I SA/Wr 608/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 10 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, wniósł o zwolnienie go od tego obowiązku uzasadniając, że utrzymuje się z umowy o pracę na ¼ etatu i z prac dorywczych. Miesięcznie opłaca alimenty na [...], który mieszka z [...], w kwocie 500 zł oraz ratę kredytu wynoszącą 124 zł (restrukturyzacja karty kredytowej). Pozostały też inne kredyty z okresu prowadzenia działalności gospodarczej, które są egzekwowane w postępowaniu komorniczym. Ogólna kwota zobowiązań to 110.000 zł. Zajęte są wszystkie rachunki bankowe oraz potencjalne wynagrodzenie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, jest [...] i nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Dochód miesięczny z tytułu umowy o pracę wynosi 437,79 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawca wymienił alimenty na [...] 500 zł, ratę kredytu 124 zł i wyżywienie 600 zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że wnioskodawca w latach 2016 i 2017 uzyskał przychody ze stosunku pracy w kwotach odpowiednio 21.226,32 zł i 7.500 zł. Zatrudniony jest na ¼ etatu od [...] lipca 2017 r. do [...] października 2018 r. z wynagrodzeniem 437,79 zł netto, które jest wolne od obciążeń. Wnioskodawca oświadczył, że aktualnie mieszka sam. W ramach prac dorywczych pracuje jako pomocnik przy pracach [...]. Z prac tych pobiera dochód w wysokości około 1.300 zł miesięcznie. Jego miesięczne wydatki obejmują: opłaty 200 zł, żywność 650 zł, środki higieny 100 zł, odzież 120 zł lekarstwa 30 zł, rata kredytu 124 zł, alimenty na [...] 500 zł. Źródłem finansowania tych wydatków jest wynagrodzenie za pracę i dochody z prac dorywczych. Aktualnie jedynym rachunkiem bankowym, jakim dysponuje wnioskodawca, jest rachunek techniczny do spłaty karty kredytowej. Pozostałe rachunki zostały zablokowane lub wypowiedziane. Wnioskodawca nie posiada żadnych środków transportu. Obecnie mieszka w pomieszczeniach biurowych firmy, w której jest zatrudniony. Profesjonalny pełnomocnik opłacany jest dzięki zaliczce otrzymanej od rodziny. Poza tym wnioskodawca ustalił z pełnomocnikiem wynagrodzenie na podstawie wyniku w przedmiotowej sprawie (success fee). Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wnioskodawca jest stroną w tutejszym Sądzie w [...] sprawach, o sygn. akt [...], w których wpisy od skarg zostały wyznaczone na łączną kwotę 2.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe nie zostało wykazane. Zaznaczyć trzeba, iż co do zasady każdy ma obowiązek ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie, co wynika z treści art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od tej reguły i może być stosowana tylko w wyjątkowych przypadkach, gdyż w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa. Jej celem jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami – zgodnie z powołaną wyżej zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. – strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1189/14, publ. LEX nr 1503696). Dodać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się także, że poza stanem posiadania, dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy istotna też jest jego zdolność do zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie (przykładowo: postanowienia NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 107/14, publ. LEX nr 1452885, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 1535/13, publ. LEX 1450453 i z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, publ. LEX nr 1479183). Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowego wniosku zauważyć należy, iż z udostępnionych informacji wynikałoby, że wnioskodawca nie jest w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności. Jego dochody miesięczne wynoszą około 1.740 zł, a wydatki 1.724 zł. Zatem niemal wszystkie dochody są przeznaczane na bieżące wydatki. Mimo to wnioskodawca był w stanie zaciągnąć pożyczkę od rodziny (nie zostało dokładnie wyjaśnione od kogo i na jakich zasadach), co wiąże się z jej zwrotem. Nadto zobligowany będzie do uiszczenia wynagrodzenia dla pełnomocnika. Jakkolwiek umowa z pełnomocnikiem w tym zakresie jest oparta na tzw. success fee, to jednak wnioskodawca z pewnością liczy się z poniesieniem tego wydatku. Te ustalenia z kolei prowadzą do wniosku, że wnioskodawca jest w stanie zgromadzić środki na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego. Jednak w takiej sytuacji – mając na uwadze zasadę i obowiązek ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie – powinien także przewidzieć konieczność pokrycia wpisu od skargi i zgromadzić środki również na ten cel. Zwłaszcza, że kwota wszystkich wpisów od skarg, które wnioskodawca obowiązany jest uiścić, wynosi 2.000 zł i z pewnością nie odbiega znacznie od wartości wynagrodzenia dla pełnomocnika, który zastępuje wnioskodawcę w [...] sprawach. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.