niezgodne ze stanem faktycznym, faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję podatnik zarzucił naruszenie
1. Art.210 § 1 pkt 3 i art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej polegające na nieprawidłowym skierowaniu decyzji do pełnomocnika zamiast do spółki
2. Art. 19, art. 21 ust 3 ustawy r. o podatku od towarów i usług przez zakwestionowanie prawa strony do odliczenia podatku naliczonego z prawidłowo wystawionych faktur
3. Art. 193 i 186 Ordynacji podatkowej w związku z art. 180,181 tej ustawy, w związku z art. 27 ust. 4 w/w ustawy o podatku od towarów i usług przez nie obalenie domniemania prawdziwości i rzetelności rejestrów VAT i deklaracji VAT 7
4. § 50 ust. 4 lit, b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym polegające na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego w sprawie.
5. Art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 w/w ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 17 ust 2 i 3 w/w ustawy o podatku od towarów i usług polegające na nieuzasadnionym stwierdzeniu iż transakcja była pozorna.
Skarżący wywodzi, iż z przedstawionych faktur i umów wynika, że zakupił opisane w nich środki trwałe za umówioną cenę. Zdaniem skarżącego twierdzenie organów skarbowych, że podane w fakturach ceny zakupu środków trwałych od spółki "B niezgodne są ze stanem faktycznym jest bezpodstawne, gdyż organy skarbowe nie kwestionują sprzedaży i podatku naliczonego wynikającego z wystawionych faktur przez Spółkę B. Spółka "B" sprzedając środki trwałe podatnikowi wystawiła faktury VAT i wykazała w nich podatek należny, który został uregulowany, gdyż pomimo, że jest Zakładem Pracy Chronionej nie korzystała ze zwolnienia z tego tytułu. Natomiast Spółka "A zgodnie z obowiązującymi przepisami ma prawo, odliczyć wykazany w nich podatek naliczony, gdyż jest to podstawowa zasada podatku od towarów i usług.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko, a dodatkowo wskazała, że bezzasadny jest zarzut skarżącej nieprawidłowego oznaczenia adresata decyzji. Izba wyjaśnia, iż w sentencji zaskarżonej decyzji organ odwoławczy jednoznacznie określił, że podejmuje rozstrzygnięcie dotyczące "A spółki z o.o. z siedzibą we W. i podał jej ówczesny adres - ul W. [...],[...]W., podał zatem oznaczenia pozwalające na jednoznaczną indywidualizację podmiotu, który jest adresatem decyzji i na którym ciążą obowiązki oraz uprawnienia związane z wydaniem zaskarżonej decyzji. Decyzja została, więc skierowana do pomiotu będącego stroną w sprawie. Jednocześnie z uwagi na fakt, że w toku postępowania odwoławczego Spółka przedłożyła pełnomocnictwo udzielone Panu T. T., Izba Skarbowa w prawym górnym rogu decyzji (powyżej sentencji oraz nazwy aktu prawnego), określenie nazwy i siedziby Spółki poprzedziła oznaczeniem, kto jest jej pełnomocnikiem. Bezpodstawny jest również zdaniem Izby zarzut naruszenia art. 193 w związku z art. 180 i art. 181 Ordynacji podatkowej oraz w związku z art. 27 ust. 4 ustawy o podatku VAT. Izba wywodzi, że przepis powołanego przez stronę art. 27 ust. 4 ustawy o VAT nakłada na podatników, obowiązek prowadzenia ewidencji zawierającej: kwoty określone w art. 20, dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokość podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżającego podatek należny oraz kwoty podatku podlegającego wpłacie urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu oraz inne dane służące do sporządzę deklaracji podatkowej. W tym samym artykule w ust. 5-8 ustawodawca przewidział sankcje związane z nieprawidłowym wypełnieniem deklaracji dla celów podatku VAT, Zdaniem Izby oznacz to, że o prawidłowości rozliczenia podatnika VAT decydują nie zapisy w ewidencji lecz dane wykazane w deklaracji VAT-7.
Dodatkowo Izba podnosi, że w niniejsze sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nierzetelności rejestrów VAT, skoro nie jest kwestionowany sam fakt wystawienia faktur, a jedynie ich zgodności z faktyczną treścią transakcji.
Izba wskazuje także, że w odniesieniu do podatnika VAT wykazującego w deklaracji składanej dla celów tego podatku nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy, ustawodawca przewidział szczególny tryb postępowania wyjaśniającego uregulowany w przepisie art. 21, który został zastosowany w niniejszej sprawie. W związku z tym niesłuszny jest - Zdaniem Izby zarzut naruszenie art. 186 Ordynacji
W dodatkowej skardze z dnia skarżący podniósł zarzut naruszenia w postępowaniu odwoławczym art. 23 § 1 Ordynacji podatkowej, pozbawiając stronę postępowania odwoławczego czynnego udziału w tym postępowaniu, poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego. Ponadto zarzucił, iż organy skarbowe uznając, iż czynność prawna polegająca na zakupie przez A linii produkcyjnej od "B" nosi znamiona czynności opisanych w art. 53 § 1 oraz art. 83 § 1 kodeksu cywilnego nie dokonały rozróżnienia pomiędzy tymi dwiema - różnymi mimo podobieństwa instytucjami prawa cywilnego i nie wskazały o którą z nich w istocie chodzi. Ponadto wskazuje, iż organom obydwu instancji nie chodziło o umowę pozorną lub też mającą na celu obejście przepisów podatkowych, ale o cenę za jaką "A" zakupił urządzenia, która ich zdaniem została rażąco zawyżona. Zdaniem zaś strony okoliczności, w których fiskus może ingerować w stosunki gospodarcze pomiędzy podmiotami gospodarczymi zostały precyzyjnie określone w art. 17 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. W niniejszej sprawie - jak twierdzi skarżący organy okoliczności takich nie wykazały.
Skarżący kwestionuje także wiarygodność opinii biegłego będącej podstawą rozstrzygnięcia. Zarzuca między innymi, iż biegły dokonał wyceny wyłącznie na podstawie dokumentów i nie dokonał oględzin - co spowodowało nieuwzględnienie wielu pozycji wykonanych systemem gospodarczym przez sprzedawcę oraz kosztów wykonanych robót - w tym instalacyjnych.
Podnosi także, iż sposób zapłaty w postaci przejęcia zadłużenia B w bankach, który ma świadczyć o pozorności czynności, w istocie ją uwiarygodnia. Zdaniem skarżącego trudno bowiem zakładać aby bank zgodził się na utratę pożyczonych środków finansowych. Umówiona cena musi być zatem zapłacona i "A" rzeczywiście spłaca zadłużenie. Tylko w 2002 roku Spółka zapłaciła bankom około [...].
Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie w sprawie do tego dnia nie zostało zakończone. Wobec tego- zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U 153 poz 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu i na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 153 poz. 1270).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
W sprawie, bowiem zaistniały podstawy wymienione w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, w szczególności wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie przede wszystkim organy skarbowe dokonały ustaleń niezgodnych z treścią zgromadzonych w sprawie dowodów.
Celem każdego postępowania podatkowego jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, aby ich załatwienie opierało się na udowodnionych faktach i aby do tych faktów zostały zastosowane właściwe normy prawne. Realizacja zasady prawdy obiektywnej wymaga przy tym, by dopuścić jako dowód w sprawie podatkowej wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 Ordynacji podatkowej). Przyjęta zaś w art. 191 Ordynacji podatkowej zasada swobodnej oceny dowodów zakłada, iż organ podatkowy nie jest krępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, ma swobodnie oceniać wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję. By w ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ podatkowy przy ocenie zebranych w sprawie dowodów winien m.in. kierować się prawidłami logiki, zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego, traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy; wszechstronności oceny. ( wyrok NSA O/Z w Poznaniu z dnia 29.06.2000 sygn. I SA/Po 1342/99 LEX nr 43051).Oznacza to, iż organ powinien przeanalizować całość zgromadzonego materiału dowodowego, ustalić w jakim wzajemnym stosunku pozostają ze sobą poszczególne odwody a w szczególności w jakim zakresie są one ze sobą sprzeczne a w jakim zgodne. W niniejszej sprawie organy skarbowe analizy takiej nie przeprowadziły uznając, iż jedynym wiarygodnym w sprawie dowodem jest opinia biegłego sporządzona na zlecenie urzędu skarbowego i opierając się wyłącznie na konkluzji tej opinii. Nie porównały treści tej opinii z innymi zgromadzonymi w sprawie materiałami, a w szczególności z zakwestionowanymi fakturami. Organy skarbowe pominęły przy tym treść art. 19 ustawy o podatku od towarów i usług, z którego jednoznacznie wynika, że podstawą odliczonego podatku naliczonego jest suma kwot z poszczególnych faktur, wobec tego badając prawidłowość prawa do odliczenia podatku naliczonego badać należy odrębnie prawidłowość każdej faktury, nie zaś dowolnie określony zbiór faktur. Tymczasem organy skarbowe porównały jedynie sumę kwot wynikająca ze wszystkich zakwestionowanych faktur z łączna wartością wyceny biegłego. Nie odniosły się natomiast w żaden sposób do faktu, iż opinia ta w kilku pozycjach podaje wycenę spornych urządzeń w kwotach zgodnych lub tylko nieznacznie odbiegających od wyszczególnionych w fakturach.
Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie może być uznane za prawidłowe. Zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego (także prowadzonego na podstawie przepisów ordynacji podatkowej), decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. To wszystko kryje w sobie formuła art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. (wyrok NSA w Warszawie z 18.05.2000 sygn. akt V SA 2762/99 LEX nr 41776).
Izba Skarbowa w uzasadnieniu swojej decyzji podaje podwójną kwalifikację prawną ocenianego stanu faktycznego, wskazuje, bowiem na dwa postanowienia § 50 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, przy czym podstawy te wzajemnie się wykluczają. § 50 ust 4 cyt. Rozporządzenia określa przypadki, w których faktury i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. W pkt 5 c wymieniono faktury potwierdzające czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego, - to znaczy czynności sprzeczne z ustawą lub mające na celu obejście ustawy oraz czynności pozorne, zaś w pkt 5 b) faktury podające kwoty niezgodne ze stanem faktycznym.
Czynności wymienione w art. 58 i 83 KC są czynnościami nieważnymi, czyli w ich przypadku do transakcji w istocie w ogóle nie dochodzi. W niniejsze sprawie przyjęcie takiej kwalifikacji prawnej wymagałoby udowodnienia, że do sprzedaży środków trwałych nie doszło lub, że w istocie przeniesienie własności tych środków nastąpiło na podstawie innej niż sprzedaż umowy. Twierdzenie takie sprzeczne jest z twierdzeniem Izby Skarbowej, iż w istocie nie kwestionuje zawarcia umowy oraz pouczeniami o możliwości i konieczności dokonania korekt spornych faktur VAT.
Wywody organów skarbowych na temat rynkowej wartości sprzedawanych środków trwałych zdaje się wskazywać na zamiar zastosowania § 50 ust 4 pkt 5b rozporządzenia. Jednakże wyklucza to możliwość traktowania sprzedaży jako czynności pozornej lub mającej na celu obejście ustawy, bowiem z przepisu tego wynika, że dotyczy on transakcji ważnych i w rzeczywistości wykonanych, a tylko nieprawidłowo odzwierciedlonych w fakturze.
Ponieważ - jak wskazano powyżej- dwie powołane podstawy prawne decyzji są sprzeczne nie można uznać, że organy skarbowe dokonały prawidłowej pod względem prawnym oceny stanu faktycznego. Wobec czego również w tym zakresie naruszenie przepisów proceduralnych może mieć wpływ na rozstrzygniecie sprawy.
Reasumując, na skutek naruszenia przepisów o postępowania organy wydały decyzje niezgodne z prawem. Zaistniały, zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.
Uwzględnienie skargi zobowiązuje Wojewódzki Sąd Administracyjny do zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W tej sprawie poniesione przez skarżących koszty odpowiadały wysokości wpisu od skargi.
Dlatego Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło