I SA/Wr 781/24
WyrokWSA we Wrocławiu2025-04-17
Skład orzekający: Sędzia WSA Piotr Kieres, Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman, Asesor WSA Tomasz Trybuszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może wszcząć postępowanie wznowieniowe w celu ponownej, pełnej weryfikacji merytorycznej decyzji ostatecznej, jeśli jego wątpliwości co do prawidłowości tej decyzji pojawiły się po jej wydaniu, a nie na podstawie nowych okoliczności lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji?Ratio decidendi
Postępowanie wznowieniowe jest trybem nadzwyczajnym, który nie może służyć do ponownej, pełnej kontroli merytorycznej decyzji ostatecznej. Wszczęcie postępowania wznowieniowego z urzędu wymaga konkretnego wskazania nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, były nieznane organowi i miały istotny wpływ na jej treść. Wątpliwości organu co do prawidłowości własnej decyzji, pojawiające się po jej wydaniu, nie stanowią podstawy do wszczęcia postępowania wznowieniowego, a próba takiej weryfikacji wykracza poza ramy tego trybu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy Kłodzko, która zmodyfikowała w trybie wznowienia postępowania zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2019 r. Wójt wszczął postępowanie wznowieniowe z urzędu, powołując się na wątpliwości co do poprawności wykazania przez podatnika wszystkich przedmiotów opodatkowania w pierwotnej informacji podatkowej. SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta, uznając, że wystąpiły przesłanki wznowienia z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Podatnik zaskarżył decyzję SKO, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym dotyczące wadliwego wszczęcia i prowadzenia postępowania wznowieniowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił w całości zaskarżoną decyzję SKO wraz z poprzedzającą ją decyzją Wójta, umorzył postępowanie w przedmiocie wznowienia oraz zasądził od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman,, Asesor WSA Tomasz Trybuszewski,, Protokolant: Referent Izabela Kremza, , po rozpoznaniu w Wydziale I – na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi: M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 26 lipca 2024 r., nr SKO 4121/161/2024 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r.: I. uchyla w całości zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Wójta Gminy Kłodzko z dnia 25 kwietnia 2024 r. nr RF.3120.13.16.2022, II. umarza postępowanie w przedmiocie wznowienia, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz Strony skarżącej kwotę: 680,00 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Przedmiotem skargi M. R. (dalej jako: Podatnik, Skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej jako: SKO, Organ Odwoławczy) z 26 lipca 2024 r. nr SKO 4121/161/2024 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Kłodzko (dalej jako Wójt, Organ I instancji z 25 kwietnia 2024 r. nr RF.3120.13.16.2022, którą to decyzją zmodyfikowano, w trybie wznowienia postępowania (Rozdział 17 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.) – w skrócie jako o.p.) zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2019 r. ustalone ostateczną decyzją Wójta z 18 stycznia 2019 r. nr RF.3120.217.2019. Decyzja ostateczna (modyfikowana) przyjęła zaś do wymiaru dane wynikające ze złożonej przez Podatnika w dniu 26.01.2016 r. informacji na podatek od nieruchomości:
– grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni [...] m2,
– grunty pozostałe o powierzchni [...] m2.
W oparciu o powyższe dane ustalone zostało zobowiązanie podatkowe w wysokości 5.500,00 zł.
Postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte z urzędu przez Organ I instancji postanowieniem z 26 lipca 2022 r. nr RF.3120.13.1.2022 z powołaniem art. 243 §§ 1, 2, w związku z art. 240 § 1 pkt 5, art. 241 § 1 oraz art. 244 § 1, w związku z art. 216 o.p. W treści tegoż postanowienia Wójt wskazał, że Podatnik w odpowiedzi na wezwanie Organu I instancji z 9 lutego 2021 r. nr [...] odmówił udzielenia żądanych informacji i zdaniem Wójta zachodzi prawdopodobieństwo nie wykazania wszystkich przedmiotów opodatkowania w 2019 r. (z powołaniem się na dane z korekty informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych z 12 lutego 2020 r. - z mocą obowiązującą od stycznia 2020 r. oraz z 26 stycznia 2021 r. - z mocą obowiązującą od stycznia 2021 r. Tym samym Wójt powziął wątpliwość co do poprawności sposobu wykazania do opodatkowania podatkiem od nieruchomości majątku znajdującego się w posiadaniu podatnika za lata 2019 r. i uznając, że aby te wątpliwości wyeliminować (a także wątpliwości Podatnika co do zasadności kierowanych do Niego wezwań), to konieczne jest przeprowadzenia postępowania podatkowego. Z powołaniem na przepis art. 243 § 2 o.p. Wójt stwierdził, że obecnie nie rozstrzyga, czy w sprawie zachodzą okoliczności z art. 240 o.p. lecz w ramach wszczynanego postępowania będzie prowadził postępowanie, czy w istocie tak jest. Następnie w powołanym postanowieniu Organ I instancji uznał, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania objętego postępowaniem, albowiem gdy informacja podatkowa nie pozwala na wydanie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, w prawidłowej wysokości to termin na jej wydanie wynosi 5 lat i Wójt dokona weryfikacji powyższych okoliczności w prowadzonym postępowaniu. Postępowanie zostało wszczęte przedmiotowym postanowieniem, albowiem istnieje możliwość wystąpienia nowych okoliczności faktycznych i dowodów.
W decyzji pierwszoinstancyjnej po wznowieniu postępowania Wójt wskazał, że w oparciu po złożone przez Podatnika informacje w zakresie podatku od nieruchomości za lata 2020 - 2021 i odpowiedzi na wezwanie Organu I instancji powziął On wątpliwość, co do poprawności złożonej przez Podatnika Informacji na podatek od nieruchomości za 2019 r., co stanowiło podstawę wznowienia z urzędu postępowania w sprawie ustalenia Podatnikowi wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2019 r. Podniósł Organ I instancji, że owo wszczęte w wyniku powziętych wątpliwości Wójta postępowanie pozwoliło ujawnić nowe, istotne okoliczności faktyczne, a także dowody istniejące w dniu wydania dotychczasowej, ostatecznej decyzji z 26 stycznia 2019 r. W informacji podatnik wykazał jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej jedynie grunty o powierzchni [...] m2 bez jakichkolwiek budynków, gdy Wójt ustalił, że na terenie nieruchomości należącej do Podatnika w 2019 r., znajdowały się budynki o znacznej powierzchni, które od 2016 r. były wykorzystywane przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jako nowe okoliczności faktyczne zostało wskazane, że grunt działki nr [...] był wykorzystywany na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczą sp. z o.o., co ma wynikać z powszechnie dostępnych danych oraz analizy zgromadzonych dowodów. Organ I instancji wydał zaś pierwotną, ostateczną decyzję w oparciu o złożoną przez Podatnika informację, albowiem zawierzył Mu.
W wyniku rozpatrzenia odwołania SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta. W swoim rozstrzygnięciu Organ odwoławczy istotną częścią swoich rozważań objął kwestię pełnomocnika, wskazując, że pełnomocnictwo szczególne zostało okazane jeszcze przed wszczęciem postępowania zakończonego decyzją Wójta. Udział pełnomocnika został zaś uwzględniony dopiero od momentu ujawnienia w trakcie postępowania przed Wójtem tj. 26 września 2022 r. Następnie zwrócono uwagę, że toczyły się odrębne postępowania wobec Podatnika w zakresie podatku od nieruchomości za 2019 r., w dwóch odrębnych przedmiotach: po pierwsze wznowieniowe odnoszące się do gruntów, zakończone w pierwszej instancji decyzją Wójta nr RF.3120.13.16.2022, oraz odrębne, drugie, zwykłe – wymiarowe, obejmujące nieopodatkowane dotąd przedmioty opodatkowania Podatnika znajdujące się na gruntach w postaci budynków/ich części, zakończone decyzją Wójta nr RF.3120.3.27.2022. Wbrew twierdzeniom Podatnika nie zostały więc wydane dwie decyzje dotyczące tego samego przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Pierwotna decyzja Wójta z 18 stycznia 2019 r. nr RF.3120.217.2019 oparta została o złożoną przez Podatnika informację. Dopiero po jej wydaniu okazało się, że Podatnik jest właścicielem budynków posadowionych na gruntach działek [...] i [...], których nie wykazał do opodatkowania – co spowodowało wszczęcie z urzędu postępowania w celu ustalenia podatku od nieruchomości od tych budynków, które to postępowanie toczyło się równolegle.
Wypowiadając się wobec instytucji wznowienia postępowania SKO wskazało, że ma ona na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeśli postępowanie dotknięte jest wadą kwalifikowaną z art. 240 § 1 o.p. Nie może jednak takie postępowanie zmierzać do pełnej kontroli merytorycznej decyzji. Zdaniem Organu odwoławczego w sprawach zaistniały przesłanki wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. W ocenie SKO nowymi okolicznościami faktycznymi było uzyskanie informacji, że na gruntach posadowione są budynki o znacznej powierzchni, które od 2016 r. wykorzystuje K. Sp. z o.o. na cele związane z prowadzoną przez tą spółkę działalnością gospodarczą, a Podatnik nie wykazał tych budynków do opodatkowania - zgłaszając jedynie grunty. Wójt miał wykazać, że grunty działki nr [...] były związane z działalnością gospodarczą wspomnianej spółki, bo adres działki został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego 4 lutego 2016 r. i od tego czasu niezmiennie jest to adres siedziby spółki. Z kolei fakt prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej również wynika z tego rejestru. W pomieszczeniach budynków na działce prowadzona jest działalność gospodarcza i co ma być wiadome SKO z urzędu, bo analizowało odwołania od decyzji dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości za 2019 r. odnośnie budynków (decyzja z 26 lipca 2024 r., nr SKO 4121/162/2024). SKO wskazało również na brak przedawnienia zobowiązań, albowiem z uwagi na nie wykazanie w złożonych informacjach wszystkich danych termin przedawnienia wynosi 5 lat, a nie 3 lata.
Na decyzję Organu odwoławczego została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zarzucono naruszenie przepisów:
– art. 247 § 1 pkt. 4 o.p. poprzez niezastosowanie tego przepisu i wydanie zaskarżonej decyzji, pomimo że w obrocie prawnym istnieje decyzja ostateczna w sprawie,
– art. 223 § 1 i § 2, w związku z art.145 § 2 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i uznanie przez Organ l instancji, że rozpoczął się bieg terminu do złożenia odwołania, pomimo że nie doręczono postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego ustanowionemu pełnomocnikowi,
– art. 145 § 2, art. 212 o.p. poprzez uznanie przez organ l i ll instancji, że zaskarżona decyzja weszła do obrotu prawnego, pomimo wadliwego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego w przedmiotowej sprawie Podatnikowi, a nie ustanowionemu w tej sprawie pełnomocnikowi, a także przez uznanie przez Organ l instancji, że w sprawie zaistniały przesłanki ustawowe do wydania zaskarżonej decyzji, pomimo naruszenia przez Organ l instancji art. 145 § 2, art 212 o.p.
– art. 138a, art. 138e § 1 i § 4, art. 138h o.p. poprzez niezastosowanie tych przepisów i uznanie przez organy l i II instancji, że w przedmiotowym postępowaniu pełnomocnik był nieuprawniony do reprezentowania Podatnika, pomimo że doręczył do organu podatkowego udzielone mu przez Podatnika pełnomocnictwo,
– art. 120 op. poprzez niezastosowanie tego przepisu, co spowodowało, że organ podatkowy nie działał na podstawie przepisów prawa,
– art. 121 § 1 op. poprzez niezastosowanie tego przepisu i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu,
– art. 2a o.p. poprzez niezastosowanie tego przepisu i niedające się usunąć wątpliwości, co do stanu prawnego faktycznego nie rozstrzygnięto na korzyść Podatnika.
– art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez zastosowanie pomimo, że utracił moc.
– art. 6 ust.7 u.p.o.l. poprzez niezastosowanie tego przepisu i niewydanie decyzji w terminie wskazanym w tym przepisie.
W oparciu o zarzuty skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi akcentowano niewłaściwe zainicjowanie postępowania polegające na niedoręczeniu postanowienia o wszczęciu postępowania pełnomocnikowi, brak wskazania w postanowieniu o wszczęciu postępowania wznowieniowego jakie to dowody/okoliczności pojawiły się po wydaniu pierwotnej decyzji i były nieznane na moment jej wydania organowi. Podniesiono również utratę mocy obowiązującej przez art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1445 ze zm.) W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało w mocy własne stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024, poz. 1267) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 935 ze zm.) – w skrócie jako p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanym przypadku (odnosi bowiem się do skarg dotyczących wydanych interpretacji indywidualnych).
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznej, o której mowa w art. 128 o.p. względem decyzji Wójta z 18 stycznia 2019 r. nr RF.3120.217.2019. oraz przepisów o wznowieniu postępowania. W pierwszej kolejności (por. prawomocny wyrok tut. Sądu z 30 stycznia 2025 r. o sygn. akt I SA/Wr 556/24, który dotyczył postępowania wznowieniowego/decyzji ostatecznej, wszczętego/wydanej również przez Wójta – wyrok dostępny w Centralnej bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA) należy podkreślić, iż zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta, wydaną w trybie wznowieniowym. Instytucja wznowienia postępowania (obok stwierdzenia nieważności) daje możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej ostateczną decyzją, wyłącznie jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte wadą określoną w poszczególnych jednostkach redakcyjnych art. 240 o.p. Przepis art. 240 § 1 o.p. wymienia trzynaście podstaw wznowienia postępowania. Wskazanie, co najmniej jednej z nich uzasadnia wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 o.p.). Możliwość podważenia decyzji ostatecznej stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania oraz stabilności decyzji ostatecznych (art. 127 i 128 o.p.). Z powyższego założenia wynika, że tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji lub poprzedzającego ją postępowania, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej w administracyjnym toku instancji (tak np. wyrok NSA z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1028/17, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: CBOSA). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że postępowanie wznowieniowe, jako postępowanie nadzwyczajne nie może być wykorzystywane do pełnej, merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (niezależnie, czy na podstawy wznowienia powołuje się podatnik, czy organ podatkowy), ponieważ nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego. Toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 240 o.p. (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1735/08, z 8 marca 2017r., sygn. akt II FSK 307/15, publ. W CBOSA).
Kończąc postępowanie wznowieniowe w pierwszej instancji Wójt powołał się na przesłankę wznowienia z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Zgodnie zaś z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. A zatem cytowany przepis może mieć zastosowanie, gdy spełnione zostaną łącznie wymienione przesłanki: po pierwsze, zostaną ujawnione nowe okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy; po drugie - te okoliczności faktyczne lub dowody musiały istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej; po trzecie - te nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przy czym – sąd wyraźnie to podkreśla – te konkretne dowody i okoliczności muszą być zindywidualizowane i wskazane - w przypadku wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania z urzędu przez organ - już w postanowieniu o jego wszczęciu. Gdyby, bowiem organ dopiero poszukiwał takich dowodów i okoliczności, po wszczęciu postępowania, to nie można mówić o postępowaniu z Rozdziału 17 o.p. Ponadto zauważyć należy, że w stanie faktycznym i prawnym objętym zaskarżoną decyzją (podatek od nieruchomości) Wójt w oparciu o przepisy art. 21 § 3 i § 5 o.p. miał możliwość albo wydać decyzję akceptując dane wynikające ze złożonej przez Podatnika informacji z zakresu podatku od nieruchomości co do gruntów, ale miał również możliwości weryfikacji tych danych w ramach czynności sprawdzających bądź postępowania podatkowego, bądź kontroli podatkowej. W rozpatrywanej sprawie Wójt skorzystał z pierwszej możliwości i wydał decyzję bazując, na danych wynikających z informacji Podatnika, którą to decyzją był następnie związany od chwili jej doręczenia w oparciu o przepis art. 212 o.p. Z kolei po upływie terminu do wniesienia odwołania decyzja ta (nr RF.3120.217.2019) mogła zostać wzruszona już tylko w ściśle określonych przypadkach, w tym w trybie wznowienia postępowania. W tym miejscu istotnym jest ponowne zwrócenie uwagi, na szczególny tryb, jakim jest wznowienie postępowania i podniesienie - mając na uwadze funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji - że organ podatkowy nie może wykorzystywać tego trybu do ponownej pełnej weryfikacji rozliczenia wynikającego z takiej decyzji ostatecznej. Tryb szczególny nie jest kontynuacją postępowania zwykłego i nie może służyć ponownemu rozpoznaniu sprawy w całości - niejako od początku. Analiza zaś przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, sekwencja czynności podjętych przez Wójta oraz treść postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego, wskazuje właśnie na pełną kontrolę rozliczenia podatku od nieruchomości, które to rozliczenie sam Organ I instancji już raz ustalił ostateczną decyzją. Tymczasem w ramach wskazanej przez Organ I instancji podstawy prawnej wznowienia z urzędu postępowania, zadaniem Wójta było wykazanie, że wyszły na jaw nowe fakty (lub dowody), które istniały w dacie wydania pierwotnego orzeczenia prawomocnego, a nadto nie były organowi znane i miały istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym podkreślenia wymaga, że użyty w omawianym przepisie zwrot "wyjdą na jaw" oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi podatkowemu, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez pracowników organu podatkowego. Zdaniem składu orzekającego, w rozpatrywanej sprawie przeprowadzone postępowanie wznowieniowe wykraczało poza ograniczone ramy tego szczególnego trybu i stanowiło w rzeczywistości zwykłe postępowanie podatkowe, dopuszczalne wyłącznie w przypadku, gdyby Organ I instancji kwestionował złożoną przez Podatnika informację, w zakresie podatku od nieruchomości - jeszcze przed wydaniem decyzji. Jak już wyżej wskazano, Wójt wydał decyzję, która zyskała walor ostateczności. Następnie – jak Organ I instancji sam wskazał w postanowieniu z 26 lipca 2022 r. nr RF.3120.12.1.2019:
"...w dalszym ciągu posiada wątpliwości co do poprawności sposobu wykazania do opodatkowania podatkiem od nieruchomości majątku znajdującego się w posiadaniu podatnika w latach 2016 – 2020 skutkiem czego, uznano, iż w niniejszej sprawie aby wyeliminować wątpliwości Podatnika co do podstawy prawnej dokonywanych wezwań konieczne jest przeprowadzenie postepowania podatkowego.
Mając powyższe na uwadze wraz z faktem wydania ostatecznej decyzji ustalającej, należy przytoczyć treść przepisu art. 240 § 1 pkt 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej (...)
Ponadto, zgodnie z przepisami art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Mając na uwadze powyższe, organ podatkowy nie dokonuje obecnie rozstrzygnięcia czy w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności wymienione w treści przepisu art. 240 Ordynacji podatkowej, lecz w ramach wszczynanego postępowania będzie prowadził postepowanie dotyczące czy w istocie tak jest.
(...)
W związku z powyższym, mając na uwadze możliwość wystąpienia nowych okoliczności faktycznych i dowodów, organ podatkowy postanowił wznowić postępowanie w przedmiocie należnego od pana M. R. (dalej: Podatnik) w zakresie przedmiotów opodatkowania objętych ostateczną decyzja Wójta ustającą zobowiązanie podatkowe Podatnika tj. od gruntów należących do podatnika."
(str. 2-4 postanowienia)
Zdaniem składu orzekającego przytoczona treść postanowienia mającego inicjować postępowanie wznowieniowe świadczy o niezrozumieniu istoty tego postepowania - jeszcze raz należy podkreślić - o szczególnym i wąskim charakterze, albowiem dotykającego sprawy rozstrzygniętej już ostatecznym i prawomocnym orzeczeniem organu który je wszczyna. Powołane przez Wójta "wątpliwości" co do wykazania przez Podatnika w informacji przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości, Wójt winien rozważać przed tym, jak wydał decyzję akceptującą zadeklarowane dane – w stosownym trybie czynności sprawdzających, czy też zwykłego postępowania podatkowego. Zaniechania Organu I instancji w tym zakresie nie mogą być zaś sanowane przez Wójta z wykorzystaniem instytucji wznowienia postępowania. Jak już wskazano wyżej postanowienie o wznowieniu postępowania podatkowego z urzędu (art. 243 o.p.) winno konkretyzować podstawy wznowienia, a w przypadku przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. indywidualizować istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję, albowiem powołany przez Wójta art. 243 § 2 o.p. nie jest podstawą do poszukiwania dopiero po wznowieniu postępowania takich dowodów/okoliczności. Innymi słowy organ po wydaniu przez siebie prawomocnego rozstrzygnięcia nie może w oparciu jedynie o powzięte "wątpliwości" dokonać niejako autokontroli, poprzez wszczęcie postępowania z powołaniem się na art. 240 o.p. i poprzez postępowanie dowodowe (min.: oględziny, opinia biegłego, mapy, dokumentacja zdjęciowa) i ocenę okoliczności faktycznych poszukiwać w takim postępowaniu przesłanek z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Jak słusznie wskazał SKO w swoim postanowieniu z 8 lipca 2022 nr. Nr SKO 4121/101/2022 (wydanym również w postępowaniu wznowieniowym wszczętym wobec Skarżącego i odnoszącym się do podatku od nieruchomości za 2019 r., lecz postępowania umorzonego):
"Niedopuszczalne jest wykorzystanie postępowania wznowieniowego do pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego. Istota trybu szczególnego jakim jest wznowienie postępowania sprowadza się do zbadania jednostkowej okoliczności lub określonego dowodu ujawnionego po zakończeniu postępowania, a nie do weryfikacji poczynionych w postępowaniu wymiarowym ustaleń w niemal nieograniczonym zakresie."
Wskazywanie na wątpliwości Wójta, co do prawidłowości wydanej przez tegoż Wójta decyzji, nie stanowi podstawy umożliwiającej wszczęcie postępowania, o którym mowa w art. 240 o.p. i poszukiwania w nim przesłanek wznowieniowych. Zdaniem Sądu podjęte przez Wójta czynności w zakresie weryfikacji – jak wskazał literalnie Wójt w swoim postanowieniu z 26 lipca 2022 r. złożonej przez Podatnika informacji w sprawie podatku od nieruchomości (formularz IN-1 za 2016 r. złożony 26 stycznia 2016 r.) powinny mieć miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej z 18 stycznia 2019 r., w sprawie ustalenia podatnikom wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości za 2019 rok. Niewątpliwie między datą złożenia wspomnianego formularza – 26 stycznia 2016 r , a datą wydania przez Wójta decyzji ostatecznej – 18 stycznia 2019 r. Organ I instancji miał wystarczającą ilość czasu, by przed wydaniem decyzji za lata 2017-2019 zweryfikować dane z owego formularza.
Zdaniem Sądu z postanowienia Wójta, a w szczególności z przytoczonej powyżej jego treści wynika zamiar Organu I instancji przeprowadzenia kompleksowego postępowania celem weryfikacji zobowiązania wynikającego z ostatecznej decyzji Wójta, do czego nie może być wykorzystywany żaden z trybów szczególnych o których mowa w Rozdziale 17 (wznowienie postępowania), czy też Rozdziale 18 (stwierdzenie nieważności). Próżno również w tym postanowieniu szukać konkretyzacji okoliczności/dowodów, o których mowa we wskazanej przez Wójta podstawie wznowienia (art. 240 § 1 pkt 5 o.p.), a zamiast tego wskazywane są "wątpliwości" Wójta co do zadeklarowanego przez Skarżącego majątku do opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na pełną weryfikację danych wskazanych w informacji IN-1 za 2016 r – w zakresie gruntów, zawiera dowody i dane dotyczące różnych okresów rozliczeniowych, a także co również istotne dowody powstałe już po okresie rozliczeniowym którego ma dotyczyć postępowanie wznowieniowe np. opinia z 16 lipca 2021 r. (k. 51 akt administracyjnych), czy też materiał dowodowy włączony w oparciu o postanowienie Wójta z 7 marca 2023 r. nr RF.3120.13.8.2022 datowany na lata 2020-2022 – co stoi wprost w opozycji do istoty przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., zgodnie z która dowód/okoliczność ma istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej (a w niniejszej sprawie w dniu 18 stycznia 2019 r.). Tym samym w aktach gromadzonych po wznowieniu postępowania, które to postępowanie miało mieć wąski i wyspecjalizowany zakres (wznowienie), za konkretny okres (2019 r.) znalazły się okoliczności faktyczne z różnych lat (2020 - 2022), w oparciu o które Wójt dopiero próbował określić przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Nie znajdujące potwierdzenia w aktach jest zaś zawarte w treści decyzji Wójta z 23 marca 2023 r. stwierdzenie, że:
"W toku prowadzenia czynności sprawdzających Organ podatkowy ustalił nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2019 rok nieznane dotychczas Organowi podatkowemu."
Jak już wyżej wskazano, na moment wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia Wójt ustalił jedynie, że ma "wątpliwości", co do poprawności informacji IN-1 za 2016 r. i własnej decyzji z 18 stycznia 2019 r. nr RF.3120.217.2019, albowiem:
"Postępowanie podatkowe, w wyniku którego została wydana niniejsza decyzja zostało wznowione w związku z powzięciem przez Organ podatkowy wątpliwości w zakresie prawidłowości złożonej przez Podatnika informacji na podatek od nieruchomości, w szczególności w zakresie sposobu wykazania do opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntu działki nr [...] należącej do Podatnika zlokalizowanej na terenie gminy K., zgodnie ze stawką gruntów pozostałych."
(decyzja w trybie wznowienia Wójta z 25 kwietnia 2024 r. nr RF.3120.13.16.2022)
Innymi słowy Wójt po wydaniu decyzji ostatecznej postanowił jeszcze raz zweryfikować objęte nią zobowiązanie w sposób kompleksowy (co do gruntu) – nie mając jednak oparcia w przepisach Rozdziału 17 o.p. – stwierdzając, że zobowiązanie jednak należy ustalić inaczej niż w decyzji ostatecznej.
W konsekwencji podniesionego powyżej Sąd uznał, że naruszony został art. 243 § 1 i § 2, art. 245 § 1 pkt 1 o.p., w związku z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. poprzez bezpodstawne wszczęcie, przeprowadzenie postępowania wznowieniowego i w konsekwencji uchylenie decyzji ostatecznej Wójta z 18 stycznia 2019 r. nr RF.3120.217.2019. Natomiast SKO wadliwości powyższych nie dostrzegając, naruszyło ww. przepisy oraz art. 233 § 1 pkt 1 o.p. przez utrzymanie w mocy decyzji Wójta oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) o.p. przez nie zastosowanie utrzymując decyzję Organu I instancji w mocy zamiast ją uchylić i umorzyć postępowanie administracyjne (wznowieniowe) w sprawie. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), w związku z art. 135 p.p.s.a. obowiązany był uchylić rozstrzygnięcia organów obu instancji. Podkreślić należy, że najdalej idącą wadą było samo uruchomienie trybu wznowienia postępowania przez Wójta, nie w przewidzianym przez prawo celu w postaci zweryfikowania dotknięcia decyzji ostatecznej (z dnia 18.01.2019 r.)/poprzedzającego ją postępowania, jedną z wad, które zostały enumeratywnie wymienione w art. 240 § 1 o.p. (a konkretnie z pkt 5 tego przepisu) lecz w celu pełnego rozpoznania całej sprawy zakończonej ostateczną decyzją Wójta. W konsekwencji za uzasadnione należało uznać zarzuty skargi o naruszeniu art. 120 i 121 § 1 o.p., albowiem nie można mówić o realizacji przez organy zasad: działania na podstawie przepisów prawa i budzenia zaufaniu, skoro w ramach postępowania w trybie przepisów Rozdziału 17 o.p. Wójt usiłuje w pełni weryfikować własne ostateczne rozstrzygnięcie, czego konsekwencją jest obawa podatnika, że mimo funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji ostatecznej - w jego sprawie, organ będzie chciał jeszcze raz przyjrzeć się jej w pełnym zakresie, bo powziął wątpliwości co do tego czy się, aby nie pomylił. Skoro niemożliwym było wszczęcie postępowania w przedmiocie wznowienia, w oparciu o treść postanowienia Wójta 26 lipca 2022 r. nr RF.3120.13.1.2022, to analiza pozostałych zarzutów skargi (w tym komu takie wadliwe postanowienie należało doręczyć), czy też postępowania wznowieniowego (poza zakresem już wskazanym w niniejszym wyroku) - była zbędna. W rezultacie stwierdzenia braku podstaw do uruchomienia trybu wznowienia postępowania, Sąd w oparciu o przepis art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne (wznowieniowe). O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w oparciu o przepisy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając zwrot wpisu od skargi, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło