I SA/Wr 893/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 10 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: V, VI, VII, IX, XI 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, zastępowany przez adwokata, wraz ze skargą kasacyjną wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkową, nie posiada majątku, a jedynym dochodem jest renta, którą w całości przeznacza na bieżące wydatki. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem (ur. w [...] r. – zapis nieczytelny) i nie posiada jakiegokolwiek majątku poza wierzytelnością od A. w wysokości 1.250.000 zł. Do jego żony należą nieruchomości niezabudowane (oświadczenie częściowo nieczytelne), o wartości około 20.000 zł. Małżonkowie uzyskują dochody z tytułu renty, umowy o pracę żony i podnajmu w łącznej kwocie 5.755,96 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: 200 zł udział wnioskodawcy w czynszu, leki 200 zł, 20 zł telefon, żywność 350 zł (oświadczenie częściowo nieczytelne). Do wniosku załączono kopię decyzji ZUS z maja 2017 r. o wysokości renty po potrąceniach 608,25 zł netto. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że w latach 2016 i 2017 wnioskodawca uzyskał przychód tylko z renty w kwotach odpowiednio 13.064,75 zł i 10.079,40 zł. Aktualnie jego renta wynosi 625,07 zł netto. Jako zestawienie miesięcznych wydatków wnioskodawca wymienił potrącenia komornicze 259,49 zł, czynsz i media 120 zł, wyżywienie 450 zł, środki czystości i leki 55,07 zł. Przedłożono też kopię pierwszej strony majątkowej umowy małżeńskiej. Nie nadesłano zgodnie z wezwaniem zeznań podatkowych żony wnioskodawcy, zaświadczenia o wysokości jej wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę, kopii umowy najmu, szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków przez rodzinę wnioskodawcy, wydruków historii rachunków bankowych posiadanych przez oboje małżonków, oświadczenia o posiadanych środkach transportu oraz oświadczenia o źródłach finansowania pełnomocnika zastępującego skarżącego w postępowaniu ze skargi kasacyjnej. Z akt niniejszej sprawy wynika, że żona wnioskodawcy w 2015 r. uzyskała ze stosunku pracy przychód w kwocie 21.000 zł, a w 2016 r. przychód ten wyniósł 22.200 zł. Zatrudniona w B Sp. z o.o. na stanowisku [...], uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 1.459,48 zł netto. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie wnioskodawcy odmówiono przyznania prawa pomocy na etapie uiszczenia wpisu od skargi na podstawie tożsamego stanu faktycznego. Wpis ten w wysokości 2.187 zł został uiszczony przez wnioskodawcę z rachunku bankowego Biura Handlowego C. Sp. z o.o. w dniu 6 marca 2018 r. Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, również przedmiotowego wniosku nie uznać za uzasadniony. Podstawą prawną rozpoznania wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej: p.p.s.a.) Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powtórzyć należy to, na co zwracano uwagę w postanowieniu z dnia 1 grudnia 2017 r., że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane. W interesie wnioskodawcy jest jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Z punktu widzenia instytucji prawa pomocy istotna jest bowiem obiektywnie postrzegana sytuacja finansowa wnioskodawcy. Sytuację tę kształtuje również małżonek i jego stan finansowy. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest już stanowisko, iż rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Zgodnie bowiem z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, między innymi uregulowania zawartego w art. 27 k.r.o. (por. postanowienie NSA z 24 września 2013 r., sygn. akt II FZ 752/13). W związku z tym, poszerzenie ustaleń faktycznych o dokumenty dotyczące bezpośrednio żony skarżącego w celu ustalenia sytuacji majątkowej samego wnioskodawcy, było konieczne (tak też NSA w postanowieniu z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt I GZ 417/13). Tymczasem wnioskodawca udostępnił dane ograniczające się tylko i wyłącznie do jego stanu finansowego i majątkowego. Natomiast pominięte całkowicie zostały informacje odnoszące się do sytuacji jego żony. W związku z tym referendarz ustalił na podstawie ogólnodostępnych danych Krajowego Rejestru Sądowego, że małżonka, zatrudniona w B. Sp. z o.o. z najniższym wynagrodzeniem, będącym jednocześnie kwotą wolną od potrąceń, jest jednocześnie wspólnikiem tej spółki z większością udziałów (70%). Jest też wspólnikiem spółki z o.o. D. z większością udziałów (ponad 60%), gdzie pełni dodatkowo funkcję prezesa zarządu. W tak ustalonych okolicznościach niewykluczone jest, że pomimo rozdzielności majątkowej małżonków (która faktycznie mogła być ustanowiona na potrzeby ich oddzielnych aktywności gospodarczych i ewentualnego zabezpieczenia majątku każdego z nich na wypadek egzekucji), wnioskodawca z niewielką rentą może pozostawać na utrzymaniu żony. Rzeczywista sytuacja finansowa małżonków natomiast może całkowicie odbiegać od tego, co wynika z informacji udostępnionych przez wnioskodawcę. Nie jest wiadome, na jakim poziomie faktycznie kształtują się dochody żony, gdyż po pierwsze, zostały pominięte przez wnioskodawcę ww. informacje, po drugie, nie zostały przedłożone wydruki historii rachunków bankowych należących do żony. Pominięte też zostały też rachunki należące do wnioskodawcy, których dane pozwoliłyby potwierdzić oświadczony brak oszczędności. Nie zostały w żaden sposób wyjaśnione ani udokumentowane dochody z podnajmu (nie wiadomo, co jest jego przedmiotem) ani kwestia wierzytelności na ponad 1.000.000 zł – czy jest to wierzytelność sporna, czy prowadzone jest w związku z tym postępowanie sądowe, czy też wierzytelność jest ściągana od dłużnika lub ustalona jako nieściągalna. Końcowo zauważyć należy, że konieczność złożenia oświadczenia o dochodach wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a następnie o zobowiązaniach i stałych wydatkach ma na celu ustalenie, do jakiego stopnia wnioskodawca jest w stanie poczynić oszczędności na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie. Wnioskodawca, na skutek podania wyłącznie własnych wydatków, został wezwany do przedłożenia szczegółowego zestawienia miesięcznych wydatków ponoszonych przez niego i rodzinę. W odpowiedzi ponownie wskazał tylko wydatki pokrywane z renty, ponadto ich kwoty znacząco się różniły z pierwotnym oświadczeniem. Zaznaczenia wymaga, iż przedstawione wyżej uwagi były już podnoszone przez referendarza w postanowieniu z dnia 1 grudnia 2017 r., które zostało utrzymane w mocy przez tutejszy Sąd. Wnioskodawcy było zatem już znane stanowisko referendarza i Sądu co do zakresu udostępnionych przez niego informacji. Mimo to na obecnym etapie postępowania nadal nie poszerzył danych, które są niezbędne dla oceny jego możliwości. W tym stanie rzeczy przedmiotowy wniosek nie mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. W związku z tym postanowiono jak w sentencji na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.