I SA/Wr 2248/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, wrzesień, listopad i grudzień 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka, prowadząca usługi budowlane, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 4.965 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że jej sytuacja materialna obecnie jest bardzo trudna, gdyż rok 2014 zamknęła ujemnym wynikiem finansowym. Spowodowane jest to wycofaniem się części inwestorów z obiecanych i wynegocjowanych kontraktów, bezpodstawnym obniżeniem przez strategicznego inwestora wynagrodzenia przysługującego spółce za wykonane prace, procesami w sądach gospodarczych w celu odzyskania wynagrodzenia za wykonane i odebrane prace budowlane. Rentowność spółki (jak większości firm budowlanych), z uwagi na bardzo trudną sytuację na rynku budowlanym, pozwala jedynie na skromne, bieżące utrzymanie firmy. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że wartość kapitału zakładowego wynosi 50.000 zł, środków trwałych na dzień 31 grudnia 2013 r. – 12.921,43 zł, a wysokość straty za ostatni rok według bilansu (2013) wyniosła 112.744 zł. Na rachunku bankowym saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 0 zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że przychody spółki za 2012r. wyniosły 1.265.220,53 zł, a za 2013 r. – 564.611,75 zł. Według bilansu za 2013r. należności krótkoterminowe wynosiły 469.059,64 zł, zobowiązania krótkoterminowe – 634.046,15 zł. W październiku, listopadzie i grudniu 2014 r. wnioskująca strona sprzedała towary i usługi o wartości odpowiednio 79.693 zł, 21.324 zł i 29.280 zł i dokonała nabycia za kwoty odpowiednio 8.658zł, 25.024 zł i 47.064 zł. Na rachunku bankowym w okresie 31 maja 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. nie zostały odnotowane żadne operacje oprócz zapłacenia usługi prowadzenia rachunku. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Powyższe orzeczenie referendarskie stało się przedmiotem wniesionego w terminie sprzeciwu. W jego motywach strona wywiodła, przy ocenie jej wniosku należy uwzględnić zakres i cel jej działalności oraz wpływ poniesienia kosztów sądowych na płynność finansową i możliwość prowadzenia dalszej działalności. Stwierdziła, że ponoszone przez nią koszty związane z jej podstawową i niezbędną działalnością gospodarczą nie mogą być zamiennie wykorzystane do opłacenia wpisu sądowego. Argumentowała nadto spółka, że środki pieniężne uzyskiwane poza zajętymi w trybie egzekucyjnym rachunkami bankowymi przeznacza w pierwszej kolejności na ponoszenie bieżących kosztów działalności oraz częściową spłatę jej długów. Końcowo wskazała spółka na problemy zdrowotne jej prezesa i jego żony oraz koszty związane z zakupem lekarstw. Z przesłanych na wezwanie Sądu dokumentów wynika, że w stosunku do spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne dotyczące kwoty łącznie 2.859.683,10 zł. Z urzędu należy wskazać, że w drugiej ze spraw spółki zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Wr 1644/14 spółka opłaciła wymagany wpis od skargi w kwocie 6.744 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podstawę prawną do ewentualnego przyznania skarżącej wnioskowanego prawa stanowi art. 246 § 2 pkt 2) p.p.s.a. W myśl tego przepisu, osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy zakresie częściowym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dokonując oceny złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy w myśl ww. kryterium, przy uwzględnieniu obciążenia obowiązkiem uiszczenia wpisu sądowego także w drugiej ze spraw ww. spółki, Sąd nie znalazł przesłanek do przyznania stronie wnioskowanego prawa. Wymaga na wstępie podkreślenia, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, pomimo iż podjęła niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, LEX nr 1479183). W stanie faktycznym sprawy skarżąca spółka nie wykazała, by podjęła starania o uzyskanie środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych podkreślając jedynie, że nie ma tych środków, a nadto, wskazując na poniesioną w roku 2013 stratę w wysokości 112.744,00 zł. Wymaga zwrócenia uwagi, że fakt odnotowania straty nie przesądza o utracie płynności finansowej, a co za tym idzie, powstanie straty nie warunkuje automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 172/14, LEX nr 1465304). Dlatego, jak podkreśla się w orzecznictwie, w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem zgodne z prawem instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1843/14, dostępne na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl). Nawiązując w tym kontekście do stanu faktycznego sprawy wypada przypomnieć, że, zgodnie z przedłożoną dokumentacją finansową, przychody netto spółki w 2013 r. wyniosły kwotę 564.609,44 zł, przy kosztach w kwocie 677.355,75 zł. Jak nadto wynika z przedłożonych przez stronę deklaracji VAT-7 za październik, listopad i grudzień 2014 r. odnotowana przez spółkę strata nie wpłynęła znacząco na funkcjonowanie spółki w obrocie gospodarczym, skoro, co potwierdzają ww. deklaracje, spółka uczestniczy w obrocie gospodarczym. Odnosząc się do podniesionych w sprzeciwie okoliczności jak – konieczność przeznaczania wpływów pieniężnych na bieżące koszty działalności gospodarczej oraz na spłatę długów spółki należy podnieść, że wydatki na koszty działalności podmiotu gospodarczego, w tym zaległe zobowiązania cywilnoprawne, nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami sądowymi (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 300/14, LEX nr 1485574), stąd, argumentacja ta nie mogła rzutować na pozytywną ocenę wniosku strony. W nawiązaniu do zaakcentowanego przez stronę złego stanu zdrowia prezesa spółki i jego żony, wymaga wyjaśnienia, że kwestia organizacji spraw spółki w czasie problemów ze zdrowiem osób wchodzących w skład organu zarządzającego spółki oraz ich małżonków pozostaje poza przesłankami przyznania prawa pomocy i nie może być brana pod uwagę przy ocenie wniosku o jego udzielenie, tym bardziej, że argumentów za zasadnością wniosku nie dostarcza także dokumentacja spółki. Reasumując, strona nie wykazała, by uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 4.965 zł wykraczało poza możliwości płatnicze spółki, a tym samym, by odmowa zwolnienia od tego obowiązku ograniczała spółce prawo do sądu. Z tych powodów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.