I SA/Wr 502/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: , Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Horobiowski (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman, Asesor WSA Iwona Solatycka, , po rozpoznaniu w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2025 r., sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2024 r. nr SKO 4810.33.2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia: oddala skargę w całości. 1. Postępowanie przed organami administracji publicznej. 1.1. Przedmiotem skargi M. M. (dalej Żaląca, Skarżąca) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej SKO, Kolegium) z dnia 23 stycznia 2024 r. o nr SKO 4810.33.2024 w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia wniesionego przez nią na postanowienie Prezydenta Wrocławia (dalej Prezydent, organ egzekucyjny) z dnia 25 października 2023 r., nr WZN-DE.3160.2.989.2023.KJ WZN-DE.3160.8.62.2023.KJ, odmawiające jej małżonkowi – A. M. (dalej jako: Zobowiązany, małżonek Skarżącej) umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należność z tytułu podatku od nieruchomości. 1.2. Z akt administracyjnych wynika, że ww. postanowieniem z dnia 25 października 2023 r. – po rozpatrzeniu wniosku Zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.; dalej u.p.e.a.) – Prezydent Wrocławia odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, obejmującego należność z tytułu podatku od nieruchomości. W dniu 24 listopada 2023 r. nadano w urzędzie pocztowym przesyłkę listową, zawierającą – sporządzone w dniu 23 listopada 2023 r. – podanie zawierające między innymi zażalenie na postanowienie Prezydenta z dnia 25 października 2023 roku, podpisane przez Zobowiązanego oraz jego małżonkę – Żalącą. Następnie SKO wydało wobec Żalącej ww. postanowienie z dnia 23 stycznia 2024 roku, wskazując, że jedną z przyczyn niedopuszczalności zażalenia (zaliczaną do tzw. przyczyn podmiotowych), jest wniesienie go przez podmiot pozbawiony legitymacji. W rozstrzygnięciu tym Kolegium podkreśliło, że to do Zobowiązanego, a nie do Żalącej, skierowany został ww. tytuł wykonawczy. Żaląca z kolei nie ma statusu zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, w ramach którego rozpoznawany jest wniesiony środek zaskarżenia, a zatem wniesione przez nią zażalenie należy uznać za niedopuszczalne. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.2. W złożonej przez Żalącą skardze wniesiono o uchylenie wadliwych rozstrzygnięć wydanych przez SKO. W uzasadnieniu skargi kwestionowano prawidłowość ich wydania, zasypywanie bezprecedensową ilością pism z SKO i sądu administracyjnego. Wskazano, że w ciągu kilku dni otrzymała 77 pism z terminem 7 dni na odpowiedź. Powołała wysokie koszty wysyłki korespondencji, opłat sądowych. Zażalenie ma dotyczyć spraw o rzekomy brak zapłaty podatków od nieruchomości za lata 2019-2023, co nie odpowiada prawdzie, albowiem – jak wskazała – posiada bankowe dowody zapłaty, a ponadto podniosła zarzut przedawnienia. 2.2. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, wskazując, że jedynym zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest małżonek Skarżącej, a takiego statusu ona z kolei nie posiada. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. 3.1. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości – między innymi – przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W oparciu o art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.2. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 3.3. Podkreślić należy na wstępie, że zaskarżone postanowienie Kolegium o niedopuszczalności zażalenia ma charakter formalny. Zostało ono wydane – w związku z normą odsyłającą z art. 18 u.p.e.a. – w oparciu o odpowiednio stosowany przepis art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej k.p.a.), przewidujący stwierdzenie w drodze postanowienia niedopuszczalności odwołania, przy czym o zastosowaniu jego dyspozycji do zażaleń stanowi z kolei art. 144 k.p.a. W pierwszej kolejności – w przypadku złożenia środka zaskarżenia na określony akt – organ odwoławczy winien dokonać jego weryfikacji pod kątem dopuszczalności, która odbywa się w fazie wstępnej postępowania przed organem II instancji. Jakkolwiek przepis art. 134 k.p.a. nie wskazuje konkretnych przesłanek/warunków przesądzających o niedopuszczalności środka zaskarżenia, to w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że może mieć ona charakter zarówno podmiotowy, jak i przedmiotowy oraz wynikać z przepisów regulujących przedmiot zaskarżenia i tok postępowania. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu i orzecznictwie (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024, art. 134. oraz wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2024 r. o sygn. akt II OSK 2284/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej CBOSA), zagadnienie dopuszczalności odwołania należy rozpatrywać w kontekście wymagań stawianych odwołaniu przez przepisy k.p.a. lub przez przepisy szczególne. W doktrynie postępowania cywilnego przyjmuje się, że ze środka odwoławczego można skorzystać wówczas, gdy spełnione są następujące warunki: 1) środek odwoławczy względnie środek zaskarżenia musi być dopuszczalny z ustawy, 2) musi być wniesiony w przepisanej formie, 3) musi być wniesiony w przepisanym czasie, 4) musi być wniesiony przez legitymowaną do tego osobę (Postępowanie cywilne, 1972, s. 417). W grupie przyczyn przedmiotowych niedopuszczalności odwołania wymienić można brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego lub wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. Do podmiotowych przyczyn niedopuszczalności odwołania zalicza się natomiast przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę niemającą do tego legitymacji bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2007 r. o sygn. akt II OSK 1661/06, CBOSA). 3.4. Przedstawiając istotne regulacje prawne w niniejszej sprawie, podkreślić należy na początku, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem sformalizowanym. Poszczególne definicje, zasady prowadzenia tego postępowania oraz stosowane w ramach tego postępowania środki egzekucyjne i zaskarżenia zostały uregulowane w przepisach u.p.e.a. Ustawa ta reguluje w szczególności kwestię tego, w ramach którego ze środków zaskarżenia możliwe jest skuteczne podnoszenie określonych zarzutów. Same środki zaskarżenia odnoszą się albo do całego postępowania egzekucyjnego, albo do poszczególnych czynności podejmowanych w ramach tego postępowania. Zgodnie z art. 1a pkt 20 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Zgodnie z dyspozycją art. 26 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Natomiast stosownie do dyspozycji zdania drugiego ww. przepisu, wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez podpisanie albo opatrzenie pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5, wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego. Według dyspozycji art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a., zobowiązany, będący osobą fizyczną, jest identyfikowany przez wierzyciela w wystawianym przez niego tytule wykonawczym – między innymi – poprzez wskazanie jego imienia i nazwiska oraz adresu miejsca zamieszkania, a także numeru PESEL, NIP lub numeru REGON, jeżeli podmiot ten taki numer posiada, albo innego numeru identyfikacyjnego ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany wierzycielowi. W myśl przepisu art. 59 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie zobowiązanego, wierzyciela albo z urzędu. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zawiera informację o uchyleniu czynności egzekucyjnych zgodnie z art. 60 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a. Takie też ww. postanowienie z dnia 25 października 2023 r. zostało wydane przez Prezydenta wobec Zobowiązanego i tylko Zobowiązanemu – zgodnie z dyspozycją art. 59 § 5 u.p.e.a. – służyło prawo jego zaskarżenia do SKO. Oznacza to z kolei, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała zatem niedopuszczalność wniesienia zażalenia przez Skarżącą z przyczyn podmiotowych. Nie miała ona bowiem legitymacji do zaskarżenia ww. postanowienia Prezydenta z dnia 25 października 2023 r. 3.5. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach sprawy. Rozstrzyganie "w granicach danej sprawy", o którym mowa we wspomnianym przepisie, oznacza natomiast to, że sąd administracyjny nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest kwestionowany konkretny akt lub czynność. Określenie podstaw zaskarżenia ma zasadnicze znaczenie dla wyznaczenia zakresu kontroli sądu, gdyż stawiają one granice maksymalnego zakresu kontroli, poza który sąd wyjść nie może. W realiach przedmiotowej sprawy wniesiona skarga odnosi się do postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność wniesienia przez Skarżącą środka odwoławczego – zażalenia na ww. postanowienie Prezydenta Wrocławia z dnia 25 października 2023 r. w przedmiocie wniosku Zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a zatem rozstrzygnięcia o charakterze formalnym. Tym samym, poruszone w skardze kwestie dotyczące decyzji SKO w zakresie wymiaru podatku od nieruchomości, czy też zaległości z tego tytułu pozostają poza zakresem kontroli sądowoadministracyjnej. Mając na uwadze wskazany na wstępie formalny aspekt postępowania na gruncie przepisów u.p.e.a. oraz treść podpisanego przez Żalącą pisma, Sąd uznał, że celem zarówno Skarżącej, jak i Zobowiązanego, było zakwestionowanie prawidłowości i podstaw wydania ww. postanowienia Prezydenta z dnia 25 października 2023 r. 3.6. Nie dopatrując się uzasadnienia w argumentacji podniesionej w skardze, a także innych naruszeń przepisów prawa, Sąd – w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę jako nieuzasadnioną. 3.7. Skarga złożona w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W sprawach, o których mowa w art. 119 p.p.s.a. Sąd nie jest związany wnioskiem strony o przekazanie sprawy do rozpatrzenia na rozprawie (por. wyroki NSA z dnia: 11 marca 2021 r. o sygn. akt I OSK 4109/18 oraz 7 września 2023 r. o sygn. akt III FSK 2769/21 – publ. w CBOSA).