I SA/Wr 2478/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów i umorzenia postępowania pierwszej instancji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, po doręczeniu jej odpisu wyroku, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata celem sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Na urzędowym formularzu w uzasadnieniu strona powołała się na swój stan zdrowia podając, że od długiego czasu przebywa na zwolnieniu lekarskim w związku ze schorzeniem kręgosłupa, co powoduje skutki neurologiczne. W związku z tym nie ma możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i jej dochody są z tego powodu ograniczone/. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami (ur. 18.10.1994 r.), posiada mieszkanie w S. przy ul. [...] o powierzchni 56 m2 i samochód osobowy Renault Escape, rocznik 2006, o wartości 11.500 zł. Córki nie mają żadnego majątku i nie pracują. Skarżąca z działalności gospodarczej odnotowuje stratę, a jako zobowiązania i stałe wydatki wymieniła opłaty za czynsz 395 zł, za energię elektryczną około 70 zł, za gaz 40 zł i na składkę ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS 279,41 zł. Do wniosku załączono kopię zeznania podatkowego z 2014 PIT-36 z wykazanymi wartościami zerowymi we wszystkich rubrykach oraz kopię załącznika PIT-B z zeznanymi przychodami uzyskanymi z działalności spółki osobowej w kwocie 18.188,10 zł i łącznymi przychodami z działalności gospodarczej w wysokości 109.009,77 zł. Przedłożono również dokumenty dotyczące stanu zdrowia skarżącej. W wyniku wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, mąż skarżącej działający w jej imieniu w niniejszej sprawie oświadczył, że skarżąca mieszka sama i sama prowadzi gospodarstwo domowe. W 2016 r. skarżąca nie uzyskała dochodu, od 1996 r. mają ustanowioną małżeńską rozdzielność majątkową i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Córki nie mają statusu bezrobotnych – obie studiują i nie mieszkają ze skarżącą. Poza ww. samochodem skarżąca posiada nadto samochód osobowy marki Renault Megan, rocznik 2000. Lokal mieszkalny przy ul. [...] w S, wskazany jako adres zamieszkania i adres do korespondencji, należy o jej rodziców. W oświadczeniu wskazano, że skarżąca nadal przebywa na zwolnieniu lekarskim w związku ze schorzeniem kręgosłupa, a jego diagnostyka jest skomplikowana i utrudniona. W listopadzie 2015 r. skarżąca wniosła o rehabilitację w ramach prewencji rentowej ZUS i została na nią skierowana. Zgodnie z opinią biegłych sądowych z 30 listopada 2015 r. i z 15 lutego 2016 r. stwierdzono nowe schorzenie u skarżącej. Wyjaśniono, że okoliczności te spowodowały brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Jednocześnie ZUS wstrzymał wypłatę zasiłku chorobowego, a skarżąca zaprzestała prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z mężem. Wskazane okoliczności, zdaniem pełnomocnika skarżącej, wpłynęła na jej możliwości płatnicze. Dane złożonej kopii zeznania podatkowego za 2015 r. wskazują, że strona w tym roku nie osiągnęła jakichkolwiek przychodów i jednocześnie odnotowała dochód z działalności gospodarczej w kwocie 1.000 zł. W załączniku PIT-B, w obu rubrykach dotyczących łącznych kwot przychodu i dochodu z działalności gospodarczej wykazana została wartość 1.000 zł. Przedłożono ponownie dokumentację dotyczącą stanu zdrowia skarżącej, opisaną w złożonym oświadczeniu. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowego wniosku nie można uwzględnić. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że strona ubiegała się o przyznanie prawa pomocy również w sprawach I SA/Wr 2479/14 i I SA/Wr 78/16. Postanowieniami wydanymi odpowiednio 9 maja 2016 r. i 1 czerwca 2016 r. wnioski zostały rozpoznane negatywnie w oparciu o niemalże tożsamy stan faktyczny. Obecnie rozpoznawany wniosek rozszerzony jest jedynie o opis treści dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącej. Wynika z niego nadto, że strona posiada nie jeden, a dwa samochody osobowe i nie mieszka w lokalu będącym jej własnością, tj. w S. przy ul. [...], a w lokalu należącym do jej rodziców. Powyższe dodatkowe informacje nie wpływają jednak na ocenę całokształtu przedstawionych okoliczności, które nadal są wybiórcze i niespójne. Strona bowiem konsekwentnie nie wyjaśnia wątpliwości, które zostały zasygnalizowane ww. postanowieniach. Co za tym idzie, uzasadnienie odmowy przyznania prawa pomocy, zawarte w tych orzeczeniach pozostaje aktualne. Powtórzyć zatem wypada, że powołana wyżej regulacja przewiduje, iż to wnioskodawca ma obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Wskazuje na to również treść art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem przedstawione przez skarżącą informacje są wybiórcze, a nadto wątpliwości budzi ich wiarygodność – co zostało już wyżej zaznaczone. Pomimo wezwania strona nie przedłożyła wydruku z księgi podatkowej za luty, marzec i kwiecień 2016 r., zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków przez siebie i jej rodzinę ani wydruków historii rachunków bankowych. Co do ustanowionej rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami oraz wskazania, że małżonkowie od stycznia bieżącego roku nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, to w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności te są bez znaczenia. Nawet, jeśli małżonkowie prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, to nadal mają obowiązek wzajemnej pomocy i wspierania się, stosownie do treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przy czym zaznaczyć trzeba, ze obowiązek ten nie ma charakteru wyłącznie moralnego i nie jest zależny od ustanowionego ustroju majątkowego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 530/13, publ. LEX nr 1422571). Małżonkowie winni wspierać się również finansowo. Poza tym nie jest wiadome – przynajmniej z tych danych, które zostały przedstawione w niniejszej sprawie – z czego strona utrzymuje siebie i córki studiujące i mieszkające we Wrocławiu. Strona wskazała, że w bieżącym roku odnotowuje straty, jednak nie jest znana wartość przychodów, która najbardziej odzwierciedla sytuację finansową przedsiębiorcy. Strata czy dochód są bowiem tylko wynikiem poniesionych kosztów podatkowych i są przede wszystkim wartościami wykazywanymi na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym. Poza tym oświadczenie o stracie z działalności gospodarczej pozostaje w sprzeczności z oświadczeniem, że skarżąca w tym roku działalności nie prowadziła, gdyż przebywa na zwolnieniu lekarskim. Jeśli chodzi o złożone kopie zeznań podatkowych za lata 2014 i 2015, to nie można ich uznać za wiarygodne. Treść zeznania podatkowego z 2014 r. jest niezrozumiała. W załączniku PIT-B, zawierającym informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej, zeznane zostały wartości niespójne. Podano bowiem tylko przychody z działalności spółki osobowej, wynoszące 18.000 zł i łączne przychody podatnika w kwocie 109.000 zł, które powinny być sumą wszystkich jego przychodów z wszystkich form działalności gospodarczej. Jednocześnie dane z PIT-B powinny mieć swoje odzwierciedlenie w zeznaniu PIT-36, w którym są podane wyłącznie wartości zerowe we wszystkich rubrykach – również w tych, które dotyczą małżonka podatnika, mimo że strona składała zeznanie samodzielnie. Również dane zeznania za rok 2015 budzą wątpliwości. W zeznaniu PIT-B strona wykazała zerowe przychody i jednocześnie dochód z działalności gospodarczej w kwocie 1.000 zł. W załączniku PIT-B zeznała przychody i dochody w kwocie po 1.000 zł. Zatem i w tym przypadku dane zeznania nie mają przełożenia na dane w załączniku. Natomiast nawet jeśli by przyjąć, że dane zeznania za 2014 r., a przynajmniej załącznika PIT-B, są prawdziwe, to zaprzeczają one twierdzeniu strony, która argumentuje, że zła sytuacja finansowa jest spowodowana stanem zdrowia. Nadto z przedłożonej dokumentacji wynika, że strona praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej od połowy 2013 r. Z treści "Opinii wydanej przez biegłych lekarzy Sądu Okręgowego w Świdnicy" z 30 listopada 2015 r. wynika, że strona miała zasiłek chorobowy od 18 marca 2013 r. do 24 kwietnia 2014 r., następnie świadczenie rehabilitacyjne w okresie od 25 kwietnia 2014 r. do 19 kwietnia 2015 r. z powodu problemów z kręgosłupem i ponowny zasiłek chorobowy od 18 kwietnia do 3 czerwca 2015 r. oraz świadczenie rehabilitacyjne od 5 czerwca do 3 lipca 2015 r. Jednocześnie z opinii z 15 lutego 2016 r. wynika, iż brak jest "takiego naruszenia sprawności organizmu, aby orzec choćby częściową o niezdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji". Nowe schorzenie związane jest natomiast z osłabieniem słuchu w jednym uchu, którego leczenie i diagnozowanie może być prowadzone w ramach nowego zasiłku chorobowego. Nie zmienia to faktu, że biegli sądowi stwierdzili całkowitą zdolność do pracy skarżącej. Co za tym idzie, powoływanie się obecnie na stan zdrowia wydaje się bezzasadne. Reasumując zauważyć trzeba, że cała argumentacja wniosku o przyznanie prawa pomocy skupia się wyłącznie na stanie zdrowia skarżącej. Brak jest jakichkolwiek informacji co do dochodów (bez znaczenia z jakich źródeł), bieżących wydatków, źródeł ich finansowania. Jedyne takie dane pochodzą faktycznie z kserokopii zeznań podatkowych, które zostały ocenione jako niewiarygodne. W tym stanie rzeczy wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.