I SA/Wr 35/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od marca do grudnia 2009 r. oraz od stycznia do sierpnia i od października do grudnia 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 1.665 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że jego sytuacja majątkowa jest spowodowana zaniechaniem działalności gospodarczej w znacznej części na skutek zarzutów organów podatkowych i prokuratury. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, i trójką dzieci, posiada drogę dojazdową o powierzchni 5000 m2 i samochód osobowy [...], rocznik [...] r., o wartości około 20.000 zł, zajęty przez Dyrektora Izby Skarbowej. Jego żona, z którą ma ustanowioną rozdzielność majątkową, posiada dom o powierzchni 170 m2 oraz warsztat (80 m2). Źródłem dochodów małżonków jest działalność gospodarcza skarżącego, z której dochód miesięczny netto wynosi 1.236,50 zł. Podany został też łączny dochód w wysokości 14.838 zł. Jako zobowiązania i wydatki wymieniony został jedynie kredyt gotówkowy w wysokości 64.000 zł, którego rata miesięczna wynosi 1.400 zł. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń przedłożonych w wyniku wezwania wynika, że w 2016 r. wnioskodawca uzyskał z działalności gospodarczej przychody w wysokości 320.026,02 zł zł i odnotował dochód w kwocie 14.838,27 zł. Do końca kwietnia 2017 r. jego przychody wyniosły 70.048,55 zł, poniósł przy tym stratę w kwocie 2.020,51 zł. Według deklaracji VAT-7 za luty, marzec i kwiecień 2017 r. wnioskodawca dokonał w tych miesiącach dostaw towarów i usług na kwoty odpowiednio 14.917 zł, 25.289 zł i 11.243 zł oraz zakupów związanych z działalnością opodatkowaną o wartości 9.443 zł, 21.033 zł i 10.715 zł. Przedłożony został też wydruk historii rachunku bankowego należącego do wnioskodawcy od marca 2017 r., na którym odnotowane są tylko wpłaty z A w kwotach po 2.583,89 zł miesięcznie, wpłata na rzecz organu podatkowego oraz spłaty prowizji w drobnych kwotach. Wnioskodawca oświadczył, że z powodu znikomych i niestałych dochodów ponosi niewielkie i niestałe wydatki związane z prowadzeniem domu. Wydatki te ponosi jego żona. Jedynym stałym wydatkiem jest rata kredytu w wysokości 1.390 zł. Posiada pojazd marki [...], rocznik [...] o wartości około 10.000 zł, obecnie uszkodzony po wypadku drogowym i zabezpieczony przez Prokuraturę Okręgową we W.. Oświadczył, że zastępujący go profesjonalny pełnomocnik został sfinansowany jeszcze na etapie postępowania przez urzędem, obecnie w postępowaniu sądowym nie jest już opłacany. Poza tym przedłożone zostały jako zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka kopie testów M. S., ur. w [...] r., przeprowadzonego przez córkę skarżącego, A. B.. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 16 maja 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, a Sąd utrzymał w mocy to orzeczenie. W rezultacie skarżący 9 września 20016 r. uiścił wpis od skargi w kwocie 3.330 zł. W ocenie referendarza sądowego, również przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powtórzenia wymaga, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Poza tym, ubiegając się o przyznanie o prawo pomocy, to na wnioskodawcy każdorazowo ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które miałyby uzasadniać jego żądanie. Tymczasem wnioskodawca odniósł się do wezwania o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów w sposób wybiórczy. Nie zostały bowiem przedłożone żadne dokumenty odzwierciedlające sytuację finansową jego żony, która – zgodnie ze złożonym oświadczeniem – ma faktycznie utrzymywać całą 5-osobową rodzinę. Nie są zatem znane ani źródła, ani wysokość jej dochodów. Nie wiadomo też, w jakiej wysokości są ponoszone konieczne, podstawowe wydatki w gospodarstwie domowym rodziny wnioskodawcy i jakie są możliwości poczynienia miesięcznych rezerw na poniesienie kosztów udziału w niniejszej sprawie. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie o zatrudnieniu oraz wydruki należącego do żony rachunku bankowego, jednak są to dane pochodzące sprzed roku, a zgodnie z zaświadczeniem stosunek pracy zawiązany został na czas określony do końca 2016 r. Wyjaśnienia wymaga, że w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy bez znaczenia jest, że wnioskodawca pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonkiem. Istotne jest natomiast to, że małżonkowie mieszkają wspólnie, a tym samym partycypują w wydatkach związanych z utrzymaniem jednego gospodarstwa domowego. Inaczej bowiem finansowane jest gospodarstwo jednoosobowe, inaczej kształtują się koszty utrzymania w sytuacji, gdy dwie lub kilka osób mieszka wspólnie, a nadto każda z nich uzyskuje mniejsze lub większe dochody. Poza tym, małżonkowie mają obowiązek wzajemnej pomocy i wspierania się, stosownie do treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obowiązek ten nie ma charakteru wyłącznie moralnego i nie jest zależny od ustanowionego ustroju majątkowego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 530/13, publ. LEX nr 1422571). Małżonkowie winni wspierać się również finansowo. Z kolei dokumenty, które zostały przedłożone przez wnioskodawcę nie dają żadnych podstaw do przyjęcia, że jego rodzina znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Stanowisko to potwierdzają te same argumenty, jakie zostały przedstawione w postanowieniu z dnia 16 maja 2016 r. Mianowicie działalność gospodarcza, prowadzona przez wnioskodawcę, przynosi wysokie przychody. Dodać trzeba, że w porównaniu z rokiem poprzednim (2015) obroty wnioskodawcy wzrosły o 40.000 zł. W bieżącym roku do kwietnia wyniosły one ponad 70.000 zł. Fakt, że jednocześnie odnotowany jest niski dochód czy nawet strata, świadczy tylko o ponoszeniu znacznych kosztów uzyskania przychodów, na wielkość których ma duży wpływ sam przedsiębiorca. Poza tym powyższe wartości, to jest dochód strata i koszty podatkowe, wykazywane są przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają faktycznej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Zatem odnosząc się do okoliczności, że wnioskodawca osiągnął przychody w poprzednich latach w wysokości ponad 200 i 300 tys. zł, można sądzić, że poczynił stosowne oszczędności, które nie zostały we wniosku podane. Powtórzyć wypada w tym miejscu, że ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie należy się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi, a w niniejszej sprawie została ona wniesiona 21 grudnia 2015 r. Wpis od skargi w wysokości 3.330 zł został uiszczony we wrześniu 2016 r. Wobec tego wnioskodawca miał dziewięć miesięcy na zgromadzenie kolejnych oszczędności celem pokrycia wpisu od skargi kasacyjnej, którego wysokość stanowi połowę wpisu od skargi. Co do pozostałych oświadczeń i dokumentów to zwrócić należy uwagę, że w sprawie, w piśmie z dnia 8 kwietnia 2016 r. wnioskodawca oświadczył, iż płatność na rzecz pełnomocnika nastąpi po zakończeniu całości postępowania, po rozliczeniu godzin pracy poświęconych sprawie. Obecnie, w oświadczeniu datowanym 14 czerwca 2017 r. podał, że pełnomocnik został sfinansowany jeszcze na etapie postępowania przed organem podatkowym i nie jest już opłacany na etapie postępowania sądowego. Z uwagi na rozbieżność w powyższych oświadczeniach nie można było przyjąć obecnie złożonego oświadczenia za wiarygodne. Odnośnie wydruku historii rachunku bankowego skarżącego, to mając na uwadze dane wynikające z deklaracji VAT-7, działalność gospodarcza jest prowadzona z pewnością z pominięciem tego rachunku. Poza tym z jego historii wynika, że rachunek został założony dopiero w połowie marca 2017 r. Tym samym dane rachunku nie mogły podlegać ocenie pod kątem możliwości płatniczych wnioskodawcy. W piśmie przewodnim jako jeden z dokumentów, które zostały przedłożone, zostało wymienione zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka skarżącego. Tymczasem są to kopie testów psychoedukacyjnych wykonanych przez dziecko niebędące synem wnioskodawcy, jedynie w arkuszu podsumowującym, w rubryce dotyczącej osoby badającej, wymienione zostało imię i nazwisko córki skarżącego. W związku z tym dokument ten został pominięty w badaniu zasadności wniosku. Podsumowując, wnioskodawca nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej i rodzinnej, pomijając istotne kwestie dotyczące w tym względzie jego żony. Natomiast te dane, które zostały udostępnione, zwłaszcza dokumenty dotyczące przychodów z jego działalności gospodarczej, wskazują, że wnioskodawca miał możliwość zgromadzić środki na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej, który na tym etapie postępowania jest już jedynym kosztem sądowym. W tym stanie rzeczy, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.