I SA/Wr 2199/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowe postepowania wszczętego ponagleniem na niezałatwienie we właściwym terminie sprawy o ustalenie podatku od nieruchomości na 2014 r. postanawia: I. odrzucić skargę; II. oddalić wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. umorzyło postępowanie w sprawie ponaglenia T. K. (dalej: skarżący) na niezałatwienie sprawy dotyczącej ustalenia wysokości podatku od nieruchomości na 2014 r. Jako podstawę swojego postanowienia Kolegium wskazało art. 208 § 1, art. 216 oraz art. 141 § 1 pkt 1 i § 2 w zw. z art. 139 § 1, art. 140 i art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej: O.p.). Z uzasadnienia postanowienia wynika, że ww. ponaglenie wynikało z pisma skarżącego z dnia [...] lipca 2014 r. i w odpowiedzi na to ponaglenie Prezydent Miasta W. poinformował m.in., że decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. (nr [...]) ustalił skarżącemu i K. K. solidarnie podatek od nieruchomości na 2014 r. W ocenie Kolegium wydanie wskazanej decyzji spowodowało, że postępowanie wszczęte ponagleniem należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, bowiem organ odwoławczy nie może zobowiązać gminnego organu podatkowego do wydania decyzji administracyjnej, która w dacie rozpatrywania ponaglenia została już wydana. W postanowieniu Kolegium zawarło pouczenie, że nie przysługuje na nie zażalenie. Skarżącemu przysługuje natomiast prawo do wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargi na bezczynność organu podatkowego. Pismem z [...] września 2014 r. skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie, w którym podkreślił, że jego pismo z dnia [...] lipca 2014 r. nie stanowiło ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie, lecz wniósł w nim przede wszystkim o "zebranie pełnego materiału dowodowego celem ustalenia stanu faktycznego i prawnego całej nieruchomości(...)". Ponadto w treści skargi skarżący żądał zwolnienia go w całości z kosztów postępowania. W ocenie skarżącego, niewłaściwa kwalifikacja tego pisma winna skutkować stwierdzeniem przez Sąd nieważności skarżonego postanowienia lub "zobowiązaniem organu do zmiany postanowienia poprzez wydanie decyzji zobowiązującej Prezydenta Miasta W. do przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym z urzędu do podjęcia przez Gminę W. czynności prawnych o unieważnienie aktu notarialnego dotyczącego przedmiotu opodatkowania zawierającego błędne dane oparte na podstawie wadliwego operatu szacunkowego zleconego przez Gminę W. na koszt nabywcy A Sp. z o.o.". W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi wywodząc, że kwestionowane postanowienie jest niezaskarżalne i nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl natomiast § 2 przytoczonego przepisu kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że wyszczególnienie wymienionych wyżej aktów i czynności jest wyczerpujące (katalog zamknięty), a to oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż określone powyżej, nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r., wydane m. in. na podstawie art. 141 § 1 pkt 1 O.p., którym umorzono postępowanie wszczęte na skutek ponaglenia skarżącego. Kolegium za Prezydentem Miasta W. przyjęło zatem, że pismo skarżącego z dnia [...] lipca 2014 r. stanowiło ponaglenie, które jest specyficznym środkiem ochrony praw strony w postępowaniu podatkowym, przysługującym na niezałatwienie sprawy w terminie przez organ podatkowy. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że postanowienie wydane w odpowiedzi na ponaglenie jest rozstrzygnięciem dokonanym w ramach nadzoru organu wyższego stopnia i co do zasady nie jest ono postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, skoro jego celem jest spowodowanie jedynie, aby tego rodzaju rozstrzygnięcie zostało podjęte. Tak wydane postanowienie nie jest również postanowieniem kończącym postępowanie administracyjne w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Ponadto, na postanowienie wydane w trybie art. 141 O.p., nie przysługuje środek zaskarżenia, ponieważ nie mają do niego zastosowania przepisy dotyczące zażaleń, zamieszczone w art. 236-239 O.p. Stanowisko takie ma potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2008 r., I SAB/Gl 17/07; CBOSA - orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem postanowienie wydane w trybie art. 141 O.p. nie jest objęte zakresem przedmiotowym z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Nie ulega także wątpliwości, że rzeczone postanowienie nie stanowi innego niż określony w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Postanowienie, w którym organ ustosunkowuje się do treści ponaglenia, nie stwarza bowiem po stronie adresata jakichkolwiek uprawnień czy obowiązków, a tym samym nie kwalifikuje go do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Nie podlega ono także kontroli Sądu w trybie przepisów szczególnych w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, zaskarżone postanowienie jako niemieszczące się w kategorii spraw podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego, nie może zostać poddane kontroli Sądu. W konsekwencji przedmiotowa skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd pragnie jednak zasygnalizować w odniesieniu do pisma skarżącego z [...] lipca 2014 r., że treść tego pisma, w którym skarżący wprawdzie używa słów: "zażalenie", "bezczynność", "zaniechanie", stanowi w swej istocie nie ponaglenie na załatwienie sprawy w terminie, lecz wniosek dowodowy w postępowaniu podatkowym o ustalenie zobowiązania w podatku od nieruchomości. Wskazane powyżej słowa, co wynika z treści wymienionego pisma, znajdują rozwinięcie i wyjaśnienie w jego dalszej treści i zasadniczo dotyczą zaniechania, w ocenie skarżącego, zebrania materiału dowodowego w tymże postępowaniu podatkowym. Jednocześnie skarżący wskazuje, jakie dowody winny, jego zdaniem, zostać przeprowadzone. Tym samym, mając na uwadze zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 122 O.p., organ podatkowy winien ustosunkować się do tego pisma (negatywnie bądź pozytywnie), jako wniosku dowodowego, a nie kwalifikować go jako skierowane do organu nadzoru ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Na marginesie należy także zwrócić uwagę, że nie istnieją podstawy do wydawania przez Kolegium postanowienia o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania zainicjonowanego ponagleniem. W prawomocnym wyroku z 12 marca 2008 r. (III SA/Wa 2226/07) WSA w Warszawie stwierdził bowiem, że w postępowaniu wywołanym ponagleniem nie mają zastosowania przepisy o umorzeniu postępowania. Jak zauważył skład orzekający, art. 141 O.p. zobowiązuje organ podatkowy do każdorazowej merytorycznej oceny, tzn. do stwierdzenia, czy złożone ponaglenie jest uzasadnione, czy nie. Odpowiednie stosowanie przepisów, o którym mowa w art. 219 O.p., nie oznacza, że należy je stosować bezpośrednio, bez uwzględnienia specyfiki i charakteru określonego postanowienia. Co do zaś wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, to - wobec przedstawionych wyżej okoliczności - zastosowanie znalazł art. 247 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Należy przez to rozumieć, że nawet, gdyby strona spełniała przesłanki do przyznania prawa pomocy, uprawnienie to jej nie przysługuje, gdy skarga bez głębszej analizy nie ma szans na uwzględnienie. Taka sytuacja zachodzi natomiast zawsze w przypadku, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z dnia 22 listopada 2012 r., I OZ 864/12; z dnia 31 maja 2012 r., II FZ 374/12; z dnia 11 września 2013 r., II FPP 1/13; CBOSA – orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia. W przedmiocie zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd, na podstawie art. 247 p.p.s.a., orzekł jak w pkt II sentencji postanowienia.