I SA/Wr 2132/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędzia WSA Marta Semiczek, Protokolant: starszy sekretarz sądowy Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu w dniu 9 października 2015 r. na rozprawie w Wydziale I wniosku J. i T. małżonków K. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestników postępowania w sprawie ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie : podatku od towarów i usług za maj 2012 r. postanawia : odmówić dopuszczenia J. i T. małżonków K. do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania sądowego. Spółka A sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2012 r. Jak wynikało z akt sprawy powodem jej wydania było zakwestionowanie przez organ podatkowy odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury dokumentującej otrzymanie przez H. i J. K. zaliczki na poczet zakupu nieruchomości, położonej w P. przy ul. [...] [...] (KW [...]). W opinii organu podatkowego wydanie przez skarżącą weksla tytułem ww. zaliczki nie skutkowało powstaniem obowiązku podatkowego na podstawie art. 19 ust. 11 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011, Nr 177, poz. 1054 ze zm.), dalej powoływana jako ustawa o VAT. Przełożyło się to na ograniczenie prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury z dnia [...] maja 2012 r. dokumentującej otrzymanie zaliczki. W dalszych wywodach organ podatkowy zwracał uwagę na istniejący między skarżącą a zbywcami nieruchomości spór co do faktu sprzedaży nieruchomości oraz skorygowanie przez sprzedających faktury dotyczącej otrzymania zaliczki. W piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. J. i T. małżonkowie K. (dalej: wnioskodawcy), reprezentowani przez pełnomocnika adw. J. K., wnieśli na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) o dopuszczenie ich do udziału w sprawie jako uczestników postępowania. W uzasadnieniu wniosku, wnioskodawcy obszernie opisali okoliczności związane ze sprzedażą przez nich w dniu [...] maja 2012 r. na rzecz skarżącej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] [...] oraz okoliczności znajdujące się po stronie skarżącej, które doprowadziły wnioskodawców do odstąpienia od umowy sprzedaży oraz "porozumienia do przedwstępnej umowy sprzedaży" z dnia [...] maja 2012 r. Po notarialnym odstąpieniu od ww. umowy i porozumienia, wnioskodawcy w dniu [...] sierpnia 2012 r. wystawili skarżącej fakturę korygującą, która anulowała fakturę VAT z dnia [...] maja 2012 r. na kwotę 2.500.000 zł brutto tytułem "zaliczki na poczet sprzedaży nieruchomości przy ul. [...] [...] w P.", wystawioną na podstawie "porozumienia do przedwstępnej umowy sprzedaży". W tych okolicznościach, wnioskodawcy wezwali skarżącą do zwrotnego przeniesienia własności wspomnianej nieruchomości, co nie zostało przez nią wykonane. W związku z powyższym, wnioskodawcy skierowali do Sądu Okręgowego w J. pozew przeciwko skarżącej o zwrotne przeniesienie własności tej nieruchomości. Obecnie postępowanie toczy się przed Sądem Okręgowym we W. pod sygn. akt I C [...], a Sąd ten postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. zabezpieczył powództwo ustanawiając zakaz zbywania i obciążania owej nieruchomości (zakaz ten został ujawniony w Dziale III wskazanej KW). W ocenie wnioskodawców, okoliczności sprawy potwierdzają ich roszczenie, a jego uwzględnienie przez sąd oznaczałoby przywrócenie stanu prawnego istniejącego przed zawarciem umowy sprzedaży nieruchomości. Wnioskodawcy powołując się na przepis art. 395 § 2 kodeksu cywilnego stwierdzili, że oświadczenia o odstąpieniu od umowy sprzedaży i porozumienia, zniweczyły wszelkie skutki prawne tychże czynności, wobec czego mają prawo do roszczenia o zwrotne przeniesienie własności nieruchomości w takim stanie prawnym, w jakim znajdowała się ona w dacie zawarcia porozumienia ([...] maja 2012 r.) oraz umowy sprzedaży ([...] maja 2012 r.). Zdaniem wnioskodawców, wynik postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie skarżącej, ma zasadnicze znaczenie dla realizacji wspomnianego roszczenia, bowiem D. Urząd Skarbowy we W. obciążył przedmiotową nieruchomość hipoteką przymusową na kwotę 536.087 zł, a następnie skierował do niej egzekucję zmierzającą do ściągnięcia tej kwoty, tj. zaległości podatkowej skarżącej w podatku od towarów i usług za maj 2012r., powstałej w związku z nabyciem owej nieruchomości od wnioskodawców. Wnioskodawcy skonstatowali, że wynik postępowania sądowoadminstracyjnego, będzie zasadniczo oddziaływał na sferę praw majątkowych wnioskodawców a zatem istnieje po ich stronie interes prawny, uzasadniający ich udział w tym postępowaniu. W piśmie z dnia [...] maja 2015 r. pełnomocnik wnioskodawców dodał, że doręczenie mu przez Naczelny Sąd Administracyjny odpisu postanowienia z dnia 7 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FZ 64/15 wskazuje na to, że wnioskodawcy zostali uznani za uczestników postępowania. Ustosunkowując się do przedstawionego wniosku, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r., skarżąca - po przytoczeniu tezy orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak należy rozumieć "interes prawny" - wniosła o wydanie postanowienia odmownego. W ocenie skarżącej, wnioskodawcy nie posiadają interesu prawnego w przystąpieniu do postępowania, co najwyżej mogą mieć interes faktyczny. Skarżąca wskazała, że twierdzenie wnioskodawców, jakoby wynik niniejszego postępowania miał wpływ na orzeczenie sądu powszechnego w sprawie z pozwu wnioskodawców o "zwrotne przeniesienie własności nieruchomości", jest chybione. Wynik sprawy przed tut. Sądem będzie bowiem dotyczyć wyłącznie skarżącej, przy czym ma ona prawną możliwość zaspokojenia należności podatkowej w inny sposób, niż w ramach egzekucji z nieruchomości w P.. Natomiast ewentualne niekorzystne dla skarżącej orzeczenie wydane w niniejszej sprawie, które pozwoli na kontynuowanie egzekucji z tej nieruchomości, w żaden sposób – zdaniem skarżącej - nie kreuje po stronie wnioskodawców interesu prawnego w wyniku tego postępowania, ani nie łączy go z postępowaniem cywilnym we wspomnianej sprawie. Skarżąca na koniec dodała, że dopuszczenie wnioskodawców do postępowania stanowiłoby naruszenie tajemnicy co do danych skarżącej, znajdujących się w aktach sprawy i których ujawnienie mogłoby wywołać negatywne dla skarżącej konsekwencje w sporze cywilnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działania, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32 p.p.s.a.). Niemniej w myśl art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może również zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. rozumieć należy w sposób następujący: warunkiem dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym osoby, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym (tu: podatkowego) i nie była adresatem kwestionowanego w drodze skargi aktu, jest złożenie wniosku i wykazanie przez nią istnienia wpływu orzeczenia sądowego na jej materialne prawa lub obowiązki (interes prawny). Innymi słowy, o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 1993 r. sygn. akt I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199). W konsekwencji, decyzja adresowana do danego podmiotu musi oddziaływać na wynikające z przepisów prawa materialnego prawa i obowiązki podmiotu starającego się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, zaskarżona decyzja cech tych nie spełnia. W żaden bowiem sposób nie wpływa (pośrednio ani bezpośrednio) na wynikające z przepisów prawa materialnego prawa i obowiązki wnioskodawców. Jak wynika z opisanych faktów rozstrzygnięcie organu podatkowego wsparte zasadniczo na art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT i ogranicza prawo skarżącej do odliczenia podatku naliczonego. Skutki tego orzeczenia dotyczą zatem tylko i wyłącznie interesów skarżącej, która w związku z wydaniem tego rozstrzygnięcie jest obligowana do uregulowania wynikających z niej zobowiązań podatkowych. | |Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o | | |charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że | | |akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu | | |prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany | | |rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, które mogą stanowić podstawę | | |skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Aktualność interesu prawnego oznacza, że | | |nadaje się on do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej i wiąże się z realnością, co oznacza, że powinien on istnieć | | |w dacie stosowania norm. O interesie prawnym osobistym, własnym i indywidualnym można zaś mówić, gdy przypisać go można do | | |zindywidualizowanego podmiotu w tym znaczeniu, że akt prawny skierowany do danego podmiotu musi wpływać na jego sytuację prawną. | | |(postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt II OZ 783/14, publ. SIP LEX nr 1530818). | Jak wynika z opisanych okoliczności faktycznych wynik rozpoznawanej przed sądem sprawy (rozstrzygnięcia w przedmiocie legalności decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] określającej skarżącej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za maj 2012 r.) nie wpływa na interes prawny wnioskodawców. Niewątpliwie może powodować dla wnioskodawców pewnie skutki, te jednak – zdaniem Sądu – mieszczą się w granicach interesu faktycznego. Jak słusznie wywodzi skarżąca, odnosząc się do żądania wnioskodawców, rozstrzygnięcie sporu przed tut. Sądem będzie dotyczyć wyłącznie skarżącej, która (jako podmiot wyłącznie zobowiązany) ma możliwość zaspokojenia należności podatkowych w dowolny sposób, nie tylko poprzez egzekucję z nieruchomości. Natomiast ewentualne niekorzystne dla skarżącej orzeczenie wydane w niniejszej sprawie, które pozwoli na kontynuowanie egzekucji z tej nieruchomości, w żaden sposób nie kreuje po stronie wnioskodawców interesu prawnego w wyniku tego postępowania, ani nie łączy go z postępowaniem cywilnym we wspomnianej sprawie. Końcowo dodać należy, że pozbawione racji jest twierdzenie pełnomocnika wnioskodawców, że przez doręczenie odpisu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FZ 64/15, Sąd ten uznał wnioskodawców za uczestników postępowania. Z akt sprawy wynika bowiem, że doręczenie przez Naczelny Sąd Administracyjny ww. odpisu postanowienia pełnomocnikowi wnioskodawców, nastąpiło przez pomyłkę. O dopuszczeniu do udziału w postępowaniu sądowo administracyjnym rozstrzyga sąd odrębnym postanowieniem, nie mogą go zastąpić żadne czynności techniczne takie jak doręczenie postanowienia wydanego w przedmiocie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.