I SA/Wr 20/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek Asesor WSA Tomasz Trybuszewski po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi K. S.A. E. sp.k. zs. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2019 r., nr 0201-IOV1.4103.84.2019 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej rozliczenie w podatku od towarów i usług za okresy od lutego do grudnia 2014 r. i podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług: I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz Strony skarżącej kwotę: 597,00 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Przedmiotem skargi K. SA. E. Sp. k. zs. we W. (dalej jako: Spółka, Strona, Skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej jako: DIAS, Organ) z 8 listopada 2019 r. nr 0201-IOV1.4103.84.2019 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (dalej jako: NDUS) z 13 sierpnia 2019 r. nr 452000-CKK-52.4103.28.2017.226 określającej rozliczenie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od lutego do grudnia 2014 r. oraz na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.) podatek do zapłaty z tytułu wystawionych faktur VAT za miesiące luty - grudzień 2014 r. Z akt sprawy wynika, że od ww. decyzji NDUS z 13 sierpnia 2019 r., w imieniu Spółki, odwołanie złożył radca prawny, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenia postępowania w sprawie, ewentualnie o jej uchylenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odwołanie zostało wniesione 13 września 2019 r. za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a także przesłane za pośrednictwem P. (data stempla pocztowego 13.09.2019 r.). Odwołanie wraz z aktami sprawy wpłynęło do organu odwoławczego (DIAS) 27 września 2019 r. Postanowieniem z 7 listopada 2019 r., nr 0201-IOVI.4103.77.2019 DIAS stwierdził niedopuszczalności wniesionego odwołania. Pismem z 9 października 2019 r. złożone zostało kolejne odwołanie od ww. decyzji NDUS z żądaniem jej uchylenia w całości i umorzeniem postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wraz z odwołaniem został złożony wniosek o przywrócenie terminu. Jednym postanowieniu z 8 listopada 2019 r. DIAS uznał, że odwołanie z 9 października 2019 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu na jego wniesienie, a kolejnym postanowieniem - z tej samej daty i o tym samym numerze - odmówił przywrócenia uchybionego terminu. W drugim z postanowień DIAS wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w ustawowym terminie. Rozpoznając wniosek merytorycznie Organ uznał, że Spółka nie uprawdopodobniła braku winy we wniesieniu odwołania z uchybieniem terminowi, wskazując jako przyczynę uchybienia brak osoby uprawnionej do działania w imieniu Spółki, albowiem pozbawienie w określonym czasie możliwości reprezentacji Spółki stanowi przejaw braku staranności w dbaniu o Jej interesy. W złożonej na postanowienie DIAS z 8 listopada 2019 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skardze, Spółka zarzuciła naruszenie: 1) art. 162 § 1 i § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r, poz. 900 ze zm.) – w skrócie jako o.p., przez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z uwagi na błędne przyjęcie że przekroczenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z winy Skarżącej gdy: – przywrócenie terminu, wniesione zostało z daleko idącej ostrożności procesowej, bo wcześniejsze - niż złożone z wnioskiem o przywrócenie terminu - odwołanie z 13 września 2019 r. zostało wniesione w terminie przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika Spółki, – Spółka wskazała, że w okresie 21.08-02.10.2019 r. komplementariusz Strony nie posiadał osób uprawnionych do jego reprezentacji, a zatem uprawdopodobniła, że wobec braku w organie reprezentującym komplementariusza ewentualne uchybienie terminowi nie nastąpiło z winy Spółki, – uprawdopodobniła Strona, że nie ze swojej winy nie mogła wnieść osobiście odwołania od decyzji we wcześniejszym terminie, albowiem decyzji nigdy nie została doręczono bezpośrednio Stronie na Jej adres lecz na adres pełnomocnika, – w chwili złożenia przez Prezesa Zarządu komplementariusza Strony rezygnacji tj. 21 sierpnia 2019 r., ani Strona ani Prezes Zarządu komplementariusza nie mieli wiedzy o wydaniu decyzji i nie mogli jej mieć bo decyzja została doręczona pełnomocnikowi Spółki dopiero 30 sierpnia 2019 r., – spowodowany rezygnacją Prezesa Zarządu brak organu mogącego reprezentować Stronę wystąpił u komplementariusza, stanowiącego odrębny od Spółki podmiot prawa, na którego działanie, czy wewnętrzne stosunki Strona nie mogła mieć żadnego wpływu; 2) art. 151 § 1 o.p. w związku z art. 145 § 2 o.p., w związku z art. 121 § 1 o.p. przez przyjęcie skuteczności doręczenia decyzji do rąk pełnomocnika Strony w dniu 30.08.2019 r., a więc w dniu, w którym istniał już brak w składzie organów komplementariusza Spółki, przy jednoczesnym uznaniu niedopuszczalności – z przyczyn podmiotowych – odwołania wniesionego przez pełnomocnika w dniu 13.09.2019 r. oraz odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania osobiście przez Stronę, co stoi w sprzeczności z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, albowiem zdaniem DIAS w realiach tego samego stanu faktycznego decyzja została skutecznie doręczona Stronie do rąk pełnomocnika, ale pełnomocnik nie jest uprawniony do wniesienia odwołania, a Stronie nie przysługuje prawo do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania osobiście; 3) art. 162 § 1-2, w związku z art. 127 o.p. oraz art. 121 § 1 o.p. przez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, pomimo złożenia terminowego wniosku oraz uprawdopodobnienia braku zawinienia w ewentualnym uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania przy jednoczesnym stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania od decyzji wniesionego 13 września 2019 r. przez pełnomocnika Strony – radcę prawnego, a w konsekwencji naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W oparciu o zarzuty skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasadzenie na rzecz Skarżącej od DIAS kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z 20 maja 2020 r. o sygn. akt I SA/Wr 20/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – w skrócie jako p.p.s.a. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 19/20 obejmującej skargę na postanowienie DIAS z 7 listopada 2019 r., nr 0201-IOV1.4103.77.2019 stwierdzające niedopuszczalności odwołania Spółki od decyzji NDUS z 13 sierpnia 2019 r. nr 452000-CKK-52.4103.28.2017.226, wniesionego 13 września 2019 r. Postanowieniem z 17 września 2024 r. o sygn. akt I SA/Wr 20/20 po ustaniu przeszkody z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a Sąd podjął z urzędu zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W oparciu o art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Skarga złożona w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega uwzględnieniu. Podstawą uchylenia zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 170 p.p.s.a. oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2024 r. o sygn. akt I FSK 1231/20 uchylający wyrok tut. Sądu o sygn. akt I SA/Wr 19/20, oddalający skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2019 r., nr 0201-IOV1.4103.77.2019 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego 13 września 2019 r. odwołania od decyzji NDUS z 13 sierpnia 2019 r. nr 452000-CKK-52.4103.28.2017.226. Zgodnie z przepisem art. 170 p.p.s.a: "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby." Jak wskazuje się w poglądach doktryny: "W wyroku z 25.03.2013 r., II GSK 2322/11, LEX nr 1334127, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, jeżeli w konkretnym postępowaniu uczestniczą te same podmioty i znajdują w niej zastosowanie te same przepisy prawa co w sprawie wcześniej zakończonej prawomocnym wyrokiem. W krytycznej glosie do tego orzeczenia W. Piątek wyraził pogląd, że dla zaistnienia związania, o jakim mowa w art. 170 p.p.s.a., nie jest wystarczające przyjęcie, że w drugim postępowaniu uczestniczą te same podmioty i obowiązują te same przepisy prawa. Przede wszystkim stan faktyczny tej sprawy powinien wykazywać istotne podobieństwo ze stanem zaistniałym wcześniej, poddanym sądowoadministracyjnej kontroli (W. Piątek, Glosa do wyroku NSA z 25.03.2013 r., II GSK 2322/11, OSP 2015/9, poz. 88). 7. Skoro moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że podmioty wymienione w tym przepisie muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, Glosa do postanowienia SN z 21.10.1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001/4, poz. 63). Jeżeli sąd drugiej instancji oddali skargę kasacyjną, wskazując zarazem, że "zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu", ocena prawna wyrażona w tymże uzasadnieniu przestaje wiązać, a wiążąca – zarówno dla organów administracji, jak i dla sądów administracyjnych – staje się ocena prawna względnie wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego (H. Filipczyk, Glosa do wyroku NSA z 7.04.2011 r., II FSK 2057/09, POP 2011/5, s. 429–432). (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 170. LEX/el) Orzeczenie sądu staje się zaś prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy (art. 168 § 1 p.p.s.a.), a wiec prawomocnymi są niewątpliwie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym powołany wyrok o sygn. akt I FSK 1231/20. W owym prawomocnym orzeczeniu zaś Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że: "Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu i Sądu, że przedmiotowa decyzja organu pierwszej instancji [decyzja NDUS z 13 sierpnia 2019 r. nr 452000-CKK-52.4103.28.2017.226 – dopisek własny Sądu] została skutecznie stronie doręczona w dniu 30.08.2019 r. i weszła do obrotu prawnego po myśli art. 212 O.p. Jeżeli zatem decyzja organu pierwszej instancji nie weszła do obrotu prawnego, organ odwoławczy winien na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania, lecz nie z tych przyczyn, które zostały podane przez organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, lecz z uwagi na brak skutecznego doręczenia podatnikowi decyzji organu pierwszej instancji. W zaistniałej sytuacji organ odwoławczy powinien na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania, z uwagi na brak skutecznego doręczenia podatnikowi decyzji organu pierwszej instancji (brak jej wejścia do obrotu prawnego po myśli art. 212 O.p.), w konsekwencji czego organ pierwszej instancji, w celu umożliwienia prowadzenia swoich spraw podatnikowi pozbawionemu powołanych do tego organów (np. odebrania decyzji i ew. złożenia odwołania), powinien – w sytuacji ew. utrzymywania się takiego stanu rzeczy - wystąpić do sądu z wnioskiem o ustanowienie kuratora na podstawie art. 138 § 3 O.p." W konsekwencji powyższego wadliwym były poczynione w niniejszej sprawie ustalenia DIAS zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w zakresie ustaleń faktycznych, że decyzja NDUS z 13 sierpnia 2019 r. nr 452000-CKK-52.4103.28.2017.226 weszła do obrotu prawnego i rozpoczął swój bieg 14 dniowy termin na wniesienia odwołania z art. 223 § 1 pkt 1 o.p. Tym samym doszło do naruszenia art. 162 § 2, w związku z art. 212, art. 223 § 2 pkt 1, art. 217 § 2, o.p. – skoro bieg terminu do wniesienia odwołania się nie otworzył, to DIAS nie mógł procedować o jego przywróceniu. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie DIAS. Organ winien uwzględnić kwestie związane z procesem doręczenia decyzji NDUS z 13 sierpnia 2019 r. nr 452000-CKK-52.4103.28.2017.226 wskazane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2024 r. o sygn. akt I FSK 1231/20. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając wpis od skargi, opłatę od pełnomocnictwa i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika.