I SA/Wr 21/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek Asesor WSA Tomasz Trybuszewski po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi K.S.A. E. sp.k. zs. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2019 r., nr 0201-IOV1.4103.84.2019 w przedmiocie stwierdzenia wniesienia z uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania od decyzji określającej rozliczenie w podatku od towarów i usług za okresy od lutego do grudnia 2014 r. i podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług: I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz Strony skarżącej kwotę: 597,00 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Przedmiotem skargi K. SA. E. Sp. k. zs. we W. (dalej jako: Spółka, Skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej jako: DIAS, Organ) z 8 listopada 2019 r. nr 0201-IOV1.4103.84.2019 w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (dalej jako: NDUS) z 13 sierpnia 2019 r. nr 452000-CKK-52.4103.28.2017.226 - określającej rozliczenie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od lutego do grudnia 2014 r. oraz na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.) podatek do zapłaty z tytułu wystawionych faktur VAT za miesiące luty - grudzień 2014 r. - z uchybieniem terminowi do jego wniesienia. Z akt sprawy wynika, że od ww. decyzji NDUS z 13 sierpnia 2019 r., w imieniu Spółki, odwołanie złożył radca prawny, wnosząc o jej uchylenia w całości i umorzenia postępowania w sprawie, ewentualnie o jej uchylenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odwołanie zostało wniesione 13 września 2019 r. za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a także przesłane za pośrednictwem P. (data stempla pocztowego 13.09.2019 r.). Odwołanie wraz z aktami sprawy wpłynęło do organu odwoławczego 27 września 2019 r. Postanowieniem z 7 listopada 2019 r., nr 0201-IOV1.4103.77.2019 DIAS stwierdził niedopuszczalności wniesionego odwołania. Pismem z 9 października 2019 r. złożone zostało kolejne odwołanie od ww. decyzji NDUS z żądaniem jej uchylenia w całości i umorzeniem postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wraz z odwołaniem został złożony wniosek o przywrócenie terminu oraz Spółka zastrzegła, że odwołanie zostało wniesione z ostrożności procesowej. W postanowieniu z 8 listopada 2019 r. DIAS uznał, że decyzja NDUS została skutecznie doręczona pełnomocnikowi Spółki w dniu 30.08.2019 r. Skoro zaś odwołanie zostało nadane za pośrednictwem operatora pocztowego 9 października 2019 r. to naruszony został 14 dniowy termin do wniesienia odwołania, który upłynął z końcem 13 września 2019 r., a więc odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu na jego wniesienie. W złożonej na postanowienie DIAS z 8 listopada 2019 r. skardze Spółka zarzuciła naruszenie art. 228 § 1 pkt 2, w związku z art. 121 § 1, w związku z art. 123 § 1, w związku z art. 127 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.) – w skrócie jako o.p. przez: – stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, gdy Strona wniosła je wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wyłącznie z daleko idącej ostrożności procesowej, bo wcześniejsze odwołanie zostało wniesione przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika; – wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia przez Stronę terminowi do wniesienia odwołania z 9 października 2019 r. przed rozpoznaniem wniosku Strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – DIAS winien najpierw zająć się wnioskiem o przywrócenie terminu, którego pozytywne rozpoznanie czyniłoby niecelowym wydanie zaskarżonego postanowienia. W oparciu o zarzuty skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej od DIAS kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z 20 maja 2020 r. o sygn. akt I SA/Wr 21/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – w skrócie jako p.p.s.a. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania, w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 19/20 obejmującej skargę na postanowienie DIAS z 7 listopada 2019 r., nr 0201-IOV1.4103.77.2019 stwierdzające niedopuszczalności odwołania Spółki od decyzji NDUS z 13 sierpnia 2019 r. nr 452000-CKK-52.4103.28.2017.226, wniesionego 13 września 2019 r. Postanowieniem z 17 września 2024 r. o sygn. akt I SA/Wr 21/20 po ustaniu przeszkody z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a Sąd podjął z urzędu zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W oparciu o art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Skarga złożona w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega uwzględnieniu. Podstawą uchylenia zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 170 p.p.s.a. oraz Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2024 r. o sygn. akt I FSK 1231/20 uchylający wyrok tut. Sądu o sygn. akt I SA/Wr 19/20, oddalający skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2019 r., nr 201-IOV1.4103.77.2019 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego 13 września 2019 odwołania od decyzji NDUS z 13 sierpnia 2019 r. nr 452000-CKK-52.4103.28.2017.226. Zgodnie z przepisem art. 170 p.p.s.a: "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby." Jak wskazuje się w poglądach doktryny: "W wyroku z 25.03.2013 r., II GSK 2322/11, LEX nr 1334127, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, jeżeli w konkretnym postępowaniu uczestniczą te same podmioty i znajdują w niej zastosowanie te same przepisy prawa co w sprawie wcześniej zakończonej prawomocnym wyrokiem. W krytycznej glosie do tego orzeczenia W. Piątek wyraził pogląd, że dla zaistnienia związania, o jakim mowa w art. 170 p.p.s.a., nie jest wystarczające przyjęcie, że w drugim postępowaniu uczestniczą te same podmioty i obowiązują te same przepisy prawa. Przede wszystkim stan faktyczny tej sprawy powinien wykazywać istotne podobieństwo ze stanem zaistniałym wcześniej, poddanym sądowoadministracyjnej kontroli (W. Piątek, Glosa do wyroku NSA z 25.03.2013 r., II GSK 2322/11, OSP 2015/9, poz. 88). 7. Skoro moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że podmioty wymienione w tym przepisie muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, Glosa do postanowienia SN z 21.10.1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001/4, poz. 63). Jeżeli sąd drugiej instancji oddali skargę kasacyjną, wskazując zarazem, że "zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu", ocena prawna wyrażona w tymże uzasadnieniu przestaje wiązać, a wiążąca – zarówno dla organów administracji, jak i dla sądów administracyjnych – staje się ocena prawna względnie wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego (H. Filipczyk, Glosa do wyroku NSA z 7.04.2011 r., II FSK 2057/09, POP 2011/5, s. 429–432). (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 170. LEX/el) Orzeczenie sądu staje się zaś prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy (art. 168 § 1 p.p.s.a.), a wiec prawomocnymi są wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym powołany wyrok o sygn. akt I FSK 1231/20. W owym prawomocnym orzeczeniu zaś Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że: "Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu i Sądu, że przedmiotowa decyzja organu pierwszej instancji [decyzja NDUS z 13 sierpnia 2019 r. nr 452000-CKK-52.4103.28.2017.226 – dopisek własny Sądu] została skutecznie stronie doręczona w dniu 30.08.2019 r. i weszła do obrotu prawnego po myśli art. 212 O.p. Jeżeli zatem decyzja organu pierwszej instancji nie weszła do obrotu prawnego, organ odwoławczy winien na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania, lecz nie z tych przyczyn, które zostały podane przez organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, lecz z uwagi na brak skutecznego doręczenia podatnikowi decyzji organu pierwszej instancji. W zaistniałej sytuacji organ odwoławczy powinien na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania, z uwagi na brak skutecznego doręczenia podatnikowi decyzji organu pierwszej instancji (brak jej wejścia do obrotu prawnego po myśli art. 212 O.p.), w konsekwencji czego organ pierwszej instancji, w celu umożliwienia prowadzenia swoich spraw podatnikowi pozbawionemu powołanych do tego organów (np. odebrania decyzji i ew. złożenia odwołania), powinien – w sytuacji ew. utrzymywania się takiego stanu rzeczy - wystąpić do sądu z wnioskiem o ustanowienie kuratora na podstawie art. 138 § 3 O.p." W konsekwencji powyższego wadliwym były poczynione w niniejszej sprawie ustalenia DIAS zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w zakresie ustaleń faktycznych, że decyzja NDUS z 13 sierpnia 2019 r. nr 452000-CKK-52.4103.28.2017.226 weszła do obrotu prawnego i rozpoczął swój bieg 14 dniowy termin na wniesienia odwołania z art. 223 § 1 pkt 1 o.p. Tym samym doszło do naruszenia art. 228 § 1 pkt 2, w związku z art. 212, art. 223 § 2 pkt 1, art. 217 § 2, o.p. – skoro bieg terminu do wniesienia odwołania się nie otworzył, to DIAS nie mógł orzec o jego przekroczeniu. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie DIAS. Organ winien uwzględnić kwestie związane z procesem doręczenia decyzji NDUS z 13 sierpnia 2019 r. nr 452000-CKK-52.4103.28.2017.226 wskazane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2024 r. o sygn. akt I FSK 1231/20. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając wpis od skargi, opłatę od pełnomocnictwa i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika.