I SA/Wr 503/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca),, Sędziowie: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska,, Sędzia WSA Tadeusz Haberka, , po rozpoznaniu w Wydziale I – w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 13 marca 2025 r. sprawy ze skargi: M.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2024 r., nr SKO 4810.34.2024 w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia: oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi M. M. (dalej jako: Żaląca, Skarżąca) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej jako: SKO) z 23 stycznia 2024 r. o nr SKO 4810.34.2024 w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia wniesionego przez Żalącą na postanowienie Prezydenta z 25 października 2023 r. nr WZN-DE.3160.23.990.2023.KJ WZN-DE.3160.8.62.2023.KJ odmawiające A. M. (dalej jako: Zobowiązany) umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego należność z tytułu podatku od nieruchomości. Z akt administracyjnych wynika, że postanowieniem z 25 października 2023 r. (znak sprawy: WZN-DE.3160.2.990. 2023.KJ WZN-DE.3160.8.62.2023.KJ) - po rozpatrzeniu wniosku Zobowiązanego sprecyzowanego 1 sierpnia 2023 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) – w skrócie jako u.p.e.a.) Prezydent Wrocławia odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...], obejmującego należność z tytułu podatku od nieruchomości. W dniu 24.11.2023 r. nadano w urzędzie pocztowym przesyłkę listową, zawierającą - sporządzone w 23 listopada 2023 r. - podanie zawierające między innymi zażalenie na postanowienie Prezydenta Wrocławia z 25 października 2023 r. (znak sprawy: WZN-DE.3160.2.990.2023.KJ WZN-DE.3160.8.62.2023.KJ) podpisane przez Zobowiązanego oraz jego małżonkę - Żalącą. SKO wobec Żalącej wydało wskazane postanowienie z 23 stycznia 2024 r. o nr SKO 4810.34.2024, wskazując, że jedną z przyczyn niedopuszczalności zażalenia, z przyczyn podmiotowych, jest wniesienie go przez podmiot pozbawiony legitymacji. To do Zobowiązanego a nie Żalącej skierowany został tytuł wykonawczy nr [...]. Żaląca nie ma statusu zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, w ramach którego rozpoznawany jest wniesiony środek zaskarżenia, a zatem wniesione przez Nią zażalenie należy uznać za niedopuszczalne. W złożonej przez Żalącą skardze wniesiono o uchylenie wadliwych decyzji wydanych przez SKO. Kwestionowano w jej uzasadnieniu prawidłowość wydania decyzji, zasypywanie bezprecedensową ilością pism z SKO i sądu administracyjnego. Wskazano, że w ciągu kilku dni otrzymała 77 pism z terminem 7 dni na odpowiedź. Powołała wysokie koszty wysyłki korespondencji, opłat sądowych. Zażalenie ma dotyczyć spraw o rzekomy brak zapłaty podatków od nieruchomości za lata 2019-2023, co nie odpowiada prawdzie albowiem posiada bankowe dowody zapłaty, a ponadto podnosi zarzut przedawnienia. W odpowiedzi na skargę SKO wnosi o jej oddalenie wskazując, że jedynym zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest A. M., a takiego statusu (zobowiązanego) nie posiada Skarżąca. Pismo przygotowującym z 22 stycznia 2025 r. pełnomocnik Skarżącej podniósł, że SKO niewystarczającą wagę przyłożyło do tego, że nieruchomość, której dotyczy odprowadzany podatek może być składnikiem majątku wspólnego Zobowiązanego i Żalącej (co w takim przypadku powodowałoby solidarną odpowiedzialność), a także, że egzekucja może być prowadzona ze składników majątku wspólnego Zobowiązanego i Żalącej. Nie rozważono również, czy pismo Żalącej nie wyczerpuje znamion sprzeciwu. Przyznając, że do Skarżącej nie skierowano egzekucji, pełnomocnik wywodził o wysokim prawdopodobieństwie skierowania egzekucji do majątku wspólnego Zobowiązanego i Żalącej. Pod rozwagę należałoby wziąć zatem, czy stanowisko wyrażone wspólnie w zażaleniu nie jest sprzeciwem i nie daje Żalącej praw z art. 27g § 1 u.p.e.a. W piśmie zawarto również wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu – nie zostały one opłacone w całości czy też w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W oparciu o art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) w skrócie jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Skarga złożona w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W sprawach, o których mowa w art. 119 p.p.s.a. Sąd nie jest związany wnioskiem strony o przekazanie sprawy do rozpatrzenia na rozprawie: Rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Złożenie więc przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (zob. wyrok NSA z 11 marca 2021 r., I OSK 4109/18)." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 września 2023 r. o sygn. akt III FSK 2769/21). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżone postanowienie SKO o niedopuszczalności zażalenia ma charakter formalny – zostało wydane w oparciu o art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – w skrócie jako k.p.a. (którego zastosowanie do zażaleń przewiduje art. 144 k.p.a.), przewidujący stwierdzenie w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. W pierwszej kolejności - w przypadku złożenia środka zaskarżenia na określony akt - organ odwoławczy winien dokonać jego weryfikacji pod kątem dopuszczalności - weryfikacja ta odbywa się w fazie wstępnej postepowania przed organem II instancji. Jakkolwiek przepis art. 134 k.p.a. nie wskazuje konkretnych przesłanek/warunków przesądzających o niedopuszczalności środka zaskarżenia, to w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że może mieć ona charakter podmiotowy jak i przedmiotowy oraz wynikać z przepisów regulujących przedmiot zaskarżenia i tok postępowania: "Zagadnienie dopuszczalności odwołania należy rozpatrywać w kontekście wymagań stawianych odwołaniu przez przepisy Kodeksu i/lub przez przepisy szczególne. W doktrynie postępowania cywilnego przyjmuje się, że ze środka odwoławczego można skorzystać wówczas, gdy spełnione są następujące warunki: "1) środek odwoławczy względnie środek zaskarżenia musi być dopuszczalny z ustawy, 2) musi być wniesiony w przepisanej formie, 3) musi być wniesiony w przepisanym czasie, 4) musi być wniesiony przez legitymowaną do tego osobę" (Postępowanie cywilne, 1972, s. 417). "Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. W pierwszej grupie wymienić można brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego lub wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. Do podmiotowych przyczyn niedopuszczalności odwołania zalicza się przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę niemającą do tego legitymacji bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych" (wyrok NSA z 11.12.2007 r., II OSK 1661/06, LEX nr 425381).4." (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024, art. 134.), wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 czerwca 2024 r. o sygn. akt II OSK 2284/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – w skrócie CBOSA). Postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem sformalizowanym. Poszczególne definicje, zasady prowadzenia tego postępowania oraz stosowane w ramach tego postępowania środki egzekucyjne i zaskarżenia zostały uregulowane w u.p.e.a. Ustawa ta reguluje w szczególności zasady - w ramach którego ze środków zaskarżenia możliwe jest skuteczne podnoszenie określonych zarzutów. Same środki zaskarżenia odnoszą się albo do całego postępowania egzekucyjnego, albo do poszczególnych czynności podejmowanych w ramach tego postępowania. Zgodnie z art. 1a ust. 20 u.p.e.a. Ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez podpisanie albo opatrzenie pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5, wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego (art. 26§ 1 u.p.e.a.). Zobowiązany jest identyfikowany przez wierzyciela w wystawianym przez niego tytule wykonawczym, który stosownie do art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez wskazanie imienia i nazwiska lub nazwy zobowiązanego i jego adresu, a także PESEL, NIP lub REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada. Stosownie zaś do przepisu art. 59 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie zobowiązanego, wierzyciela albo z urzędu. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zawiera informację o uchyleniu czynności egzekucyjnych zgodnie z art. 60 § 1 zdanie pierwsze. Takie też postanowienie z 25 października 2023 r. o nr WZN-DE.3160.23.990.2023.KJ WZN-DE.3160.8.62.2023.KJ zostało wydane przez Prezydenta wobec Zobowiązanego i tylko Zobowiązanemu służyło prawo jego zaskarżenia do SKO (art. 59 § 5 u.p.e.a.). W rozpoznawanej sprawie zaistniała więc niedopuszczalność wniesienia zażalenia przez Skarżącą z przyczyn podmiotowych – nie miała Ona legitymacji do zaskarżenia ww. postanowienia Prezydenta z dnia 25.10.2023 r. Jak już wyżej wskazano zgodnie z art. 134 § p.p.s.a. Sąd rozstrzyga "w granicach sprawy". Rozstrzyganie "w granicach danej sprawy", o którym mowa we wspomnianym przepisie oznacza, iż sąd administracyjny nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy sąd jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest kwestionowany konkretny akt lub czynność. Określenie podstaw zaskarżenia ma zasadnicze znaczenie dla wyznaczenia zakresu kontroli sądu, gdyż stawiają one granica maksymalnego zakresu kontroli, poza który sąd wyjść nie może. W realiach przedmiotowej sprawy wniesiona skarga odnosi się do postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność wniesienia przez Skarżącą środka odwoławczego – zażalenia na postanowienie Prezydenta Wrocławia z 25 października 2023 r. nr WZN-DE.3160.23.990.2023.KJ WZN-DE.3160.8.62.2023.KJ w przedmiocie wniosku Zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego – rozstrzygnięcia o charakterze formalnym, a tym samym poruszone w skardze kwestie dotyczące decyzji SKO w zakresie wymiaru podatku, czy też zaległości z tego tytułu pozostają poza zakresem kontroli sądowoadaministacyjnej. Odnosząc się do wyrażonych w piśmie procesowym rozważań, czy przypadkiem intencją Żalącej nie było wniesienie sprzeciwu, o którym mowa w art. 27e u.p.e.a., Sąd wskazuje, że gdyby tak w istocie było to pełnomocnik Skarżącej jednoznacznie, by tą okoliczność artykułował i argumentował. Tak się jednak nie stało, gdyż w powołanym piśmie procesowym z 22 stycznia 2025 r. podniesiono, że SKO jedynie dostateczne nie rozważyło, czy podpisując zażalenie na postanowienie Prezydenta z 25 października 2023 r. (znak sprawy: WZN-DE.3160.2.990.2023.KJ WZN-DE.3160.8.62.2023.KJ) Żaląca takiego sprzeciwu nie wyraziła. Mając zaś na uwadze wskazaną na wstępie formalną stronę postępowania na gruncie u.p.e.a., treść podpisanego przez Żalącą pisma Sąd uznaje, że celem zarówno Skarżącej jak i Zobowiązanego było zakwestionowanie ww. postanowienia Prezydenta. Jeśliby zaś było inaczej – brak rozstrzygnięcia w zakresie sprzeciwu, o którym mowa w art. 27e u.p.e.a. mógł być kwestionowany w oparciu o ponaglenie zgodnie z art. 37 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), w związku z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. Takiego działania Skarżąca jednak nie podjęła. Mając powyższe na uwadze, nie dopatrując się uzasadnienia w argumentacji podniesionej w skardze oraz piśmie procesowym, a także innych naruszeń przepisów prawa Sąd w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną. O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu rozstrzygnie referendarz sądowy stosownie do art. 245 §§ 1 i 2 p.p.s.a. - odrębnym postanowieniem.