I SA/Wr 459/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia NSA Henryka Łysikowska, sędzia WSA Zbigniew Łoboda, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2016 r. przy udziale sprawy ze skargi "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza na rzecz strony skarżącej od Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wa. z dnia [...] 2015 r. nr [...] odmawiającej "A" sp. z o.o. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008r. w wysokości 114.693,00 zł. Decyzją z dnia [...] 2015 r. [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wa. odmówił Spółce stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2008 w wysokości 114.693,00zł. Decyzja została wysłana bezpośrednio na adres siedziby Spółki "A" i odebrana przez P. K. dnia 02.12.2015r. Od decyzji organu I instancji zostało złożone odwołanie z dnia 16.12.2015r., w którym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości ze względu na istotne błędy w ustaleniach faktycznych, które posłużyły za podstawę wydanej decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że odwołanie jest niedopuszczalne ze względu na brak prawidłowego doręczenia decyzji organu I instancji. Wskazał, że dnia 26.08.2015r. do Urzędu Skarbowego w Wa. zostało złożone pełnomocnictwo z dnia 25.03.2013r. dla J. U. m.in. "do reprezentowania Spółki przed Urzędami Skarbowymi, w tym Urzędem Skarbowym w Wa. do dokonywania wszelkich zgłoszeń podatkowego Spółki, przedkładania wszelkich deklaracji podatkowych i ewentualnych korekt". Z korespondencji kierowanej przez organ I instancji wynika, że J. U. została potraktowana jako osoba reprezentująca Spółkę "A" przy wydawaniu postanowienia z dnia [...] 2015r. w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej oraz postanowienia z dnia [...] 2015r. w trybie art. 140 Ordynacji podatkowej. Pisma te kierowano zarówno na adres Spółki "A", jak i do pełnomocnika. Odbierana była jedynie korespondencja kierowana do pełnomocnika Spółki. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wa. z dnia [...] 2015r. nr [...] bezpodstawnie skierowana została bezpośrednio na adres siedziby Spółki "A", tj. ul. S[...] [...] w Wa., tj. z pominięciem pełnomocnika J. U. W związku z powyższym zgodnie z art. 228 § 1 ustawy Ordynacji podatkowej organ odwoławczy uznał, że zobowiązany jest stwierdzić niedopuszczalność złożonego przez odwołania, ponieważ decyzja organu I instancji nie została prawidłowo doręczona, a tym samym nie weszła ona do obrotu prawnego. Organ podkreślił, że z uwagi na niezwykle doniosłe skutki, jakie ustawodawca wiąże z momentem doręczenia decyzji wprowadzono przepisy regulujące kwestię doręczenia w sposób gwarantujący możliwość precyzyjnego określenia momentu, w którym decyzja wchodzi do obrotu prawnego. Kwestie te uregulowane są w przepisach rozdziału 5 Ordynacji podatkowej. Analiza powyższych przepisów pozwala na stwierdzenie, że moment doręczenia decyzji potwierdzany jest odpowiednim pokwitowaniem złożonym przez odbierającego. Pozwala to na ustalenie czy i kiedy decyzja została doręczona Stronie. Przepisy te należy uznać za mające charakter gwarancyjny, co skutkuje koniecznością przyjęcia, że w razie błędnego doręczenia czynność ta jest bezskuteczna. W myśl art. 212 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia, co oznacza, że decyzja podatkowa zaczyna obowiązywać w obrocie prawnym z chwilą jej doręczenia. Doręczenie decyzji rodzi określone skutki prawne dotyczące zarówno organu podatkowego, jak i strony postępowania. Jeśli nie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji, wówczas w obrocie prawnym nie ma aktu, którym związany byłby organ podatkowy i od którego Strona mogłaby wnieść odwołanie. Tym samym odwołanie wniesione w takich okolicznościach jest niedopuszczalne. Brak jest, bowiem przedmiotu zaskarżenia, wydana decyzja nie weszła skutecznie do obrotu prawnego. Nie można więc uruchomić środka zaskarżenia od decyzji wydanej, ale skutecznie nie doręczonej. Biorąc pod uwagę powyższe Dyrektor Izby Skarbowej we W. stwierdził, że nie nastąpiło skuteczne doręczenie przedmiotowej decyzji. W związku z tym decyzja organu I instancji nie weszła do obrotu prawnego, nie nastąpiły więc skutki prawne doręczenia decyzji tj. możliwość wniesienia odwołania. W skardze na to postanowienie Skarżąca powołując się na wyrok NSA sygn. II OSK 691/15 z 01 września 2015r. Strona zarzuciła, że brak jest podstaw do przyjęcia, że w razie naruszenia art 40§ 2 k.p.a i doręczenie decyzji stronie zamiast pełnomocnikowi odwołanie wniesione przez stronę postępowania w terminie jest niedopuszczalne. W tej konkretnej sytuacji strona otrzymała decyzję, przekazała ją pełnomocnikowi, który w terminie wniósł środek odwoławczy. Wynika stąd, że nie doszło do naruszenia interesu strony gdyż środek odwoławczy zastał wniesiony przez pełnomocnika w terminie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2015r poz.1224 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 poz. 718. Ze zm.) – w skrócie upsa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) upsa. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 upsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji zgodnie z kompetencją ustanowioną w cytowanych przepisach stwierdził, iż badana decyzja narusza prawo w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sporu w sprawie jest dopuszczalność wniesienia odwołania od decyzji, która została doręczona bezpośrednio stronie zamiast pełnomocnikowi. Przy czym według oświadczenia strony otrzymała ona decyzję i zapoznała się z jej treścią. Odwołanie zostało wniesione z zachowaniem 14- dniowego terminu. W ocenie zaś organu decyzja w ogóle nie weszła do obrotu prawnego. Na wstępie rozważań wskazać należy, że normy Ordynacji podatkowej, regulujące doręczenie stanowią w istocie gwarancje przestrzegana przez organ administracji publicznej zasady demokratycznego państwa prawnego. Ich celem jest ochrona obywatela w związku, z czym nie mogą być one interpretowane niejako na jego szkodę, w sytuacji, gdy ten podejmuje wszelkie starania mające zapewnić mu prawo do wniesienia odwołania (zażalenia) od wydanego przez organ rozstrzygnięcia (vide: wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 3/08; wyrok NSA z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 436/08; wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 887/08). Oznacza to, że każda sytuacja naruszenia przez organ obowiązków doręczenia decyzji/postanowienia stronie powinna być oceniana indywidualnie. Zdaniem Sądu Administracyjnego, okoliczności niniejszej sprawy, wbrew stanowisku organu odwoławczego, przemawiają za rozpoznaniem przez organ odwoławczy odwołania. Za słuszne uznać należy stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zgodnie z którym jeśli decyzja organu administracji zostanie doręczone, nawet nieprawidłowo z naruszeniem art. 145 § 2 O.p., to nie można twierdzić, że nie weszło ono do obrotu prawnego. Decyzja taka weszła do obrotu prawnego i może być zaskarżona (o ile podlega zaskarżeniu). Decyzja rozpoczyna zatem swój byt prawny z chwilą ogłoszenia lub doręczenia go stronie postępowania i z tym momentem wiąże organ, który je wydał. Wynika to wprost z art. 212 O.p., zgodnie, z którym organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Przepis ten należy rozumieć jako odnoszący się co do zasady do materialnego skutku doręczenia- czyli rzeczywistego otrzymania przez stronę ( lub je przedstawiciela, reprezentanta) decyzji w taki sposób aby możliwe było zapoznanie się z jej treścią i podjęcie obrony swoich praw. Wobec tego należy uznać, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2015r. [...] weszła do obrotu prawnego już w dniu 2 grudnia 2015 r., gdy doręczono je stronie postępowania Nie można zatem twierdzić, iż rozpoznaniu odwołania sprzeciwiał się fakt, iż w chwili jego wniesienia zaskarżona decyzja nie weszła jeszcze do obrotu prawnego. Za rozpoznaniem odwołania przemawia również okoliczność, iż skarżący, działając w zaufaniu do organów administracji publicznej, zastosował się do pouczenia zawartego w przesłanej mu bezpośrednio decyzji i wniósł w ustawowym terminie odwołanie. Co więcej - przekazał swojemu pełnomocnikowi decyzję a ww. odowłanie zostało przez tego pełnomocnika sporządzone. Należy zauważyć także, iż niewłaściwe doręczenie decyzji bezpośrednio stronie nastąpiło na skutek błędnego działania organu I instancji z naruszeniem przepisu art. 145 § 2 O.p. Strona postępowania nie powinna być natomiast obciążona skutkami błędnego działania organu. Podkreślenia przy tym wymaga, że określony w art. 145 § 2 O.p. obowiązek doręczenia postanowienia pełnomocnikowi i liczenie terminu do wniesienia odwołania od daty doręczenia pełnomocnikowi został ustalony w interesie stron postępowania i nie może być interpretowany i wykorzystywany na niekorzyść uczestników postępowania. Pominięcie powyższych okoliczności przez organ II instancji stanowiło naruszenie, na co słusznie zwrócono uwagę w skardze, przepisów nakładających na organy obowiązek pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, należytego i wyczerpującego udzielania stronom informacji, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków (art. 121 O.p.) a także przepisu stanowiącego gwarancję ochrony strony przed skutkami błędnego pouczenia jej co do prawa odwołania (art. 214O.p.). Strona postępowania, która ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia danej sprawy w ogóle nie powinna otrzymywać od organu żadnych pism, winny one być kierowane do pełnomocnika. Jednakże błędne doręczenie pisma/decyzji w takiej sytuacji stronie nie może rodzić ujemnych dla niej skutków procesowych. W szczególności nie pozbawia jej możliwości wniesienia odwołania. Wadliwe jest przekonanie organu odwoławczego, że termin dla wniesienia odwołania biegnie od daty doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony, w sytuacji jeśli decyzja została znacznie wcześniej doręczona samej stronie, a strona ta skorzystała ze swoich praw. Organ nie informował strony, że doręcza jej informacyjnie odpis decyzji, a oryginał przesyła pełnomocnikowi i wyłącznie dla niego biegnie 14-dniowy termin do złożenia odwołania. Oceniając odwołanie, jako przedwczesne organ dopuścił się naruszenia przepisu art. 223 § 1 Ordynacji podatkowej. Reasumując, Sąd uznał, iż organy naruszyły przepisy o postepowaniu w stopniu mającym istotny, wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a uzasadnia to uchylenie zaskarżonej decyzji. Uwzględnienie skargi zobowiązuje Wojewódzki Sąd Administracyjny do zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).