I SA/Wr 307/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wraz ze skargą kasacyjną wniosła o zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu od tego środka zaskarżenia. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że obecnie jest w separacji z mężem. Ma ustanowione alimenty na dzieci i siebie w łącznej wysokości 4.000 zł. Mieszka w wynajmowanym mieszkaniu z dziećmi. Od 2010 r. nie może podjąć pracy. W 2015 r. przeszła artroskopię kolana, co stanowi dodatkowe utrudnienie w podjęciu zatrudnienia, ponieważ ma problemy ze sprawnym poruszaniem się. Pomocy udziela jej ojciec będący na emeryturze – podjął dodatkową pracę, aby skarżąca mogła opłacić prawnika. Kilkuletni okres zmagania się z sądami, organami podatkowymi odbił się na jej zdrowiu. Alimenty zapewniają opłacenie mieszkania w kwocie 2.500 zł łącznie z mediami. Reszta jest przeznaczona na podstawowe potrzeby dzieci. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma synami w wieku szkolnym, nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani wartościowych rzeczy ruchomych. Rubryka dotycząca dochodów nie została wypełniona. W wyniku wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów skarżąca oświadczyła, że od 2010 r. jest bezrobotna i na całkowitym utrzymaniu męża. Wskazała, że innych dokumentów, poza zeznaniem podatkowym męża za lata 2014 i 2015, nie jest w stanie przedłożyć z uwagi na trwający konflikt (małżonkowie są w trakcie procesu separacyjno-rozwodowego). W związku z tym też strona od lipca 2015 r. do lutego 2016 r. wynajmowała mieszkanie, w którym mieszkała z dziećmi, a opłaty dokonywane były z alimentów. W marcu strona była zmuszona zamieszkać u swojego ojca, a synowie wraz z jej mężem w S. Pozew o rozwód został przez skarżącą cofnięty czasowo, aby mogła zamieszkać razem z dziećmi w ich rodzinnym domu oraz z celu utrzymania ubezpieczenia zdrowotnego. Mąż natomiast spotyka się z inną kobietą. Pokrywa koszty utrzymania domu i wyżywienia. Miesięczne wydatki męża skarżącej obejmują opłaty za energię i inne media 365 zł, za telewizję 200 zł, za obiady syna w szkole 143 zł, około 300 zł na wyżywienie dla skarżącej, opłatę za prąd około 260 zł, gaz 190 zł, ratę kredytową 276,14 zł i opłatę za telefon 131 zł. Wszystkie inne wydatki zostały wstrzymane – na korepetycje dla starszego syna i lekcje angielskiego. Starszy syn, który skończył 18 lat, nie otrzymuje już alimentów, w związku z czym wniósł pozew o alimenty. Dobrowolnie od ojca dostaje 500 zł, z którym obecnie mieszka. W związku z tym na dzień dzisiejszy ww. pozew został wycofany. Skarżąca dalej wyjaśniała, że nie jest zarejestrowana jako bezrobotna, ponieważ nie może podjąć pracy ze względu na stan zdrowia (rekonstrukcja chrząstki stawowej kolana i ścięgien lewej nogi) i zły stan psychiczny (jest pod opieką psychiatry). Środki pieniężne otrzymuje od męża w kwocie 300 zł, pomaga jej też ojciec. Nie uzyskuje pomocy z Opieki Społecznej. Ma wykształcenie wyższe. Strona oświadczyła, że nie posiada rachunku bankowego ani lokat. Do wydruków rachunków męża nie ma dostępu, udostępnił jedynie wydruki przelewów stałych opłat. Z dokumentów przedłożonych na skutek wezwania wynika, że mąż skarżącej za lata 2014 i 2015 ze stosunku pracy uzyskał przychód w kwotach odpowiednio 118.949,10 zł i 74.508,60 zł. Zatrudniony na stanowisku dyrektora na 1/8 etatu w A w K., otrzymuje wynagrodzenie netto 1.355 zł netto (zaświadczenie datowane na 11 kwietnia 2016 r. bez pieczęci firmy). Zgodnie z zaświadczeniem lekarskim, skarżąca przeszła operację kolana 13 lutego 2015 r. i była niezdolna do pracy przez okres 6 tygodni. Ma zobowiązania wobec wynajmującej mieszkanie na kwotę ponad 3.000 zł, co potwierdziła wydrukiem korespondencji mailowej. Przedłożone zostało również postanowienie z dnia 23 marca 2016 r. w sprawie wtrzymania postępowania egzekucyjnego ze względu na zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej z posiadanego przez skarżącą rachunku bankowego. Z akt sprawy wynika, że w niniejszej sprawie strona ubiegała się już o przyznanie prawa pomocy na etapie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2015 r. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, a zażalenia zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o niemalże tożsamy stan faktyczny, z tą różnicą, że cala rodzina mieszkała wspólnie w S. Z danych udostępnionych przez stronę wynika, że jej ojciec otrzymuje emeryturę w kwocie 2.700 zł, a nadto otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 3.500 zł. Wpis od skargi, po oddaleniu zażalenia przez NSA został uiszczony w kwocie 4.621 zł. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie jest zasadny. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższej regulacji, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Przy czym wszelkie okoliczności, które odzwierciedlają stan finansowy, majątkowy i rodzinny, winny być przedstawione w sposób obiektywny, a nie wyłącznie ograniczać się do tych danych, które potwierdzałyby złą kondycje finansową wnioskodawcy. Winny być logiczne i wiarygodne. Tymczasem dane, które przedstawiła skarżąca, są pełne sprzeczności. Wskazać trzeba, że we wniosku datowanym na 14 marca 2016 r. strona podała, że wynajmuje mieszkanie z synami, na które przeznacza część alimentów. Z kolei w oświadczeniu z 11 kwietnia 2016 r. wskazała, że mieszkanie wynajmowała do lutego 2016 r., następnie zamieszkała z ojcem, a synowie z jej mężem. Dalej w uzasadnieniu wniosku podała, że otrzymuje z synami alimenty o wartości 4.000 zł, po czym w ww. oświadczeniu wyjaśniała, że starszy syn (ur. 3 lipca 1997 r.) po ukończeniu 18 lat nie otrzymuje alimentów. Strona – wbrew temu, co twierdzi w piśmie z 11 kwietnia 2016 r. – nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego wysokość zabezpieczenia alimentacyjnego jej i młodszego syna. Wynika zatem z powyższego, że skarżąca nadal otrzymuje alimenty na siebie i młodszego syna. Powtórzenia wymaga, że alimenty na skarżącą i obu synów wynosiły łącznie 4.000 zł. Jednocześnie strona wskazała, że jest na wyłącznym utrzymaniu męża, otrzymuje od niego jedynie 300 zł na wyżywienie, a nadto pomaga jej ojciec, który ma emeryturę w wysokości 2.700 zł i dodatkowo wynagrodzenie, którego kwoty strona już nie podała. Odnośnie niemożności podjęcia pracy przez skarżącą, to zdaniem referendarza, argumentacja w tej kwestii jest niezrozumiała. Zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem, skarżąca przeszła operację kolana w lutym 2015 r., a więc ponad rok temu. Niezdolność do pracy została orzeczona na 6 tygodni. Wobec tego trudno dać wiarę, że strona, mając wyższe wykształcenie, nie podejmuje nawet próby znalezienia zatrudnienia, jednocześnie podkreślając swoje trudne położenie i konieczność pozostawania na utrzymaniu męża i ojca. Nie można również uznać za wiarygodne danych dotyczących sytuacji finansowej męża skarżącej. Zgodnie z zaświadczeniem z zakładu pracy, jest zatrudniony na stanowisku dyrektora na 1/8 etatu za niewiele ponad 1.300 zł netto. Należy zwrócić uwagę, że siedziba firmy znajduje się w K., jest to spółka z o.o., w której prezesem zarządu – zgodnie z zapisami w KRS dostępnymi na stronie internetowej – jest mąż skarżącej. Przy wykazanym wynagrodzeniu 1.335 zł, mąż skarżącej miesięcznie przekazuje starszemu synowi 500 zł, skarżącej 300 zł, zaś wśród miesięcznych opłat ponad 200 zł tylko na pakiet telewizyjny (zgodnie z przedłożonym wydrukiem przelewu, opłata na NC+ za 2 miesiące z góry wynosiła 517,57 zł). Podkreślić nadto trzeba, że z wykazanej pensji utrzymuje dom. Powtórzyć należy za tutejszym Sądem, który w postanowieniu z dnia 20 lipca 2015 r. wskazał, że strona nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego separację, co oznacza, że małżonkowie są w separacji faktycznej, a nie prawnej. W rezultacie oboje małżonkowie nadal mają obowiązek wzajemnego wspierania się, wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obowiązek ten bowiem nie ma charakteru wyłącznie moralnego i nie jest zależny od ustanowionego ustroju majątkowego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 530/13, publ. LEX nr 1422571). Małżonkowie winni wspierać się również finansowo. Końcowo zwrócić należy uwagę, że skarżąca wezwana do przedłożenia wydruków posiadanych rachunków bankowych oświadczyła, że takich nie posiada. Jednocześnie przedłożyła postanowienie o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na zbieg egzekucji prowadzonych z jej rachunku w PKO BP. Zaznaczyć wypada, że zajęcie rachunku w postępowaniu egzekucyjnym nie wyklucza pozyskania wydruku jego historii. Wobec poczynionych wyżej uwag stwierdzić należy, że okoliczności przestawione przez skarżącą są niespójne i w rezultacie niewiarygodne. Żadne z tych danych nie dają nawet minimalnych podstaw od zrekonstruowania faktycznych możliwości płatniczych skarżącej, która z jednej strony stwierdzi, że otrzymuje alimenty na siebie i synów, następnie na siebie i młodszego syna, ostatecznie, że otrzymuje od męża tylko 300 zł. Wskazuje, że pozostaje na wyłącznym utrzymaniu męża i jednocześnie oświadcza, że mieszka z ojcem, który jej pomaga i opłaca profesjonalnego pełnomocnika. Podaje, że ze względu na stan zdrowia nie może podjąć zatrudnienia i dokumentuje ten fakt zaświadczeniem o operacji z lutego 2015 r. i niezdolności do pracy jedynie prze 6 tygodni. W tym stanie rzeczy wniosek należało ocenić jako uzasadniony i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.