I SA/Wr 552/10
WyrokWSA we Wrocławiu2010-06-25
Skład orzekający: Maria Tkacz-Rutkowska, Marek Olejnik, Katarzyna Radom
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik, który po wygaśnięciu umowy dzierżawy nieruchomości stanowiącej własność gminy, nie dokonał jej protokolarnego zwrotu, ale jednocześnie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej na tej nieruchomości i złożył pisma o jej przejęcie przez gminę lub przedłużenie umowy dzierżawy, może być uznany za posiadacza tej nieruchomości bez tytułu prawnego w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo niewydanie nieruchomości po wygaśnięciu umowy dzierżawy i nieprotokolarne jej przekazanie nie przesądza o posiadaniu nieruchomości bez tytułu prawnego. Kluczowe jest ustalenie faktycznego władztwa nad rzeczą oraz woli posiadania. W sytuacji, gdy podatnik zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, która była jedynym celem korzystania z nieruchomości, oraz podejmował działania zmierzające do jej zwrotu lub uzyskania tytułu prawnego, organy podatkowe nie mogą automatycznie przyjmować posiadania bez tytułu prawnego. Niewłaściwa ocena materiału dowodowego przez organy, pomijająca twierdzenia podatnika o opuszczeniu nieruchomości i braku woli jej posiadania, stanowi naruszenie przepisów procesowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta W. ustalającą H. P. podatek od nieruchomości za pierwszy kwartał 2006 r. Organ uznał, że H. P. nadal posiadał nieruchomość po wygaśnięciu umowy dzierżawy, mimo że nie dokonał jej protokolarnego zwrotu. H. P. zarzucił, że nie korzystał ze spornej działki w okresie objętym decyzją, zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i podejmował próby zwrotu nieruchomości lub przedłużenia umowy dzierżawy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz H. P. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant: Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od 1 stycznia do 31 marca 2006 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że decyzja wymieniona w punkcie I. nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz H. P. kwotę 177 (sto siedemdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] r. nr [...] ustalającą H. P. podatek od nieruchomości za pierwszy kwartał 2006 r. w kwocie 411 zł
Z akt sprawy wynika, że organ I instancji do opodatkowania przyjął położone we W. przy ul. [...] nieruchomości, tj. grunty o powierzchni [...] m² (jako grunty pozostałe) i budynki o pow. [...] m² (jako budynki pozostałe). Organ uznał, że w 2006 r. nieruchomości te nadal pozostawały w posiadaniu H. P., mimo wypowiedzenia umowy dzierżawy, zawartej w dniu [...] r., ze skutkiem na dzień [...] r. Organ wskazywał, że H. P. nie wydał ww. nieruchomości po wygaśnięciu umowy dzierżawy, a na kolejne wyznaczane przez Gminę terminy przejęcia nieruchomości nie stawiał się. Dopiero [...] r. doszło do jednostronnego przejęcia nieruchomości przez Gminę.
W odwołaniu H. P. zarzucił niewłaściwą interpretację pisma Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Geodezji (WGNiG) z dnia [...] r. co spowodowało, że nie uznano, iż umowa dzierżawy nieruchomości została skutecznie rozwiązana z dniem [...] r. Z treści pisma wynika, że jest to odpowiedź na pismo strony z dnia [...] r. w sprawie przesunięcia terminu protokolarnego przekazania nieruchomości. Strona zaś twierdzi, ze nigdy nie występowała o odroczenie terminu przejęcia nieruchomości, który to termin nie został ustalony przed końcem umowy. Podatnik podkreśla, że umowa dzierżawy została rozwiązana z dniem [...] r. Za nieprawdziwe uważa także twierdzenie, że dopiero [...] r. złożył oświadczenie o nieskorzystaniu z nieruchomości. Oświadczenie takie wraz z prośbą o przejęcie przez Gminę nieruchomości złożył w piśmie z dnia [...] r. Zdaniem strony, powołane pismo oznaczone jako skarga zostało pominięte w postępowaniu, a stanowi dowód jego oświadczenia woli w zakresie zakończenia działalności gospodarczej, opuszczenia nieruchomości i zabrania należących do niego rzeczy w dniu [...] r.
Odwołując się do pism kierowanych do Gminy, strona stwierdza, że nie należy do żadnej z kategorii osób wymienionych art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych(t.j.: Dz. U. z 2002 r., nr 9, poz.84 ze zm.) – dalej: upol. Wyjaśnia też, że WGNiG pierwszy termin przejęcia protokolarnego nieruchomości wyznaczył dopiero na [...] r., a przez 15 miesięcy opuszczone obiekty, znajdujące się na tej nieruchomości, niszczały. Wskazuje także, że zawierając umowę dzierżawy Gmina nie dokonała protokolarnego przekazania nieruchomości. Strona, powołując art.705 Kodeksu cywilnego, stwierdza, że przedmiot dzierżawy w chwili wydania musi być w stanie opisanym w umowie, zdaniem strony, ten wymóg nieruchomość spełniała tylko do [...] r. Podnosi także, że czynienie starań o nabycie prawa wieczystego użytkowania do dzierżawionego gruntu nie generuje obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powołując art. 3 ust. 1 pkt 4 lit.b) upol, organ stwierdził, że obowiązek w podatku od nieruchomości ciąży nie tylko na posiadaczu zależnym nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządy terytorialnego, jeśli posiadanie to wynika z zawartej umowy, ale także, jeśli jest to posiadania bezumowne. Spór w sprawie dotyczy ustalenia, czy po wygaśnięciu umowy dzierżawy dotyczącej nieruchomości położonej we W., przy ul. [...], H. P. nadal nieruchomością tą władał w pierwszym kwartale 2006 r. W ocenie organu odwoławczego, zarzuty podatnika dotyczące błędnego oznaczenia końcowej daty umowy dzierżawy są chybione.
Nie jest sporna w sprawie ani data zawarcia umowy dzierżawy nieruchomości ([...] r.), ani data rozwiązania umowy ([...]). Bezsporne jest także, że na nieruchomości H. P. nie prowadził działalności gospodarczej od 2001 r. (wpis w ewidencji działalności gospodarczej [...] r.). Zdaniem organu, wszystkie czynności podjęte przez stronę po dniu [...] r. wskazują, że nieruchomość, mimo wygaśnięcia umowy, nadal znajdowała się w posiadaniu H. P., gdyż nie została wydana Gminie do posiadania przez sporządzenie protokołu zdawczo-odbiorczego. W dniu [...] r. przedstawiciele Gminy przybyli na teren nieruchomości w celu jej przejęcia, wyznaczali też bezskutecznie kolejne terminy przejęcia nieruchomości, jednak z uwagi na nieobecności H. P. do przejęcia nieruchomości w terminach tych nie doszło.
Organ wskazuje także, na złożony przez podatnika [...] r., uzupełniony [...] r., wykaz nieruchomości podlegających opodatkowaniu, wywodząc, że po dacie rozwiązania umowy dzierżawy podatnik nadal uważał się za zobowiązanego do opłacania podatku od tej nieruchomości. Ponadto powołuje się na pisma kierowane przez Urząd Miejski W. do podatnika informujące, że do czasu wydania spornej nieruchomości będzie uważany za posiadacza bezumownego ( pisma z dni: [...] r., [...] r. , [...] r.).
Za istotne organ uważa też pismo pełnomocnika strony z dnia [...] r., w którym w postępowaniu sądowym zakwestionował pismo Urzędu Miasta W. z dnia [...] r. wyznaczające nowy termin sporządzenia protokołu zdawczo odbiorczego. Wezwanie to strona uznała za naruszenie postanowienia Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] r. w sprawie zabezpieczenia powództwa przez zakazanie Gminie sprzedaży tej nieruchomości. Jak wywodzi organ, pismo to potwierdza fakt bezumownego zajmowania nieruchomości.
Dopiero zarządzeniem Prezydenta W. z dnia [...] r. upoważniono Zarząd Zasobu Komunalnego do dokonania przejęcia spornej nieruchomości i rozbiórki budynków znajdujących się na działce. Zarządzeniem Prezydenta powołano w dniu 6.03.2006 r. komisją do przejęcia nieruchomości i w dniu [...] r. jednostronnie nieruchomość przejęto (pismo Zastępcy Dyrektora Wydziału Podatków i Opłat Urzędu Miejskiego W. z dnia [...]). W ocenie organu dopiero [...] r. H. P. przestał być posiadaczem spornej nieruchomości, a od [...] nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości z tytułu bezumownego posiadania działki.
Odnosząc się do treści pisma strony z dnia [...] r., organ stwierdził, że nie przesądza ono o opuszczeniu nieruchomości przez stronę, gdyż wynika z niego, że mimo zakończenia działalności gospodarczej pozostawił na terenie nieruchomości ciężkie i gabarytowe urządzenia zmagazynowane w powieszeniu o pow. 60m², a ponadto strona przyznała, że opłaca faktury wystawione przez Gminę za bezumowne korzystanie z nieruchomości, choć ma wątpliwości czy są prawidłowe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz piśmie procesowym z dnia [...] r. uzupełniającym skargę, H. P. wniósł o uchylenie decyzji, zarzucając, że nie korzystał ze spornej działki w okresie objętym decyzją. W szczególności zarzucił:
- naruszenie art. 122, 187 § 1 i 191 oraz art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. : Dz. U. z 2005 r., Nr 8 poz.60 ze zm.) – dalej: O.p., przez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowanie dowodowego,
- naruszenie art. 120 O.p. w związku z orzeczeniem WSA we Wrocławiu z dnia 19.12.2007 r. sygn. akt I SA/Wr 1240/07, które stwierdza rażące naruszenia prawa przez organ przy wydania decyzji w analogicznym stanie faktycznym i prawnym za wcześniejszy okres rozliczeniowy,
- naruszenie art. 5 ust. 3 i art. 2 ust. 1 pkt 4 upol, polegające na wydaniu decyzji w której organ mimo ustaleń, że podatnik zaprzestał od 1 czerwca 2000 r. wykonywania działalności gospodarczej ustalił podatek od nieruchomości według stawek jak dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą.
Ponadto strona skarżąca wskazuje, że w 2006 r. Gmina nie wnosiła roszczeń o zapłatę opłat z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 16 września 2009 r. (sygn. akt I SA/Wr 1350/09) oddalił skargę H. P., uznając, że niniejszej sprawie zaistniały przesłanki zarówno przedmiotowe jak i podmiotowe do objęcia obowiązkiem podatkowych skarżącego z tytułu bezumownego posiadania nieruchomości położonej we W. przy ul. [...]. Skarżący nie stawiając się w kolejnych wyznaczanych przez właściciela terminach przekazania nieruchomości (ostatnie 6.12.2005 r.) i nie wydając jej manifestował wewnętrzne i zewnętrzne przejawy posiadania nieruchomości. Powołując się na tezy wyroku SN z 3.06.1966 r. III CR 108/66 Sąd wskazał, że dla zaistnienia posiadania nie jest konieczne rzeczywiste władztwo rzeczy ale sama możliwość takiego korzystania. Sąd podniósł także, że prawomocnym wyrokiem zasadzono od skarżącego na rzecz Gminy odszkodowanie za korzystania ze spornej nieruchomości bez tytułu prawnego za lata 2000 i 2001, a z uzasadnianie wyroku wynik, że skarżący władał tą nieruchomością do marca 2006 r.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od tego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 26 marca 2010 r. (sygn. akt II FSK 45/10), uchylił wyrok WSA we Wrocławiu z 16 września 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skald orzekający sądu I instancji dokonał niewłaściwej kontroli zaskarżonej decyzji. Nie rozważył bowiem, wbrew regulacjom art. 122 i art.191 O.p., całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności okoliczności wskazanych przez skarżącego tj.: braku woli bezumownego korzystania z rzeczy, zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, opuszczenia nieruchomości, domagania się, co potwierdza pismo z dnia [...] r., przejęcia nieruchomości przez Gminę. Sąd kasacyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy nakazał rozważyć czy trafnie przyjęto, że skarżący przejawiał wolę bezumownego posiadania nieruchomości tj.:
- czy faktycznie korzystał z nieruchomości, skoro organy nie zaprzeczają, że zaniechał prowadzenia działalności gospodarczej w tym miejscu, a z akt wynik, że nieruchomość nie nadawał się do innego wykorzystania,
- czy nie zdemontowanie szyldu i ogrodzenia dowodzi, że skarżący nie zamierzał zrezygnować z posiadania nieruchomości,
- czy ubieganie się o uzyskanie prawa do nieruchomości po zakończeniu umowy dzierżawy dowodzi woli jej posiadania bez tytułu prawnego.
Ponadto Sąd winien także rozważyć, czy w postępowaniu podatkowym ustalono przyczyny niestawiennictwa skarżącego w wyznaczanych terminach w celu przekazania nieruchomości, zwracając uwagę, że pierwszy z terminów wyznaczono po kilkunastu miesiącach od zakończenia umowy. Za wskazane także uznano rozważenie czy złożenie wykazu nieruchomości za 2001 r., zasądzenie w postępowaniu cywilnym odszkodowania za bezumowne korzystanie z rzeczy za lata 200 i 2001 dowodzi, że skarżący posiadał sporną nieruchomość w 2006 r.. Wskazał także Naczelny Sąd Administracyjny, że w zaskarżonym wyroku nie uwzględniono wpływu na wynik sprawy nieporadności Gminy w wykonywaniu praw właścicielskich. Sąd kasacyjny stwierdził także, że istotnym dla oceny czy skarżący miał wolę posiadania spornej nieruchomości może być wynik postępowania ze skargi na bezczynność Gminy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego - art. 145 §1 pkt 1 lit. a), lit. b) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, nr 153, poz. 1270 ze zm.), - dalej: P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznawaniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, zastosowanie ma również art. 190 P.p.s.a, stanowiący że sąd, któremu sprawę przekazano, związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z powołanym art. 3 ust. 1 pkt 4 lit.b upol, podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, które są posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, jeśli posiadanie jest bez tytułu prawnego. Wymierzony na podstawie powołanego wyżej przepisu podatek od nieruchomości jest konsekwencją uznania skarżącego za posiadacza nieruchomości bez tytułu prawnego. Przy braku definicji "posiadania" w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych organy podatkowe winny przede wszystkim odnieść się do przesłanek posiadania wymienionych w art. 336 Kodeksu cywilnego, na które składają się faktyczne władztwo nad rzeczą (corpus) oraz wola posiadania (animus).
W toku postępowania organy winny zatem wskazać dowody które potwierdzają faktyczne władztwo skarżącego nad sporną nieruchomością w pierwszym kwartale 2006 r. oraz wolę posiadania tej nieruchomości bez tytułu prawnego.
Spór w sprawie dotyczy w istocie ustaleń faktycznych, które uprawniały organ do stwierdzenia, że skarżący jest posiadaczem spornej nieruchomości.
W pierwszej kolejności, także z uwagi na zarzuty skargi, należy rozważyć czy w sprawie zebrano i oceniono całość materiału dowodowego i czy ocena dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest oceną, o jakiej mowa w art. 191 O.p., dopiero bowiem na gruncie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego możliwe jest właściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego.
W postępowaniu dowodowym organ podatkowy zobowiązany jest do wszechstronnego, obiektywnego zgromadzenia materiału dowodowego i takiej jego oceny, aby w sposób najbardziej oddający rzeczywistość ustalić stan faktyczny sprawy (art. 122, art. 180 i art. 187 §1 O.p.). Organ podatkowy winien poddać ocenie wszystkie zebrane w sprawie dowody zarówno z osobna, jak i we wzajemnej łączności, ustosunkowując się do istotnych różnic w tych dowodach. Określonym dowodom organ może odmówić wiarygodności, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu i wyjaśnieniu przyczyn takiej oceny. W ocenie tej winien kierować się wiedzą, zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Naruszenie tych reguł stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.). Wymagań tych organ podatkowy nie spełnił w niniejszej sprawie. Nie dokonał bowiem oceny zebranych w sprawie dowodów według wskazanych reguł.
Z akt sprawy wynika, że H. P. działkę gruntu należącą do gminy W., położoną we W. przy ul. [...] użytkował od [...] r., na podstawie umowy dzierżawy zawartej [...] r. Umowa ta, co nie jest w sprawie sporne, wygasła z dniem [...] r. Działkę tę skarżący wykorzystywał wyłącznie do celów związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Nie jest także w sprawie sporne, że od 2001 r. H. P. działalności gospodarczej nie prowadzi.
Organ wywodzi fakt posiadania przez skarżącego spornej nieruchomości z braku protokolarnego przekazania tej nieruchomości właścicielowi (Gminie), po wygaśnięciu umowy dzierżawy, mimo wyznaczania przez Gminę kolejnych terminów jej przekazania w okresie od [...] r. do [...] r. (ostatni z wyznaczonych terminów). W decyzjach organów obu instancji brak jednak wskazania przepisów prawa, z których wynika wymóg protokolarnego przekazanie nieruchomości dla utraty statusu posiadacza w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Przepis art. 348 K.c., stanowiący o przeniesieniu posiadania nie uprawnia do twierdzenia, że skuteczność tej czynności uzależniona jest od sporządzenia protokołu zdawczo – odbiorczego. Potwierdzają to także podjęte przez Gminę, właściciela spornej nieruchomości, działania, które doprowadziły do jednostronnego przejęcia nieruchomości w dniu 17 marca 2006 r. Brak protokolarnego przekazania nieruchomości, w wyznaczanych przez Gminę terminach, nie oznacza, że skarżący nadal nieruchomością faktycznie władał, ani że nadal miał wolę posiadania tej nieruchomości bez tytułu prawnego. Organ dokonując oceny czy skarżący faktycznie władał sporną nieruchomością oraz czy przejawiał taką wolę, całkowicie pominął twierdzenia skarżącego zawarte w obszernej korespondencji kierowanej do Gminy. W szczególności należy wskazać na pisma z dnia [...] r. i z dnia [...] r. W pierwszym z pism skarżący wystąpił o przedłużenie umowy dzierżawy do czasu rozpoznania jego pisma - odwołania z dnia [...] r. (dotyczy oddania spornego gruntu w użytkowanie wieczyste). Z akt sprawy wynika, że na pismo z dnia [...] r. skarżący otrzymał odpowiedź pismem z dnia [...] r., z której wynikało, że nie ma podstaw prawnych do przekazania spornego gruntu w użytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym. Odpowiadając na pismo z dnia [...] r., Wydział Gospodarki Nieruchomościami i Geodezji w piśmie z [...] r. stwierdził, że sprawa ewentualnego przesunięcia terminu protokolarnego przekazania nieruchomości zostanie rozpatrzona po uzyskaniu przez Wydział informacji dotyczącej zaawansowania procedury przetargowej. W piśmie tym powołano się co prawda na pismo skarżącego z dnia [...] r., jednak skarżący w piśmie tym występował nie o przesunięcie terminu przekazania nieruchomości, ale o przedłużenie umowy dzierżawy do oznaczonego terminu. Miał zatem prawo uznać, że nie uzyskał odpowiedzi na wniosek o przedłużenie umowy dzierżawy. W piśmie z dnia [...] r. (zatytułowane skarga) skarżący m in. informuje Gminę, że z dniem [...] r. zakończył działalność gospodarczą prowadzoną na spornej nieruchomości zabrał prawie wszystkie rzeczy i bezskutecznie oczekuje na wyznaczenie terminu przekazania nieruchomości, jednocześnie otrzymuje faktury za bezumowne korzystanie z nieruchomości, mimo że terenu nie użytkuje. W tym samym piśmie, czego nie dostrzega organ, skarżący zaznaczył, że tylko w przypadku przekazania gruntu w użytkowanie wieczyste (wniosek złożył [...] r.) zdemontowane urządzenia zamontuje ponownie. Dalej stwierdza, że trenu nie użytkuje, a działający w imieniu właściciela urzędnik nie wyznacza terminu przejęcia nieruchomości, która nie jest dozorowana i jest systematycznie okradana z konstrukcji stalowych. Prosi w związku z tym o spowodowanie wyznaczenia terminu przekazania nieruchomości lub przedłużenia umowy dzierżawy. Organ zaś przyjmując, że nadal w pierwszym kwartale 2006 r. sporna nieruchomość znajdowała się w posiadaniu skarżącego całkowicie pomija zawarte w ww. pismach twierdzenia strony o opuszczeniu nieruchomości i oczekiwaniu na rozpoznanie jego wniosków o przedłużenie umowy dzierżawy, przekazanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste lub wyznaczenie terminu przekazania nieruchomości właścicielowi. Pomija także późniejsze wyjaśniania strony, z których wynika, że wyznaczenie terminu przekazania nieruchomości dopiero po upływie 15 miesięcy od wygaśnięcia umowy dzierżawy uniemożliwiało przekazanie nieruchomości w stanie niepogorszonym. Okoliczność ta, jak wskazuje skarżący, była przyczyną jego niestawiennictwa w wyznaczonych przez Gminę terminach przekazania nieruchomości.
Inne przywoływane przez organy podatkowe okoliczności, w ocenie Sądu, także nie pozwalają na przyjęcie, że skarżący nadal w 2006 r. posiadał sporną nieruchomość. Zasądzenie przez Sąd Rejonowy dla W. – F. Wydział I Cywilny (wyrok z dnia 11.04.2006 r. sygn. akt I C 759/05) od H. P. na rzecz Gminy odszkodowania za bezumowne korzystania ze spornej nieruchomości nie oznacza, że nieruchomość ta znajdowała się w jego posiadaniu nadal w 2006 r. Przyznane odszkodowanie obejmowało bowiem 2001 r., a za pierwszy kwartał 2006 r. Gmina nie występowała z pozwem o takie odszkodowanie, brak zaś jednoznacznych ustaleń czy wystawiała faktury z określeniem należnego odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Także podejmowanie przez skarżącego działań zmierzających do przedłużenia umowy dzierżawy (pisma z [...] r. i z [...] r.) oraz wystąpienie do sądu o nakazanie Gminie złożenia oświadczenia woli o oddaniu skarżącemu w użytkowanie wieczyste spornej nieruchomości wskazują, że nie zamierzał on posiadać tej nieruchomości bez tytułu prawnego. Podejmował bowiem określone prawem działania do posiadania tej nieruchomości na mocy tytułu prawnego (dzierżawa, prawo wieczystego użytkowania). Fakt podejmowania takich działań nie oznacza jednak, że po wygaśnięciu umowy dzierżawy faktycznie władał nieruchomością, ani, że przejawiał wolę posiadania tej nieruchomości bez tytułu prawnego. Nie bez znaczenia, dla oceny czy skarżący posiadał sporną nieruchomość w 2006 r., zdaniem Sądu, jest także to, że postępowanie dotyczące prawa wieczystego użytkowania zakończyło się wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 19 września 2002 r. (sygn. akt I A Ca 796/02 ), którym oddalono powództwo skarżącego o nakazanie Gminie przekazania spornej nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Okoliczność tę organ pominął dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organ nie poddał także ocenie twierdzeń skarżącego o zaprzestaniu działalności gospodarczej z uwzględnieniem faktu, że sporna nieruchomość służyła skarżącemu wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej. Brak w szczególności rozważenia, w jakim celu w 2006 r. skarżący nadal przejawiał wolę bezumownego posiadania spornej nieruchomości, skoro zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w 2001 r., czego organ nie kwestionuje, a nieruchomość tę wykorzystywał wyłącznie w tym celu.
Organ nie ustosunkował się także do faktu, że Gmina mimo pism skarżącego dopiero [...] r. wyznaczyła pierwszy termin przekazania spornej nieruchomości i dopiero w 2006 r. podjęła działania zmierzające do jednostronnego przejęcia nieruchomości która, jak twierdzi skarżący, została opuszczona przez niego w 2000 r.
Także podnoszone przez organ, jako przejaw woli posiadania nieruchomości, niezdemontowanie szyldu oraz ogrodzenia nieruchomości, w ocenie Sądu, nie daje podstaw do twierdzenia, że skarżący posiadał nieruchomość w 2006 r. Organ nie wykazał, w jakim stanie była nieruchomość w dniu przejęcia przez skarżącego na podstawie umowy dzierżawy, tj. czy była ogrodzona czy też nie, czy skarżący w czasie dzierżawy uzyskał pozwolenie na jej ogrodzenie i na jakich warunkach, a zatem czy w ogóle miał obowiązek demontażu ogrodzenia. Także organ nie wyjaśnił przyczyn pozostawienia szyldu, który z uwagi na likwidację działalności gospodarczej prowadzonej na spornej nieruchomości, czego organ nie kwestionuje, nie przedstawiał żadnej wartości, a zatem jego pozostawienie nie musiało mieć związku wolą posiadania nieruchomości bez tytułu prawnego.
Powoływany przez organ fakt wymienienia spornej nieruchomości w wykazie nieruchomości podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, złożonym przez skarżącego [...] r., nie oznacza, że także w 2006 r. skarżący uznawał, tę nieruchomość za podlegającą opodatkowaniu. Organ podatkowy odwołując się do wykazu nieruchomości złożonego w styczniu 2001 r. nie wyjaśnia czy i jak skarżący zmieniał dane w kolejnych składnych deklaracjach, ani nie ocenie tego faktu na tle oświadczeń skarżącego o opuszczeniu spornej nieruchomości.
Uwzględniając powyższe, Sąd stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie jest kompletny, a dokonana przez organ podatkowy ocena tego materiału dowodowego pomija całkowicie podnoszoną przez skarżącego argumentację. W ponownie prowadzanym postępowaniu organ winien uzupełnić materiał dowodowy o wskazanie, w jakim stanie przekazano sporną nieruchomość skarżącemu oraz co legło u podstaw twierdzeniu, że skarżący winien zdemontować ogrodzenie nieruchomości a także wyjaśnić czy po 2001 r. składał deklaracje w podatku od nieruchomości i czy w deklaracjach tych nadal wykazywał do opodatkowania sporną nieruchomość. Organ winien także dokonać oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, przy czyn ocena ta winna znaleźć wyraz w decyzji poprzez wskazanie, którym dowodom i z jakich przyczyn organ dał wiarę, a którym odmówił wiarygodności.
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., uznając że w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. naruszyło przepisy procesowe, tj. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygniecie w zakresie wykonalności decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku uzasadnia art. 152 P.p.s.a., zaś rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło