I SA/Wr 2168/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2003 r. sygn. akt I SA/Wr 1769/02 oddalającym skargę na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 7 maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego za 2000 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Skarżąca M.K., reprezentowana przez pełnomocnika dor. pod. L.T., pismem z dnia 26 listopada 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym 27 listopada 2013 r. - dowód: koperta - k. 8) wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 3 czerwca 2003 r. sygn. akt I SA/Wr 1769/02, oddalającym skargę na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 7 maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego za 2000 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. Powołując się na przesłankę określoną w art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), skarżąca wskazała, że podstawą skargi o wznowienie jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. o sygn. akt SK 18/09, stwierdzający niekonstytucyjność przepisu, który stanowił podstawę wydanego wyroku, tj. art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, 362, 596, 769, 1278, 1342, 1448, 1529 i 1540), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r. Skarżąca dodała, że wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 27 sierpnia 2013 r. poz. 985, co oznacza, że zachowała trzymiesięczny termin do wniesienia niniejszej skargi. Skarżąca dalej podniosła, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania pięcioletni termin, przewidziany w art. 278 p.p.s.a., z tej przyczyny, że była ona pozbawiona możności działania. Przesłanka wznowieniowa zaistniała bowiem dopiero po wydaniu wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. W konsekwencji, była ona pozbawiona możności działania, gdyż wcześniej nie mogła złożyć skargi o wznowienie postępowania, jako że nie istniała przesłanka do wznowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 2 w zw. z art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Można zaś żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, w przypadkach przewidzianych w dziale VII p.p.s.a. (art. 270 p.p.s.a.). Stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązany był zbadać, czy skarga o wznowienie została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W myśl art. 272 § 1 p.p.s.a. strona może żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W takim wypadku skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Trzeba wskazać, że po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana (art. 278 p.p.s.a.). Skarga wniesiona po tej dacie, oparta na wszelkich innych podstawach wznowieniowych, za wyjątkiem podstawy pozbawienia możności działania i braku należytej reprezentacji, jako wniesiona po upływie terminu przewidzianego w art. 278 p.p.s.a., jest niedopuszczalna. W ocenie Sądu, strona skarżąca błędnie wskazała, że w niniejszej sprawie nie obowiązuję pięcioletni termin zawity. Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. pozbawienie strony możliwości działania musi być skutkiem "naruszenia przepisów prawa", a ponadto "nie można (...) żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała". W doktrynie podkreśla się, że naruszenie prawa odnosi się do naruszenia przez sąd prawa procesowego w postępowaniu zakończonym orzeczeniem, którego dotyczy skarga o wznowienie (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2, C.H.Beck, 2013 r., Legalis). Niemożność działania, czyli niemożność obrony swych praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. O pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania. W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania (por. wyrok WSA z Warszawie z 20 grudnia 2005 r. III SA/Wa 2866/05, Lex 188424; wyrok WSA w Warszawie z 9 lipca 2009 r. II SA/Wa 1428/08, Lex 541571). W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że skarżący, powołując się na brak możliwości działania, winien wskazać konkretne przepisy prawa, wskutek których naruszenia został pozbawiony możności obrony oraz że zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem go możliwości działania (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2012 r. II OSK 2637/11, Lex 1104204). Oznacza to, że aby doszło do pozbawienia strony możliwości działania, muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa (wyrok NSA z 25 kwietnia 2012 r. II OSK 2557/11, Lex 1167138). Strona błędnie więc podniosła w skardze, że przez niemożność wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego została pozbawiona możności obrony swoich praw. Nie wskazała jednak, jakie przepisy procesowe zostały naruszone przez Sąd. Nie określiła także związku przyczynowego między naruszeniem przepisów, a pozbawieniem jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Nie odniosła się w ogóle do tego, czy w toku postępowania objętego skargą o wznowienie Sąd uniemożliwił stronie podejmowanie czynności procesowych. Zarzuciła jedynie, że przez okres od wydania wyroku do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie mogła wznowić postępowania sądowego. Niemożność ta jednak nie wynikała z działań orzekającego Sądu, ale braku wyroku Trybunału Konstytucyjnego uchylającego przepis będący podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Nie ma więc podstaw do uznania, że w przedmiotowej sprawie nie obowiązuje pięcioletni termin zawity. Z akt sprawy wynika, że NSA OZ we Wrocławiu (obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu) wydał przedmiotowy wyrok w dniu 4 czerwca 2003 r. Jako, że w myśl art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) orzeczenia Sądu są prawomocne z chwilą wydania, to pięcioletni termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem, upłynął w dniu 4 czerwca 2008 r. Z uwagi na powyższe, skarga o wznowienie postępowania, została wniesiona z naruszeniem art. 278 p.p.s.a. W konsekwencji, podlegała ona odrzuceniu bez konieczności rozpatrywania merytorycznej zasadności wskazanych w niej podstaw. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.