I SA/Wr 486/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w dniu 8 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. z/s w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za maj 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 6 lutego 2014 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarga wniesiona przez "A" sp. z o.o. z siedzibą w K. (zwana dalej skarżącą, spółką, wnioskodawczynią) na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego we W. z [...] r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za maj 2011 r. We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uzupełnionym następnie pismem z 16 kwietnia 2014 r., skarżąca podała, że nie posiada środków na poniesienie kosztów wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Strona stwierdziła, że niniejsze postępowanie jest jedną z kilkuset spraw toczących się zarówno przed organami podatkowymi jak i wojewódzkimi sądami administracyjnymi na terenie całego kraju, w których suma wpisów stosunkowych jest znaczna. Z oświadczenia spółki o posiadanym majątku i uzyskiwanych dochodach wynika, że jej kapitał zakładowy wynosi 1.000.000,00 złotych, wartość środków trwałych kształtuje się na poziomie 300.155,92 złotych, zaś wysokość zysku za ostatni roku obrotowy wyniosła według bilansu 713.731,90 złotych. Stan rachunku bankowego wnioskodawczyni posiadanego w "B" S.A. na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł 180.334,29 złotych. Z deklaracji VAT-7 przedłożonych do akt sprawy wynika, że spółka w styczniu 2014 r. dokonała dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju na kwotę 502.816,00 złotych, zaś w lutym 2014 r. kwota ta wyniosła 507.389,00 złotych. Na dzień 28 lutego 2014 r. saldo rachunku bankowego skarżącej wynosiło 147.883,78 złotych. Ze wstępnej dokumentacji bilansowej spółki za 2013 r. wynika, że przychód ze sprzedaży kształtował się na poziomie 38.744.878,95 złotych, zaś zysk netto określony został na kwotę 175.267,71 złotych. Postanowieniem z 25 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 486/14, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 15 lipca 2014 r. strona wniosła w terminie sprzeciw wskazując, że działalność skarżącej wymaga posiadania zasobów obrotowych, z których zobowiązana jest do regulowania bieżących obciążeń finansowych takich jak: czynsze najmu, wygrane graczy, serwis urządzeń czy też należne daniny publiczne. Zaś wartość bilansowa aktywów odzwierciedla wyłącznie ich wartość księgową, lecz w rzeczywistości ich zbycie jest ograniczone poprzez niski popyt kształtujący się na rynku oraz własne zamierzenia ekonomiczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznawaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że ciężar dowiedzenia swojej szczególnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w dochodzonym zakresie leży po stronie wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 226/14). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w na tyle szczególnej sytuacji materialnej, że opłacenie przez nią wpisu sądowego od skargi w kwocie 362,00 złotych przekracza jej aktualne możliwości finansowe. Bowiem z analizy przedłożonych przez spółkę dokumentów finansowych oraz oświadczenia o stanie majątku i osiąganych dochodach wynika, iż posiada ona środki finansowe wystarczające na pokrycia kosztów inicjowanych postępowań przed sądami administracyjnymi nie tylko w tej konkretnej sprawie, ale także we wszystkich kilkudziesięciu sprawach wszczętych przed tutejszym Sądem. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że saldo na rachunku bankowym spółki w miesiącu, w którym została wniesiona skarga wyniosło ponad 140.000,00 złotych. Następnie skarżąca w miesiącach styczeń i luty 2014 r. dokonała dostawy towarów i świadczenia usług na kwoty wynoszące ponad 500.000,00 złotych. Natomiast przychód ze sprzedaży uzyskany w 2013 r. wyniósł ponad 38.000.000,00 złotych. Wskazane środki finansowe w wystarczającym stopniu umożliwiają, zdaniem Sądu, uiszczenie należnego wpisu sądowego, którego wysokość w przedmiotowym postępowaniu nie jest kwotą znaczną w świetle zgromadzonych przez stronę zasobów pieniężnych. Koszty związane z jakimkolwiek postępowaniem sądowym, a w szczególności z takim postępowaniem, którego wynik może wpłynąć w sposób pozytywny na stan finansów skarżącej, powinny być taktowane jako koszty operacyjne prowadzonej działalności gospodarczej na równi z opłatami czynszowymi, serwisem urządzeń do gier czy też należnymi podatkami. Osoba prawna wykonująca swoje czynności w sposób profesjonalny winna odznaczać się na tyle przezornością i zapobiegliwością, aby móc przewidzieć, że prowadzenie działalności gospodarczej związane jest również z ewentualnymi kosztami sądowymi, które mogą pojawić się na tle sporów bądź z podmiotami prywatnymi na gruncie prawa zobowiązaniowego bądź z organami administracji podatkowej w ramach stosunków publicznych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 42/13 i z 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 27/11). Nadmienić również należy, że niekorzystna dla spółki nowelizacja ustawy o grach hazardowych zmieniająca dotychczasowe zasady udzielania licencji na automaty do gier nie może wyłączać powinności ponoszenia kosztów postępowania sądowego, które immanentnie są związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 436/11). Skoro zatem w przedmiotowym postępowaniu nie zaistniała taka sytuacja, w której skarżąca wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, to tym samym brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na zakończenie należy podkreślić, że obowiązek zapewnienia skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych, czy też prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2014 r., sygn. akt II OZ 561/14) Mając powyższe na uwadze należało orzec jak na wstępie.