I SA/Wr 84/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A sp. z o.o. sp. komandytowo-akcyjna z siedzibą w W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT za IV kwartał 2012 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Uzasadnienie W sprawie, postanowieniem z dnia 7 marca 2016 r. Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę A sp. z o.o. sp. komandytowo-akcyjna z siedzibą w W. Podstawą dla wydania takiego rozstrzygnięcia było ustalenie w sprawie, że nie uzupełniono – pomimo wezwania doręczonego pełnomocnikowi skarżącej spółki - wpisu sądowego od skargi o kwotę 100 zł. W piśmie nadanym listem poleconym w dniu 12 kwietnia 2016 r., pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej spółki wskazał, że do uchybienia terminu doszło przez niezawinioną, błędną interpretację treści wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wyjaśnił, że jego mocodawca - po konsultacji z pracownikiem Sądu - uzupełnił brakującą dokumentację przedstawiając dowód zapłaty na kwotę 100 zł. Dodał, że wolą skarżącej spółki było spełnienie oczekiwań Sądu, jednak ze względu na niezawinione błędne odczytanie pisma, z którego mogło wynikać, że Sąd nie posiada dowodu wcześniej uiszczonej kwoty, nastąpiło zaniżenie należnej opłaty od skargi. Zamiast 200 zł, wpłacono 100 zł. W ocenie pełnomocnika, odrzucenie skargi z powodów formalnych, w sytuacji gdy z pism skarżącej spółki jasno wynikało, że jej wolą było wypełnienie wezwania Sądu, byłoby pozbawienie skarżącej spółki drogi sądowej i ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu. Pełnomocnik dalej stwierdził, że niewspółmierność konsekwencji w stosunku do ewentualnego błędnego działania skarżącej spółki, wskazuje na zasadność uwzględnienia wniosku. Dodał też, że skarżąca spółka w celu przyspieszenia procedury rozpatrzenia skargi samodzielnie dokonała uzupełnienia formalnych elementów skargi i zwróciła się o przyspieszenie terminu rozprawy. Do wniosku załączono potwierdzenie zapłaty w dniu 12 kwietnia 2016 r. wpisu sądowego w kwocie 200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Przepisy art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., przewidują możliwość przywrócenia terminu w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy i gdy uprawdopodobni okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu oraz gdy wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i wraz z tym wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony. Podkreślenia wymaga, że podstawowym kryterium przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu, są okoliczności uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu terminu. Zarówno w nauce prawa, jak i orzecznictwie sądowym przyjęte jest, że wskazane kryterium jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej oraz, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (postanowienie NSA z 24 marca 2004 r. sygn. akt FZ 13/04, dostępne w CBOSA). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (postanowienie NSA z 18 sierpnia 2000 r. sygn. akt III SA 1716/99, CBOSA). Przy czym, kryteria dochowania należytej staranności są jeszcze surowsze w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (postanowienia NSA z: 3 grudnia 2009 r. sygn. akt II FZ 422/09 i 13 września 2012 r. sygn. akt I FZ 33/12, CBOSA). Osoby takie zobowiązane są bowiem do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy (postanowienie NSA z 20 listopada 2013 r. sygn. akt I GZ 505/13, CBOSA). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku wskazać należy, że skarżąca spółka od momentu złożenia skargi reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, któremu Sąd dokonywał doręczeń pism sądowych, w tym odpisu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 2 lutego 2016 r. o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 100 zł. W treści tego wezwania, oprócz wyraźnego wskazania, że należy dokonać uzupełnienia wpisu w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, powołano przepis § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), określający wysokość należnego w sprawie wpisu od skargi (200 zł). W tym miejscu należy zauważyć, że wedle przepisów procedury określonej w p.p.s.a., merytoryczne rozpoznanie sprawy przez sąd, uzależnione jest od spełnienia przez stronę skarżącą także warunków formalnych i fiskalnych skargi. W sytuacji, gdy sąd stwierdza braki w tym zakresie, możliwe jest ich uzupełnienie na wezwanie sądu w ustawowym terminie 7 dni. Uchybienie zaś temu terminowi obliguje sąd do odrzucenia skargi. W przypadku nieuiszczenia należnego wpisu sądowego w terminie, podstawą prawną do odrzucenia skargi jest przepis art. 220 § 3 p.p.s.a. Jak już wyżej wskazano, w przedmiotowej sprawie dostrzeżono brak fiskalny w postaci nieuiszczenia wpisu sądowego w należnej od skargi kwocie. Skarżąca spółka uiściła bowiem w ślad za skargą kwotę 100 zł (w dniu 29 grudnia 2015 r.), a nie 200 zł. Z doręczonego zaś pełnomocnikowi skarżącej spółki wezwania w tym zakresie wyraźnie wynikał obowiązek uzupełnienia tego wpisu o kwotę 100 zł. W okolicznościach tych nie można więc zaaprobować twierdzenia pełnomocnika i to w kontekście uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej w przedstawionym powyżej rozumieniu, jakoby z wezwania Sądu "mogło wynikać, że Sąd nie posiada dowodu wcześniej uiszczonej wpłaty", w związku z czym skarżąca spółka w sposób niezawiniony odczytała treść pisma. W ocenie Sądu, treść przedmiotowego wezwania nie pozostawia bowiem żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Ponadto adresatem owego wezwania był pełnomocnik skarżącej spółki, który winien znać wagę tego typu wezwania w postępowaniu sądowoadministracyjnym i dochować szczególnej staranności w jego wykonaniu przez skarżącą spółkę. Tak więc, po złożeniu przez skarżącą spółkę pisma z 15 lutego 2016 r., będącego odpowiedzią m.in. na wezwanie do uiszczenia wpisu, do którego załączono dowód uiszczonego w ślad za skargą części wpisu (100 zł), który to dowód znajduje się w aktach sprawy, Sąd nie miał obowiązku wyjaśniania tej kwestii. Natomiast podpieranie się w tej sytuacji przez pełnomocnika argumentacją o niezrozumieniu treści wezwania przez samą skarżącą spółkę, świadczy – w ocenie Sądu - wprost o zawinionym działaniu w uchybieniu terminowi. Dalej stwierdzić należy, że bez znaczenia dla oceny wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest to, że wolą skarżącej spółki było wypełnienie wezwania Sądu, a także podejmowanie przez nią czynności w celu przyspieszenia rozpatrzenia skargi. Jak już bowiem powiedziano, istotne znaczenie ma tu, czy wnioskodawca uprawdopodobnił wystąpienie niezależnych od niego okoliczności, które usprawiedliwiają brak winy w wykonaniu czynności procesowej w ustawowym terminie. Nie można przy tym zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącej spółki, że odrzucenie skargi z powodów formalnych, stanowi niewspółmierną konsekwencję błędnego działania skarżącej spółki, prowadzącą do zamknięcia jej drogi sądowej. Ustawodawca przecież nie wprowadza gradacji warunków formalnych skargi. W każdym przypadku, gdy dany warunek formalny konieczny dla skutecznego wniesienia skargi, nie zostaje – pomimo wezwania – spełniony przez stronę skarżącą w ustawowym terminie, skarga zostaje odrzucona. Strona skarżąca ma natomiast prawo do ekskulpowania swojej winy w niedochowaniu terminu dla wykonania tych warunków w drodze właśnie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Przywrócenie terminu jest bowiem instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy strona skarżąca nie mogła dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych (postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r. sygn. akt FZ 707/04, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie przyczyn takich Sąd jednak nie stwierdził. W konsekwencji, brak było podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.