I SA/Wr 745/04

WyrokWSA we Wrocławiu2005-09-16

Skład orzekający: Jadwiga Danuta Mróz, Zbigniew Łoboda, Maria Tkacz-Rutkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odsetki za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych mogą być naliczane po dniu, w którym zaległości te uległy konwersji w roczne zobowiązanie podatkowe?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odsetki za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych mogą być naliczane jedynie do dnia, w którym zaległości te uległy konwersji w roczne zobowiązanie podatkowe, co następuje z dniem złożenia zeznania rocznego (lub najpóźniej do 30 kwietnia następnego roku). Po tym terminie, jeśli kwota zaliczek była niższa od zobowiązania rocznego, odsetki powinny być naliczane od zaległości w podatku rocznym, a nie od zaliczek. Zastosowanie przepisu § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002 r. w sposób pozwalający na naliczanie odsetek od zaliczek do dnia wydania decyzji, nawet po konwersji zaliczek na zobowiązanie roczne, stanowi naruszenie prawa materialnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, która określała wysokość odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 1998 rok. Podatnik kwestionował zasadność podwójnego naliczania odsetek za ten sam okres, zarówno od zaległości w podatku rocznym, jak i od zaliczek, a także podnosił zarzuty dotyczące konstytucyjności i niewłaściwego zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewόdzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu W składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA – Jadwiga Danuta Mrόz (sprawozdawca) Sędzia WSA – Zbigniew Łoboda Asesor WSA – Maria Tkacz-Rutkowska Protokolant: Michał Kazek Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2005 r. sprawy ze skargi: A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia wysokości odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 1998 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. wstrzymuje wykonanie decyzji określonej w pkt. I; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz A. G. kwotę 2.964,60 (słownie: dwa tysiące dziewięćset sześćdziesiąt cztery 60/100) złotych tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. OZ w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ząbkowicach Śl. - określającą A. G. wysokość odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za poszczególne miesiące 1998 roku w łącznej kwocie [...]. Przesłanką wszczęcia postępowania w trybie art. 53 a Ordynacji podatkowej było wyłączenie podatnika z opodatkowania w formie karty podatkowej, co spowodowało obowiązek zapłacenia podatku dochodowego na zasadach ogólnych za cały rok podatkowy, w tym w postaci zaliczek. Podstawy opodatkowania z działalności gospodarczej określone zostały szacunkowo, przy zastosowaniu art. 23 § 1 pkt 3 OP. Za podstawę wyliczeń przyjęto wielkość przychodów za 1998 r. wynikającą z wystawionych przez podatnika rachunków, powiększoną o wartość nieodpłatnych świadczeń, jakie A. G. otrzymał w związku z wykorzystywaniem dla celów prowadzonej działalności - samochodu syna. Koszty uzyskania przychodu ustalone zostały w oparciu o oświadczenie podatnika, przy dokonaniu przez urząd skarbowy korekty w części dotyczącej ceny paliwa. Stan taki skutkował podwyższeniem zeznanego dochodu z działalności gospodarczej i zwiększeniem należnego podatku dochodowego za sporny rok, co rozstrzygnięte zostało odrębną decyzją. Ponieważ podatnik rozliczał się z budżetem w ciągu roku w formie karty podatkowej, to wyłączenie ze zryczałtowanej formy opodatkowania obligowało organ podatkowy do wydania decyzji wymiarowej na zasadach ogólnych, ale też po myśli art. 53 a Ordynacji podatkowej - z uwagi na nie deklarowanie w ciągu roku zaliczek na podatek dochodowy, zrodziło konieczność decyzyjnego określenia przez organ podatkowy - wysokości odsetek za zwłokę od nie uregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy. Organ I instancji stwierdził, że A. G. był zobowiązany wpłacić kwoty należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za poszczególne miesiące 1998 roku w łącznej kwocie [...]. Zaliczki te zgodnie z art. 23 a OP określone zostały w kwocie po [...] miesięcznie, co przy uwzględnieniu wpłat dokonanych przez podatnika tytułem karty podatkowej - tj. po 47,- zł miesięcznie, zrodziło zaległość w zaliczkach od stycznia do grudnia 1998 r. w kwocie po [...], od kwot tych należne były odsetki za zwłokę. Wysokość odsetek za zwłokę od nie zapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy naliczona została w decyzji - od terminów płatności poszczególnych zaliczek, do dnia wydania decyzji w sprawie odsetek od zaliczek - określono je w łącznej kwocie [...]. Jak wynika z decyzji wymiarowej, należny podatek dochodowy małżonków A. i D. G. za 1998 r. określono w kwocie [...], zaś suma zaliczek była niższa od podatku rocznego i wyniosła łącznie [...] - zatem zaliczki w całości uległy konwersji na roczne zobowiązanie podatkowe. Zarówno w postępowaniu instancyjnym, jak i w skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej - jako istotne naruszenie prawa, uzasadniające uchylenie spornych decyzji organów obu instancji podnosił pełnomocnik skarżącego: - naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy- w szczególności: art.120, 121 § 1 oraz art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej; - art. 22 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 138); - naruszenie prawa materialnego tj: art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP; - art. 51 § 1 i 2, art. 53 a, art. 54 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej; - § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej... (Dz. U. z 2002 r. nr 240, poz. 2063); - art. 9 ust. 2 w związku z art. 26 ust. 1, art. 12 ust. 3 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 3, art. 45 ust. 1 w zw. z art. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W zarzutach tych akcentowano bezzasadność podwójnego naliczenia odsetek za ten sam okres, tj. od 1 maja 1999 r. do dnia wydania spornej decyzji. Odsetki naliczono bowiem zarówno od zaległego podatku dochodowego za 1998 rok (od dnia [...]), jak i od zaliczek na podatek - nie tylko od terminów płatności zaliczek do dnia złożenia zeznania, ale też za okres, gdy zaliczki te uległy już w całości konwersji na zaległość podatkową za rok. Pełnomocnik, powołując się na regulację z art. 44 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - podnosił, że odsetki winny być naliczane wyłącznie od różnicy pomiędzy podatkiem należnym za miesiące od początku roku, a sumą zaliczek za miesiące poprzednie. Pełnomocnik (powołując art. 54 § 1 pkt 6 OP) kwestionował też naliczenie odsetek za okres od wszczęcia postępowania kontrolnego do dnia wydania decyzji, wskazywał zwłokę organu, która skutkuje okresem bezodsetkowym. Odwołując się do art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zarzucał niewłaściwe zastosowanie art. 53 a OP do zaliczek za okresy przed 1 stycznia 2003 r. tj. przed wejściem w życie ww. przepisu. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie z argumentacją wywodzoną wcześniej. Ustosunkowując się do zarzutu o podwójnym naliczeniu odsetek za zwłokę raz od zaległości w podatku rocznym i po raz kolejny w spornej decyzji (dotyczącej odsetek od zaniżonych zaliczek), strona przeciwna wyjaśniła (str. 9 odpowiedzi na skargę), że organ podatkowy egzekwuje odsetki za zwłokę zarówno od zaległości w podatku jak i w zaliczkach, tylko w sytuacji, gdy występuje nadwyżka zaliczek nad podatkiem (art. 53 § 2 OP), wówczas ta cześć zaliczek, która przekracza wysokość podatku należnego stanowi podstawę do naliczania odsetek za zwłokę niezależnie od zaległości w podatku. Skarga została wniesiona do sądu w dniu [...] co uzasadnia jej rozpoznanie przez właściwy w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy objętej zarzutami skargi uznał, że skarga, zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej - obejmującą orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem materialnym i procesowym. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje więc w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, bowiem skarżona decyzja narusza prawo materialne, choć nie wszystkie zarzuty skargi okazały się zasadne. Zgodnie z art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej (OP), "od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę". Rację ma skarżący wywodząc, że z chwilą złożenia zeznania rocznego wygasa obowiązek zapłaty zaliczek, w związku z tym, po tej dacie tracą one charakter zaległości podatkowej. Nie uchyla to jednak obowiązku zapłaty odsetek od zaliczek, o ile obowiązek taki wynika z innych przepisów. Takim przepisem jest art. 53 § 2 OP, zgodnie z którym obowiązek zapłaty odsetek dotyczy nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, w części przekraczającej wysokość podatku należnego za rok podatkowy. Jest to odrębna od art. 53 § 1 OP podstawa prawna naliczania odsetek i dotyczy zazwyczaj innej wysokości niż kwota zaległości podatkowej. Z tej przyczyny w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że "z chwilą powstania zobowiązania podatkowego za dany rok podatkowy nie może już powstać zobowiązanie w zaliczkach na ten podatek. Nie przekreśla to jednak możliwości orzekania o odsetkach od niezapłaconych w terminie zaliczek" (wyrok NSA z 05.07.2004 r. sygn. akt FSK 176/04 M. Podatk. 2005/1/42). O ile więc , po upływie terminu do złożenia zeznania rocznego nie jest możliwe wydanie decyzji określającej zobowiązanie do zapłaty zaliczek za poszczególne miesiące, to - na mocy szczególnej regulacji z art. 53a OP i art. 53 § 2 możliwe jest określenie należnych odsetek od tych zaliczek w sytuacji, gdy zaliczki w trakcie roku przekroczyły wysokość podatku należnego za rok podatkowy. Taka sytuacja nie wystąpiła w analizowanej sprawie, bowiem łączna kwota zaliczek za 1998 rok wynosiła [...] i była niższa od podatku rocznego w kwocie [...]. Zauważyć jednak należy, że podstawę prawną rozstrzygnięcia spornej sprawy stanowił art. 53 a Ordynacji podatkowej. Według tego przepisu, wprowadzonego do ustawy na podstawie ustawy zmieniającej z dnia 12 września 2002 r. (Dz. U. Nr. 169, poz. 1387), "jeżeli w postępowaniu podatkowym po zakończeniu roku podatkowego(...) organ stwierdzi, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku nie zapłacił zaliczek na podatek w całości lub w części, nie złożył deklaracji albo wysokość zaliczek jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość odsetek za zwłokę, przyjmując prawidłową wysokość zaliczek na podatek, jeżeli ich wysokość jest inna niż wykazana w deklaracji, a także w razie braku deklaracji." Z przepisu tego niedwuznacznie wynika, że zakończenie roku podatkowego nie stoi na przeszkodzie w określeniu odsetek od zaliczek na podatek, jeżeli te nie zostały zapłacone, albo prawidłowo określone w deklaracji podatkowej. Należy zaakcentować, że ugruntowany jest pogląd o odrębnym charakterze zaliczek na podatek i samego podatku. O ile zgodzić się należy z argumentacją skargi, że po powstaniu zobowiązania podatkowego ustaje byt prawny zaliczek na podatek, to konstatacja ta nie niweczy obowiązku uiszczenia odsetek od zaliczek, jeżeli nie zostały zapłacone w terminie. Taki pogląd był wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie sądowym, również przed wprowadzeniem do Ordynacji podatkowej art. 53 a (np. w wyroku NSA z 28.08.1996 r. sygn. akt SA/Gd 1856/95; z 11.05.2000 r. sygn. akt III SA 1230/99; w wyroku SN z 18.01.2002 r. sygn. akt III RN 196/00 - publ. OSNCP nr 14/2002, poz. 320). Kontrowersja w badanej sprawie dotyczy jednak konstytucyjności przepisu art. 53 a OP i okresu za jaki naliczane są odsetki od nieuregulowanych zaliczek na podatek dochodowy w trybie powołanego wyżej przepisu Ordynacji podatkowej. Powyższy przepis, wprowadzony z dniem 1 stycznia 2003 r. (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) usankcjonował uprawnienie organów podatkowych do naliczania odsetek za zwłokę także po zakończeniu okresu rozliczeniowego. Z mocy art. 22 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa... (Dz. U. 02.169.138) regulacją art. 53 a OP objęto nie tylko sprawy dotyczące wcześniejszych okresów, w których postępowania podatkowe wszczęte zostały po wejściu w życie tego przepisu (jak w spornej sprawie), ale też te sprawy, w których mimo wcześniejszego ich wszczęcia, nie zostały one zakończone decyzją organu I instancji przed dniem [...]. Tak więc nie można uznać zasadności tego zarzutu skargi, który podważa konstytucyjność regulacji z art. 53 a OP w odniesieniu do okresów rozliczeniowych dotyczących lat podatkowych poprzedzających wejście w życie przedmiotowej regulacji - umożliwiającej naliczenie odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek. Dodać przy tym należy, że mimo braku w dotychczasowych przepisach - tak jednoznacznej regulacji dotyczącej naliczania odsetek od zaliczek, to również wcześniejsze przepisy też legitymowały organy do podejmowania rozstrzygnięć w tym zakresie. Sąd nie podziela wyrażonego w skardze poglądu, iż przepis art. 53 a OP jest sprzeczny z przepisami art. 2 lub art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, uznał jednak, że został on nieprawidłowo zastosowany w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy. Co prawda nieuiszczona w terminie płatności zaliczka miesięczna na podatek dochodowy od osób fizycznych staje się zgodnie z art. 51 § 2 Ordynacji podatkowej - zaległością podatkową, ale zaległości z tego tytułu istnieją do czasu ich rozliczenia w zeznaniu rocznym, składanym zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych do 30 kwietnia następnego roku. W tym momencie miesięczne zobowiązania z tytułu zaliczek na podatek ulegają konwersji w roczne zobowiązanie. Zaliczki na podatek z samym podatkiem wzajemnie się wykluczają w czasie. Tak długo jak istnieje obowiązek obliczania i uiszczania zaliczek, tak długo nie powstaje zobowiązanie w samym podatku. Podobnie jak zaliczki na podatek i sam podatek, również odsetki od zaliczek i odsetki od samego podatku - to instytucje , które w czasie wzajemnie się wykluczają. Skoro w określonym momencie ustaje byt prawny zaliczki na podatek, to konsekwentnie do tego tylko momentu powinny być liczone odsetki od tych zaliczek. Później odsetki powinny być liczone od zaległości w samym podatku zgodnie z art. 53 § 4 OP. Rozważając w tej części sporne kwestie, Sąd orzekający w sprawie - podziela pogląd, że zaliczki mają charakter czasowy i generalnie - istnieją do końca roku podatkowego za jaki są one należne. Uwzględniając jednak odroczony w czasie przez ustawodawcę termin do złożenia rozliczenia rocznego, można przyjąć, że odsetki od zaległości w zaliczkach mogły być naliczone do czasu złożenia przez podatnika zeznania podatkowego za rok (nie dłużej jednak niż do 30 kwietnia roku w którym ma być złożone zeznanie). Konwersja zaliczek na zobowiązanie w podatku rocznym, dotyczyć będzie jedynie tej kwoty zaliczek, której wysokość znajdzie odzwierciedlenie w wysokości zobowiązania za rok. Uwzględniając więc różne stany faktyczne, mogą wystąpić sytuacje, gdy: 1. zobowiązanie za rok będzie równe lub wyższe niż kwoty należnych zaliczek, a wówczas nie będzie podstaw do naliczania odsetek od zaliczek po złożeniu zeznania rocznego, lub 2. zobowiązanie za rok będzie niższe niż należne a nie uregulowane w terminie kwoty zaliczek. Taka właśnie sytuacja - jak w pkt. 1 wystąpiła w spornej sprawie Jak wynika z akt podatkowych, w odrębnie wydanej decyzji wymiarowej organ podatkowy określił zobowiązanie A. G. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. w kwocie [...], natomiast w spornej decyzji organ I instancji wyliczył odsetki za zwłokę od niewpłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy za poszczególne miesiące roku podatkowego w łącznej kwocie [...] i naliczył od nich odsetki (na dzień wydania decyzji) w kwocie [...]. Podstawę prawną do naliczenia odsetek od zaliczek za okres od ich powstania - aż do dnia wydania decyzji na odsetki, wyprowadziły organy obu instancji z brzmienia przepisu § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej...(Dz. U. Nr 240, poz. 2063)., stanowiącego, iż odsetki za zwłokę naliczane są do dnia ich wpłacenia – w przypadku odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy. W tym stanie rzeczy nie ma więc wątpliwości, że podatnik został zobowiązany do zapłaty odsetek liczonych za ten sam okres podwójnie, raz od zaliczek na podatek, a drugi raz od kwoty zaległości podatkowej od zobowiązania rocznego. Tymczasem, w ocenie Sądu orzekającego w sprawie, termin do jakiego mogły być naliczone odsetki od nie uregulowanych w terminie zaliczek, nie mógł być dłuższy niż dzień wygaśnięcia zaległości z tytułu nieterminowej zapłaty zaliczki, to jest przekształcenia się zaległości tego rodzaju w zaległość z tytułu podatku rocznego, która powstaje z dniem 30 kwietnia następnego roku. Zatem odsetki za zwłokę od zaliczek nieuregulowanych w terminie, których wysokość nie przekraczała wysokości zobowiązania należnego za rok podatkowy - mogły być naliczone jedynie do terminu złożenia zeznania rocznego. Bezpodstawnie więc organy podatkowe naliczyły odsetki za zwłokę od kwoty zaniżonych zaliczek za okres po [...], w którym cała kwota zaliczek uległa już konwersji na zobowiązanie należne za rok podatkowy. Zdaniem Sądu, powołany w uzasadnieniu spornej decyzji przepis § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 24.12.2002 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę (...) - został w rozpatrywanej sprawie niewłaściwie zastosowany. Jako przepis wydany na podstawie delegacji ustawowej z art.58 OP, nie może być wykładany i stosowany w sposób sprzeczny z określoną w ustawie istotą instytucji, którą ma realizować. Dokonując wykładni przepisów § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, nie można też było pominąć istoty tej zaliczki, regulowanej przepisami ustawy z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – zasad rozliczania zaliczek i samego podatku. Ordynacja podatkowa i wykonujące ją akty funkcjonują bowiem w ukształtowanym już systemie pojęć i konstrukcji podatkowych i muszą uwzględniać instytucję zaliczki i jej charakter wynikający z regulacji ustawy o podatku dochodowym. Zatem odsetki od nie zapłaconej zaliczki mogły być naliczone jedynie do dnia konwersji zaliczki na zobowiązanie w podatku za rok podatkowy. Taka wykładnia regulacji § 2 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia, która jak się okazuje w praktyce wywołuje istotne wątpliwości interpretacyjne zgodna jest z celem i ratio legis instytucji odsetek jako środka (swoistej sankcji) -dyscyplinującego niesumiennych podatników a jednocześnie nie naruszającego konstytucyjnej zasady równości opodatkowania. Ponadto, przyjęta wyżej interpretacja przepisów regulujących odsetki pozwala uniknąć dublowania ich naliczania zgodnie z poglądem, że zaliczki i zobowiązanie za rok, to instytucje podatkowe których zakres czasowy jest różny (wzajemnie się wykluczający). Za słusznością przyjętego poglądu, zdaje się też przemawiać wprowadzona od 1 września 2005 r. zmiana art. 53 a OP, ograniczająca okres naliczania odsetek za zwłokę, w uzasadnieniu rządowym tej zmiany czytamy, iż "proponowany art. 53 a – przewiduje, że organ podatkowy w wydanej po zakończeniu roku podatkowego decyzji określa wysokość odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na ostatni dzień roku podatkowego oraz zawęża zakres stosowania tego przepisu do nieuregulowanych zaliczek na podatek w części przekraczającej wysokość podatku należnego za rok podatkowy. Przepis ten uwzględnia ukształtowaną w orzecznictwie NSA linię, w zakresie naliczania odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek". Przywołana tu argumentacja nie stanowi uzasadnienia dla podjętego rozstrzygnięcia, wskazuje jednak, że ustawodawca dostrzegł rozważany problem i dąży do jego uregulowania materią przepisu, bez potrzeby sięgania do wykładni systemowej czy celowościowej. Przyjęte przez Sąd rozstrzygnięcie nie jest odosobnione w krytycznej ocenie stosowania przez organy podatkowe przepisów dotyczących sposobu naliczania odsetek od zaniżonych zaliczek. Wydaje się jednak, że zdecydowanie dominują poglądy o niedopuszczalności dublowania okresów za jakie naliczane są odsetki od zaliczek i od zobowiązania rocznego. Dla przykładu, wskazać należy na orzeczenie WSA w Białymstoku z dnia 8 października 2004 r. sygn. akt I SA/Bk 197/04 (Gazeta Prawna z dn. 23.02.2005 r.), w którym Sąd stwierdził, że "Odsetki od niezapłaconych zaliczek powinny być liczone do momentu, w którym ustaje byt prawny zaliczek. Jeśli jednak z uwagi na upływ czasu zaliczki nie są już wymagalne, a wymagalny stał się podatek, od tego momentu odsetki powinny być liczone od zaległości w podatku". W innym orzeczeniu z dnia 2 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA/Wr 2202/03 – WSA we Wrocławiu wywodzi, że " zasadne jest przyjęcie, iż odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy, określone po zakończeniu roku podatkowego winny być naliczane do momentu złożenia rozliczenia rocznego z tytułu tego podatku, a w przypadku jego niezłożenia do 30 kwietnia roku następującego". Podobne stanowisko wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny w tezie wyroku z 31 maja 2004 r. o sygn. akt FSK 149/04 (publ. POP Nr 1 z 2005 r. poz. 12, s. 46 –48) "Po upływie roku podatkowego bezprzedmiotowe staje się wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania i zaległości podatkowej w zaliczkach miesięcznych. Nie przekreśla to jednak możliwości rozstrzygnięcia w kwestii odsetek od nieuiszczonych w terminie zaliczek. Odsetki od ww. zaliczek mogą być naliczone do dnia 30 kwietnia następnego roku podatkowego. Odsetki od zaliczek na podatek dochodowy nie mogą się nakładać w czasie z odsetkami od zaległego rocznego podatku". Cytowane orzeczenie dotyczy wprawdzie stanu prawnego przed dniem 1 stycznia 2003 r. ale i wówczas obowiązujące przepisy zawierały w tym względzie identyczną regulację prawną (§ 11 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Finansów z 4.05.2001 r w sprawie wykonania niektórych przepisów Ordynacji podatkowej- Dz. U. Nr 40, poz. 463). Stojąc na gruncie tych poglądów uznać należało, że w sytuacji, gdy kwota zaliczek była niższa od zobowiązania rocznego, zaskarżona decyzja- w której naliczono odsetki za zwłokę od zaległości w zaliczkach miesięcznych na podatek dochodowy za 1998 r. - nie tylko do dnia 30 kwietnia 1999 roku, ale nadto do dnia wydania decyzji przez organ I instancji - wydana została z naruszeniem przepisu § 2 ust 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 24.12.2002 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę (...) oraz powołanego wyżej art. 53 a Ordynacji podatkowej w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. Wyeliminowanie z obrotu prawnego spornej decyzji z przyczyn podanych wyżej - czyni zbędnym rozważanie innych zarzutów skargi, które w istocie również zmierzały do uchylenia spornej decyzji. Stwierdzone naruszenie prawa materialnego w zakresie naliczenia odsetek od zaliczek na podatek dochodowy skutkować musiało uchyleniem skarżonego rozstrzygnięcia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny – uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 , zaś w przedmiocie wstrzymania – na podstawie art. 152 powołanej ustawy procesowej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło