I SA/Wr 78/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od dłuższego czasu przebywa na zwolnieniu lekarskim w związku ze schorzeniem kręgosłupa, co powoduje skutki neurologiczne. Wyjaśniała, że diagnostyka jest skomplikowana i powoduje brak możliwości na prowadzenie działalności gospodarczej, co skutkuje ograniczonymi dochodami. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami (ur. 18.10.1994 r.), posiada mieszkanie spółdzielcze własnościowe o powierzchni 56 m2 i samochód osobowy Renault Escape, rocznik 2006, o wartości 11.500 zł. Córki nie mają żadnego majątku, obecnie studiują we W. Skarżąca z działalności gospodarczej odnotowuje stratę, a jako zobowiązania i stałe wydatki wymieniła opłaty za czynsz 395 zł, za energię elektryczną około 70 zł, za gaz 40 zł i na składkę ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS 279,41 zł. Do wniosku załączono kopię zeznania podatkowego z 2014 PIT-36 z wykazanymi wartościami zerowymi we wszystkich rubrykach oraz kopię załącznika PIT-B z zeznanymi przychodami uzyskanymi z działalności spółki osobowej w kwocie 18.188,10 zł i łącznymi przychodami z działalności gospodarczej w wysokości 109.009,77 zł. Przedłożono również dokumenty dotyczące stanu zdrowia skarżącej. W wyniku wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, mąż skarżącej działający w jej imieniu w niniejszej sprawie oświadczył, że w 2016 r. skarżąca nie uzyskała dochodu, od 1996 r. mają ustanowioną małżeńską rozdzielność majątkową i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Córki nie mają statusu bezrobotnych – obie studiują i nie mieszkają ze skarżącą. Dane złożonej kopii zeznania podatkowego za 2015 r. wskazują, że strona w tym roku nie osiągnęła jakichkolwiek przychodów i jednocześnie odnotowała dochód z działalności gospodarczej w kwocie 1.000 zł. W załączniku PIT-B, w obu rubrykach dotyczących łącznych kwot przychodu i dochodu z działalności gospodarczej wykazana została wartość 1.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie może zostać uwzględniony. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwrócić należy uwagę, że powyższa regulacja przewiduje, iż to wnioskodawca ma obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Wskazuje na to również treść art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Rozpoznający wniosek referendarz sądowy wzywa jedynie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, gdy uzna, że informacje udzielone na urzędowym formularzu wniosku są niewystarczające dla oceny stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy lub budzą one wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). W takich też warunkach została wezwana strona skarżąca, jednakże udzielona na to wezwanie odpowiedź jest wybiórcza, a całość informacji udostępnionych przez stronę jest niespójna. Przede wszystkim pomimo wezwania, strona nie przedłożyła wydruków z księgi podatkowej z ostatnich trzech miesięcy, deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe, za które deklaracje te były składane, zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków przez siebie i jej rodzinę ani wydruków historii rachunków bankowych. Nie przedłożyła również żadnych żądanych dokumentów dotyczących stanu finansowego jej męża argumentując, że małżonkowie mają ustanowioną rozdzielność majątkową. Co do ustanowionej rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami oraz wskazania, że małżonkowie od stycznia bieżącego roku nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, to w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności te są bez znaczenia. Nawet, jeśli małżonkowie prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, to nadal mają obowiązek wzajemnej pomocy i wspierania się, stosownie do treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przy czym zaznaczyć trzeba, ze obowiązek ten nie ma charakteru wyłącznie moralnego i nie jest zależny od ustanowionego ustroju majątkowego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 530/13, publ. LEX nr 1422571). Małżonkowie winni wspierać się również finansowo. Poza tym nie jest wiadome – przynajmniej z tych danych, które zostały przedstawione w niniejszej sprawie – z czego strona utrzymuje siebie i córki studiujące i mieszkające we W. Strona wskazała, że w bieżącym roku odnotowuje straty, jednak nie jest znana wartość przychodów, która najbardziej odzwierciedla sytuację finansową przedsiębiorcy. Strata czy dochód są bowiem tylko wynikiem poniesionych kosztów podatkowych i są przede wszystkim wartościami wykazywanymi na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym. Jeśli chodzi o złożone kopie zeznań podatkowych za lata 2014 i 2015, to nie można ich uznać za wiarygodne. Treść zeznania podatkowego z 2014 r. jest niezrozumiała. W załączniku PIT-B, zawierającym informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej, zeznane zostały wartości niespójne. Podano bowiem tylko przychody z działalności spółki osobowej, wynoszące 18.000 zł i łączne przychody podatnika w kwocie 109.000 zł, które powinny być sumą wszystkich jego przychodów z wszystkich form działalności gospodarczej. Jednocześnie dane z PIT-B powinny mieć swoje odzwierciedlenie w zeznaniu PIT-36, w którym są podane wyłącznie wartości zerowe we wszystkich rubrykach – również w tych, które dotyczą małżonka podatnika, mimo że strona składała zeznanie samodzielnie. Również dane zeznania za rok 2015 budzą wątpliwości. W zeznaniu PIT-B strona wykazała zerowe przychody i jednocześnie dochód z działalności gospodarczej w kwocie 1.000 zł. W załączniku PIT-B zeznała przychody i dochody w kwocie po 1.000 zł. Zatem i w tym przypadku dane zeznania nie mają przełożenia na dane w załączniku. Natomiast nawet jeśli by przyjąć, że dane zeznania za 2014 r., a przynajmniej załącznika PIT-B, są prawdziwe, to zaprzeczają one twierdzeniu strony, która argumentuje, że zła sytuacja finansowa jest spowodowana stanem zdrowia. Nadto z przedłożonej dokumentacji wynika, że strona praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej od połowy 2013 r. Z treści "Opinii wydanej przez biegłych lekarzy Sądu Okręgowego w S." z 30 listopada 2015 r. wynika, że strona miała zasiłek chorobowy od 18 marca 2013 r. do 24 kwietnia 2014 r., następnie świadczenie rehabilitacyjne w okresie od 25 kwietnia 2014 r. do 19 kwietnia 2015 r. z powodu problemów z kręgosłupem i ponowny zasiłek chorobowy od 18 kwietnia do 3 czerwca 2015 r. oraz świadczenie rehabilitacyjne od 5 czerwca do 3 lipca 2015 r. Reasumując udostępnione dane są na tyle wybiórcze i niespójne (pomimo wezwania, którego celem było usunięcie wątpliwości co do rzeczywistego stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego strony skarżącej), iż nie mogły być podstawą dokonania oceny jej faktycznych możliwości płatniczych. W tym stanie rzeczy wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.