I SA/Wr 3237/01

WyrokWSA we Wrocławiu2004-03-12

Skład orzekający: Joanna Kuczyńska, Grzegorz Gocki, Marta Wojciechowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wydatki udokumentowane rachunkami lub fakturami wystawionymi przez nieistniejące podmioty gospodarcze mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych?
Ratio decidendi
Wydatki udokumentowane rachunkami lub fakturami wystawionymi przez nieistniejące podmioty gospodarcze nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Podatnik ma obowiązek udowodnić rzeczywiste poniesienie wydatku, a ryzyko związane z transakcjami z fikcyjnymi podmiotami obciąża podatnika. Brak należytej staranności przy zawieraniu transakcji gospodarczych, w tym korzystanie z dokumentów fikcyjnych, obciąża podatnika.
Stan faktyczny
Skarżący A. K. kwestionował decyzję Izby Skarbowej w O., która utrzymała w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej w O. określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. Organ podatkowy zakwestionował zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych rachunkami i fakturami wystawionymi przez nieistniejące podmioty gospodarcze, a także wydatków związanych z prywatnym telefonem i usługami doradcy podatkowego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, twierdząc, że organy ignorowały fakt poniesienia wydatków i nie obaliły mocy dowodowej ksiąg rachunkowych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie: WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy Marta Wojciechowska (spr.) Protokolant: ref. stażysta Iwona Drzewiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi A. K. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. ODDALA SKARGĘ Decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art. 207, 53 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, Inspektor Kontroli Skarbowej w O. określił E. i A. K. należny podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 1997 na kwotę 118.337,00 zł, zaległość podatkową w kwocie 98.147,30 oraz odsetki za zwłokę od zaległości wyliczone na dzień wydania decyzji w wysokości 83.438,60 zł. W uzasadnieniu Inspektor Kontroli Skarbowej wskazał, że powstała zaległość podatkowa jest wynikiem zaliczenia przez A. K. do kosztów uzyskania przychodów z tytułu prowadzonej działalności A wydatków, które zdaniem Inspektora nie były kosztami uzyskania przychodów. W wyniku konfrontacji dokumentów źródłowych z rejestrem zakupu i sprzedaży oraz dokonanymi zapisami w podatkowej księdze przychodów i rozchodów za rok 1997 zakwestionowano następujące pozycje: 1. Pozycja [...] - ujęto w ewidencji rachunek nr A z 10.03.1997 r. na kwotę 15.000 zł brutto z tytułu przejazdów próbno-pomiarowych transportu pierścieni B. - C. Do rachunku nie dołączono, jak również nie przedłożono w toku kontroli żadnych dokumentów potwierdzających wykonanie usługi, zawierających opis trasy, uzgodnienia z wydziałem komunikacji i policją, pomiary wiaduktów, mostów, zakrętów itp. 2. Pozycja [...] - ujęto w ewidencji rachunek nr B z 30.05.1997 r. na kwotę 42.500 zł brutto za obsługę organizacyjną i doprowadzenia do podpisania kontraktu z firmą B z Niemiec. 3. Pozycja [...] - ujęto w ewidencji rachunek nr C z 28.08.1997 r. na kwotę 15.000 zł brutto za wykonanie wypatek i otoczek kołnierzy rurociągowych do remontu C w C. 4. Pozycja [...] - ujęto w ewidencji rachunek nr D z 31.10.1997 r. na kwotę 36.150 zł brutto za regenerację zawiasów i zasuw wodnych, wymianę silnika i demontaż orurowania hydroforni. 5. Pozycja [...] - ujęto w ewidencji rachunek nr E z 29.12.1997 r. na kwotę 34.800 zł brutto z tytułu prowizji za dostawy rur preizolowanych w związku z negocjacjami z firmą D spółka z.o.o. w K. Opisane wyżej pozycje dotyczyły rachunków uproszczonych wystawionych w związku z zakupem materiałów i usług na łączną kwotę 143.500 zł przez firmę E spółka cywilna, [...]. W toku przeprowadzonej kontroli ustalono, że spółka cywilna E 24 maja 1996 r. złożyła w Urzędzie Skarbowym w Z. zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, informując że ulega likwidacji. W chwili wystawienia opisanych rachunków uproszczonych spółka cywilna E nie prowadziła działalności gospodarczej, a zatem wbrew postanowieniom § 10 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 14.12.1995 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. Nr 148 poz. 720), na podstawie rachunków wystawionych przez nieistniejącą wówczas firmę ujęto w księdze przychodów i rozchodów wydatki w kwocie 143.450 zł jako koszty uzyskania przychodów. W toku kontroli zakwestionowano również pozycję nr [...], pod którą wpisano w ciężar kosztów naprawę magnetowidu o nazwie Philips VR 3260/95 NFF 111610, na podstawie rachunku uproszczonego nr F z 5.09.1997 r. wystawionego na kwotę 95 zł, gdyż w ewidencji wyposażenia nie figuruje taki magnetowid. Nadto stwierdzono, iż w okresie od stycznia do września 1997 r. podatnik wprowadził do księgi przychodów i rozchodów wydatki związane z opłatami za korzystanie z prywatnego telefonu i faksu, znajdującego się w K. przy ul. [...], łącznie w kwocie 2.600 zł. Wydatki te udokumentowano dziewięcioma dowodami wewnętrznymi, z pominięciem faktur wystawionych i obejmujących całość rozmów telefonicznych oraz bez wskazania jakie są faktyczne koszty rozmów przeprowadzonych w związku z działalnością gospodarczą. Stosownie do zapisu § 13 ust. 1 pkt 6 wskazanego wcześniej rozporządzenia, podstawą sporządzenia dowodu wewnętrznego dokumentującego wydatki związane z opłatami za telefon w części przypadającej na działalność gospodarczą, są dowody księgowe stwierdzające fakt dokonania operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem, jego wartość oraz ilość w jednostkach naturalnych. Podatnik sporządzając dowody wewnętrzne przyjął wartość szacunkową, zakładając że około 70 % rozmów dotyczyło działalności gospodarczej. Dodatkowo w toku kontroli zakwestionowano dwa rachunki wystawione przez doradcę podatkowego J. M., ujęte w ewidencji pod pozycją [...] i [...], na łączną kwotę 13.200 zł brutto. Pierwszy rachunek dotyczył obsługi organizacyjnej i tłumaczenia rozmów z firmą F, a drugi doprowadzenia do zawarcia umowy kupna-zamówienia na sprzęt spawalniczy od wskazanej firmy. Ustalono, że w badanym okresie firma prowadzona przez podatnika nie osiągnęła żadnego przychodu z tytułu realizacji kontraktu z firmą F, a przedłożone dokumenty nie wskazują aby ich autorem był J. M. Z wyjaśnień podatnika wynika, że nie doszło do realizacji kontraktu z firma F, gdyż ogłosiła ona upadłość. Kolejna zakwestionowana w toku kontroli pozycja to nr [...]. Pod tą pozycją wpisano wydatki związane z wykonaniem i ułożeniem wykopu rurociągu lokalnego udokumentowane fakturą VAT z dnia 8.12.1997 r. wystawioną przez G [...] ul. [...], na kwotę 63.500 zł oraz podatek VAT 4.445 zł. Za usługę zapłacono gotówką, co zostało potwierdzone dowodem wpłaty KW z 18.10.1997 r. bez numeru, dowodem wpłaty KW z 18.10.1997 r. bez numeru oraz pokwitowaniem z 15.12.1997 r., w którym M. G. potwierdził odbiór gotówki. Jak ustalono G w B. z dniem 31 grudnia 1993 r. zakończyła działalność gospodarczą, o czym prowadzący działalność poinformował właściwy Urząd Skarbowy pismem z 15.03.1994 r. Zatem wprowadzenie do księgi przychodów i rozchodów wydatków dotyczących zakupu usługi, udokumentowanych fakturą VAT wystawioną przez nieistniejący podmiot gospodarczy i zarazem nieuprawniony do wystawienia takiego dokumentu, nie pozwala na ich uznanie jako kosztów uzyskania przychodów. Łączna kwota zawyżenia przez podatnika kosztów uzyskania przychodów w roku 1997 wyniosła 222.800,90 zł i po uwzględnieniu tej kwoty wyliczono, że zaległość podatkowa wynosi 98.147,30 zł, a odsetki od zaległości podatkowej wyliczone na dzień wydania decyzji 84.438,60 zł. Z decyzją Inspektora Kontroli Skarbowej nie zgodzili się podatnicy i wnieśli od niej odwołanie zarzucając naruszenie przepisów art. 22 i 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz brak pełnego materiału dowodowego i naruszenie zasad określonych w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu E. A. K. wskazali, że kontrolujący nie rozróżnił firmy istniejącej na rynku i zlikwidowanej, od firmy nieistniejącej, fikcyjnej. Podkreślono, iż księgi przychodów i rozchodów były prowadzone prawidłowo i rzetelnie, a zatem stanowią dowód tego co zostało w nich stwierdzone. Organ kontrolujący nie obalił mocy dowodowej księgi, a zebrany materiał dowodowy ocenił wybiórczo i nieobiektywnie m.in. pomijając inne środki dowodowe jak np. przesłuchania świadków. Zakwestionowanie kosztów uzyskania przychodów wobec poniesionych faktycznie kosztów, tylko na podstawie stwierdzenia, że dokumenty były wystawione przez nieistniejący podmiot, opiera się zdaniem odwołujących na domniemaniach. W przypadku kosztów poniesionych w związku z firmą F E. i A. K. uważają, że co prawda sporne wydatki nie doprowadziły do uzyskania przychodów, ale cel tych wydatków był jednoznacznie określony, a brak realizacji zamówienia był spowodowany upadłością firmy. Dodatkowo podatnicy podkreślili, iż wystawienie wadliwego dowodu księgowego nie niweczy samego faktu poniesienia wydatków, bowiem służyły one bądź miały służyć osiągnięciu przychodów. W dniu [...] Izba Skarbowa w O., na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 a, uchyliła zaskarżoną decyzję w części i orzekła o obniżeniu zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych z kwoty 98.147,30 zł do kwoty 97.820,50 zł oraz skorygowała wyliczone odsetki za zwłokę z kwoty 83.438,60 zł do kwoty 83.145,50 zł. W pozostałej części utrzymała decyzję w mocy. W uzasadnieniu Izba wskazała na fakt udokumentowania wydatków na zakup towarów handlowych oraz usług w kwocie 206.950 zł rachunkami uproszczonymi oraz fakturą VAT, wystawionymi przez nieistniejące podmioty gospodarcze. Była to spółka cywilna E z S. oraz G z B. Zdaniem Izby przeprowadzone postępowanie kontrolne wykazało, że widniejący na rachunkach i fakturze wystawcy w chwili ich wystawienia nie istnieli, nie byli zarejestrowani we właściwych urzędach i dokonali w latach wcześniejszych wyrejestrowania działalności, informując o jej likwidacji. Zatem dowody wystawione przez takie podmioty są nierzetelne, a podatnicy nie wykazali w inny sposób, że wydatki zostały faktycznie poniesione. Izba podkreśliła przy tym, że brak należytej ostrożności przy zawieraniu transakcji gospodarczych obciąża podatnika, a dotyczy to również korzystania w obrocie gospodarczym z dokumentów fikcyjnych. Wzajemne rozliczenia dokonywane były bez pośrednictwa banków, co wynika z zapisów na rachunkach i fakturze oraz dowodach KW, a nie jak twierdzi podatnik za pośrednictwem banku na konto współwłaściciela spółki cywilnej E. Zebrany materiał dowodowy nie potwierdził tego faktu. Izba podkreśliła również stanowisko Inspektora Kontroli Skarbowej w części dotyczącej zakwestionowanych kosztów uzyskania przychodów, w związku z poniesionymi wydatkami związanymi z planowana współpracą z firmą F z Niemiec. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za koszty uzyskania przychodu z poszczególnego źródła uznaje się wydatki poniesione przez podatnika, związane z tym źródłem przychodów, jeżeli ich poniesienie przyczyni się do osiągnięcia lub zwiększenia przychodu. Ponieważ wykazane wydatki dotyczyły konkretnego przedsięwzięcia i nie przyczyniły się do osiągnięcia przychodu, nie można ich zaliczyć na podstawie obowiązujących przepisów do kosztów uzyskania przychodów. Nadto Izba stwierdziła, że w toku postępowania nie kwestionowano rzetelności prowadzonych przez podatnika ksiąg rachunkowych, gdyż brak było podstaw do kwestionowania zapisów ksiąg opartych na prawidłowych i rzetelnych dowodach. Natomiast korekty wymagały wydatki, na poparcie których podatnicy nie przedstawili żadnych dowodów, poza rachunkami i fakturami wystawionymi przez nieistniejące podmioty. Dokonując ostatecznych podliczeń Izba skorygowała błędy popełnione przez Organ I instancji przy podsumowaniu kwot nie uznanych za koszty uzyskania przychodów, co w efekcie doprowadziło do skorygowania wysokości należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1997 i obliczonych odsetek. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. K. zarzucił naruszenie art. 121, 122 Ordynacji podatkowej oraz naruszenie art. 22 i 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji względnie jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi A. K. wywodzi, że w decyzjach organów podatkowych przyjęto, iż podatnik nie może księgować kosztów na podstawie dokumentów wystawionych przez nieistniejący podmiot, ignorując jednocześnie fakt poniesienia tych wydatków przez podatnika. Skarżący zarzucił bezpodstawne pominięcie faktu upadłości kontrahenta z Niemiec, co nie pozwoliło na osiągnięcie dochodu przez podatnika pomimo poniesienia wydatków związanych ze staraniami o kontrakt z firmą, która następnie ogłosiła upadłość. Nadto skarżący, podobnie jak we wcześniejszym odwołaniu, podniósł fakt rzetelnego prowadzenia przez niego ksiąg rachunkowych oraz nieobiektywnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i podtrzymała dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że sprawa niniejsza w związku ze zmianami organizacyjnymi Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd na podstawie art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola legalności wydanej decyzji nie wykazała aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W myśl art. 22 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 90, poz. 416 z późniejszymi zmianami), kosztem uzyskania przychodu z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Warunkiem uznania określonego kosztu za koszt uzyskania przychodu jest rzeczywiste poniesienie go przez podatnika oraz związek przyczynowy z osiągniętym lub spodziewanym przychodem. W rozporządzeniu Ministra Finansów z 14 grudnia 1995 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. Nr 148, poz. 720) w § 11 ust. 1 określono, że zapisy w księdze podatkowej winny być dokonywane na podstawie prawidłowych i rzetelnych dowodów. Z ust. 3 wskazanego paragrafu cytowanego rozporządzenia wynika, iż podstawę zapisów w księdze stanowią tylko takie dowody księgowe (faktury, rachunki uproszczone lub inne dokumenty...), które stwierdzają fakt dokonania operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem i zawierają przy tym co najmniej wiarygodne określenia wystawcy i wskazanie stron uczestniczących w operacji gospodarczej, której dowód dotyczy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29.11.2000 r. sygn. akt I SA/Gd 551/98, wybór LEX nr 47124 stwierdził, że w świetle tego unormowania, prawo organu podatkowego, poddającego kontroli prawidłowość zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów nie ogranicza się wyłącznie do kontroli sposobu sporządzenia tych dokumentów, ale rozciąga się także na kontrolę zgodności zawartych w tych dowodach zapisów ze stanem rzeczywistym. Oznacza to też prawo do ustalenia, ze wszystkimi płynącymi stąd konsekwencjami, że wskazany w dowodzie księgowym podmiot zdarzenia gospodarczego, którego dowód księgowy dotyczy, jest podmiotem nieistniejącym w sferze stosunków gospodarczych, a ustalenia tego organ może dokonać w oparciu o całokształt okoliczności faktycznych ujawnionych w postępowaniu podatkowym, oraz ich swobodną ocenę. W świetle zebranego materiału dowodowego Izba Skarbowa słusznie przyjęła, że rachunki i faktura VAT wystawiona przez fikcyjne podmioty nie mogą być podstawą zapisu w księgach rachunkowych. W chwili wystawienia zakwestionowanych "dowodów księgowych" żadna z firm nie funkcjonowała w obrocie gospodarczym, obie zgłosiły we właściwych Urzędach Skarbowych likwidacje działalności gospodarczej. Fakty te zostały w toku postępowania potwierdzone przez Urząd Skarbowy w B. i Urząd Skarbowy w Z. Skarżący natomiast nie wykazał faktu poniesienia wydatków ujętych w zakwestionowanych "dowodach księgowych" i nie wskazał - poza spornymi rachunkami oraz fakturą - żadnych dowodów, dokumentów bądź okoliczności, które dowiodłyby, że wydatki takie zostały poniesione. Po zakwestionowaniu przez organy podatkowe spornych wydatków, na skarżących ciążył obowiązek udowodnienia ich poniesienia. Izba Skarbowa na prośbę skarżącego przedłużyła termin do wniesienia ewentualnych wyjaśnień i złożenia dowodów przed wydaniem decyzji. Skarżący nie skorzystał jednak z tej możliwości. Poniesienie wydatku musi być udokumentowane w wymagany sposób, zgodnie z przepisami wskazanego rozporządzenia Ministra Finansów. W tym przypadku organy zebrały materiał dowodowy, który wskazuje na wystawienie rachunków i faktury przez nieistniejący podmiot, a zatem nie ma on mocy dowodowej w rozliczeniu podatkowym. Ryzyko tego typu transakcji obciąża podatnika (por. wyrok NSA z 21.02.2000 r. sygn. akt I SA/Po 135/99 wybór LEX nr 39547, wyrok NSA z 10.09.1998 r. sygn. akt I SA/Po 261/98 wybór LEX nr 37593, wyrok NSA z 20.12.2001 r. sygn. akt I SA/Sz 1387/00 wybór LEX nr 53866). Zgodnie z art. 22 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kosztami uzyskania przychodów są wszelkie koszty ponoszone w celu osiągnięcia przychodów, za wyjątkiem wymienionych w art. 23 cytowanej ustawy, pod warunkiem, że podatnik wykaże ich bezpośredni związek z działalnością gospodarczą oraz, że ich poniesienie miało lub mogło mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Przy czym chodzi tu o konkretne przychody w danym roku podatkowym, a nie bliżej nieokreślone przychody w niewiadomym okresie. Ustawodawca powiązał koszty uzyskania przychodów z celem osiągnięcia przychodów. Dany wydatek tylko wtedy stanowi koszt uzyskania przychodów, gdy został poniesiony w związku z konkretnym źródłem przychodu, co w przypadku zakwestionowanych wydatków związanych z usługami doradcy gospodarczego J. M. nie zostało udowodnione, a zatem brak jest podstaw do ich zaliczenia w koszty uzyskania przychodów (por. wyrok NSA z 10.09.1998 r. sygn. akt I SA/Po 261/98 wybór LEX 37593). Brak jest również podstaw do zaliczenia w koszty uzyskania przychodów wydatków związanych z opłatami za korzystanie z prywatnego telefonu i faksu. Podatnik chcąc dokonać zaliczenia rozmów związanych z działalnością gospodarczą i prowadzonych z domowego aparatu w koszty uzyskania przychodów, musiałby udokumentować wysokość wydatków z tego tytułu. W myśl § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 14.12.1995 r. na udokumentowanie zapisów w księdze niektórych kosztów mogą być sporządzone dokumenty zaopatrzone w datę i podpisy osób, które bezpośrednio dokonały wydatków i określające nazwę towaru, ilość, cenę, jednostkowa wartość bądź przedmiot operacji i wysokość kosztu. Podatnik może odliczyć m.in. koszty telefonu w części przypadającej na działalność gospodarczą, jednak winien wówczas wskazać, które rozmowy były prowadzone w związku z działalnością gospodarczą, jaka jest ich wartość. Aby to wykazać należałoby dołączyć specyfikacje rozmów, czego w tym przypadku nie uczyniono pomimo, że w większości przedłożonych faktur VAT za telefon wykazano pobranie specyfikacji. Skarżący w toku prowadzonego postępowania zgłaszał zarzuty i wyjaśnienia, kwestionując ustalenia organu kontroli. Nie przedłożył jednak dowodów ani nie wykazał w inny sposób faktu poniesienia wydatków w przypadku "dokumentów księgowych" wystawionych przez nieistniejące podmioty, jak również nie wykazał związku przyczynowego między wydatkami poniesionymi na rzecz J. M., a wpływem tych wydatków na powstanie lub zwiększenie przychodów. Należy przy tym pamiętać, że nie każdy wydatek poniesiony w związku z działalnością gospodarczą może być zaliczony do kosztów tej działalności, a ryzyko działalności gospodarczej i brak dokumentów wystawionych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi obciąża podatnika. Nawet działanie w dobrej wierze i brak sprawdzenia kontrahenta nie zmienia faktu, że rachunki pochodzą od nieistniejącego podmiotu, a zatem nie stanowią dokumentów. Skarżący słusznie zauważył, że nie podważono mocy dowodowej ksiąg rachunkowych, ale jak to wykazano niejednokrotnie (m.in. w wyroku NSA z 17 listopada 1999 r. sygn. akt III SA 176/99 wybór LEX 40542, wyroku NSA z 14 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 5180/97 wybór LEX nr 36908), naruszenie prawa materialnego przez podatnika polegające na odliczeniu jako kosztów uzyskania przychodów wydatków, które nie mogą być uznane za takie koszty, nie jest nierzetelnością księgi i to niezależnie od wielkości błędu w stosunku do wielkości przychodu. Pojęcie rzetelności księgi odnosi się do zgodności zapisów ze stanem rzeczywistym, czyli błędu co do faktów, a nie co do prawa. W świetle zebranego materiału dowodowego brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej. Postępowanie było przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa procesowego i zostały podjęte niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Umożliwiono podatnikowi zapoznanie się z materiałem dowodowym i złożenie stosownych wniosków dowodowych, łącznie ze znacznym wydłużeniem wyznaczonego w tym celu terminu. Pomimo zapowiedzi złożenia wniosków i przedstawienia dowodów w piśmie z dnia 6 kwietnia 2001 r., dowodów tych nie przedstawiono. W tym miejscu podkreślić należy, że co prawda przepis art. 122 ordynacji podatkowej nakłada na organy podatkowe obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, to jednak nie oznacza to nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza w sytuacji gdy podatnik nawet nie wskazuje innych dowodów. Nadmienić przy tym trzeba, że podatnik prowadząc działalność gospodarczą często kontaktował się z fikcyjnymi firmami, o czym świadczy ilość przeprowadzonych transakcji, a zatem dysponował szczegółową wiedzą dotyczącą miejsca działalności, pobytu osób związanych z firmami itp. Natomiast podatnik kwestionując ustalenia organów nie wskazał żadnych konkretnych dowodów, a jedynie podejmował polemikę z ustaleniami organów twierdząc, że nie mają racji (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2000 r. sygn. akt III SA 1252/99 wybór LEX 43953). W świetle zgromadzonego materiału dowodowego istniały przekonywające podstawy do uznania zakwestionowanych wydatków za nieponiesione i niemające związku z uzyskanym przychodem. W związku z powyższym zasadnym było oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło