I SA/Wr 931/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienie Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp z o.o. z/s we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do grudnia 2012 r. postanawia: zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. Strona skarżąca – A Sp. z o.o. reprezentowana przez adwokata J. W. na podstawie art. 246 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego z uwagi na brak środków na jego wniesienie. Do wniosku załączony został formularz PPPr, w którym jako uzasadnienie wskazano, że w związku z postępowaniem zabezpieczającym, a następnie egzekucyjnym Spółka utraciła płynność finansową, w tym środków na pokrycie opłaty związanej z wniesieniem skargi. W związku ze wskazanymi postępowaniami (egzekucyjnym, zabezpieczającym) w stan wymagalności postawiono kredyt w wysokości 2.508.562,47 zł. i zajęto wszelkie środki finansowe w tym rachunki bankowe i środki na nich zgromadzone. Z formularza wynika również: wysokość kapitału zakładowego w wysokości: 500.000,00 zł., wartość środków trwałych: 4.470.843,02 zł. (stan na 2015 r.), zysk za 2015 r.: 372.151,25 zł., stany kont: w B S.A. – 0,00 zł. - zajęcie: 2.512.162,06 zł., C S.A.: 6.988,66 zł. – zajęcie: 4.124.496,24 zł., D S.A. – 0,00 zł. (3 rachunki), zobowiązanie z tytułu decyzji D. Urzędu Skarbowego we W. – decyzja nr [...] (bez wskazania kwoty). W związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Referendarz sądowy wezwał Wnioskodawcę o przedłożenie: – bilansu oraz rachunków zysków i strat za 2016 r. oraz za lipiec, sierpień i wrzesień 2017r., – kopii deklaracji VAT-7 trzy ostatnie okresy, za które były złożone, – wydruków historii posiadanych rachunków bankowych za okres od czerwca do września 2017 r., – kopii umowy spółki w aktualnym brzmieniu, – kopii dokumentów potwierdzających zajęcia egzekucyjne, – oświadczenia o źródłach finansowania pełnomocnika zastępującego stronę skarżącą, – innych dokumentów, które by uzasadniały przyznanie prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A Sp. z o.o. z/s we W. przedłożyła: – bilans oraz rachunek zysków i strat (porównawczy) za 2016 r. – zawiadomienie Komornika Sądowego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z [...] czerwca 2017 r. na należność główną w wysokości 382.252,36 zł. wraz z odsetkami kosztami procesu, opłata egzekucyjną, podatku od towarów i usług i kosztami zastępstwa w egzekucji kierowane do banków: C., D S.A., E SA – zawiadomienia Naczelnika D. Urzędu Skarbowego z [...] marca 2017 r. i [...] czerwca 2017 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, – deklaracje dla podatku od towarów i usług za: IV, V, VI 2017 r., – akt notarialny repetytorium A nr [...] z tekstem jednolitym Spółki. Postanowieniem z 6 listopada 2017 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił A Sp. z o.o. z/s we W. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozstrzygnięciu wskazano na prowadzenie przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej w której obroty sięgają 5-6 milionów złotych, co przy równoczesnym braku przedstawienia historii rachunków bankowych (czego nie wyłącza fakt ich zajęcia) uniemożliwia stwierdzenie, że od Spółki pozyskano egzekwowaną kwotę kilku milionów złotych. Nie uznano za wiarygodne twierdzenie wnoszącego o prawo pomocy, że wszystkie środki które mogły być przeznaczone na wpis od skargi zostały zablokowane już pod koniec 2016 r. skoro w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 401/17 wymagany od Spółki wpis w wysokości 29.000 zł został uiszczony. Podniesiono również, że Strona ubiegając się o przyznanie prawa pomocy nie może ograniczać się do oświadczeń – składanych przez pełnomocnika lecz winna wykazać okoliczności uzasadniające Jej żądanie. Zwrócono uwagę, iż A Sp. z o.o. z/s we W. nie przedstawiło części żądanych dokumentów: – bilansu i rachunku zysków i strat za VII-IX 2017 r. – deklaracji VAT-7 za trzy ostatnie okresy, za które były złożone, – oświadczenia o źródłach finansowania pełnomocnika zastępującego Stronę skarżącą, Podsumowując w postanowieniu z 6 listopada 2017 r. stwierdzono, że brak jest dokumentów finansowych z bieżącej działalności finansowej – co uniemożliwia weryfikację zdolności płatniczych, a przedstawione wskazują na prowadzenie działalności na dużą skalę. W rezultacie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r., pełnomocnik Strony skarżącej złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z 6 listopada 2017 r., w którym zarzucił: – naruszenie art. 199 p.p.s.a. przez błędne zastosowanie i pominięcie trudnej sytuacji materialnej Strony skarżącej, gdy przesłanki do uwzględnienia wniosku i przyznanie pomocy prawnej zostały uprawdopodobnione w sposób wiarygodny i rzetelny, – naruszenie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przez dowolne przyjęcie że nie został wykazany brak środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, gdy wykazano posiadanie jedynie bardzo ograniczonych, a na otwartych rachunkach brak jest środków oraz brak jest również oszczędności – naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez niezastosowanie i uniemożliwienie skorzystania z prawa do sadu przez odmowę prawa pomocy, gdy pomoc ta winna zostać przyznana, a jej brak zamyka drogę do postepowania sądowego, narusza prawo do obrony. Strona podniosła, że posiada dodatkowo zobowiązanie z tytułu decyzji nr [...] wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z tytułu podatku od towarów usług na kwotę: 2.967.788,00 zł. zaopatrzone w rygor natychmiastowej wykonalności. Wnoszący sprzeciw zwrócił się o zmianę postanowienia i przyznanie w zakresie całkowitym prawa pomocy oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postepowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Sprzeciw jest niezasadny. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 p.p.s.a.) – dalej jako p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Słusznie w postanowieniu z 6 listopada 2017 r. został stwierdzony brak możliwości weryfikacji możliwości płatniczych co do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości ponad 40.000 zł. Owa niemożność jest wynikiem zaniechań E A Sp. z o.o., która nie dostarczyła bilansu i rachunku zysków i strat za VII-IX 2017 r., deklaracji VAT-7 za trzy ostatnie okresy, za które były złożone oraz oświadczenia o źródłach finansowania pełnomocnika zastępującego Stronę skarżącą. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 12 stycznia 2017 r. (sygn. akt II OZ 1469/16) – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej jako CBOSA: "Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane." Wymienione dokumenty były o tyle istotne, że ujawnione dane nie dawały wiarygodnego obrazu, ani co do rozmiaru ciążących na Spółce zobowiązań finansowych (np.: wymagalnego kredytu – czy został spłacony i ewentualnie w jakiej części) jak i co do uzyskiwanych środków (brak historii rachunków bankowych). Z kolei udokumentowane obroty w kwotach kilku milionów złotych, czy też fakt korzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika nie stanowią okoliczności przemawiających za kondycją finansową osoby prawnej kwalifikującą Spółkę do udzielenia prawa pomocy w części odnoszącej się do kwoty wpisu. Co istotne sama Spółka wprost przyznała w sprzeciwie, że wygospodarowanie ponad 40.000,- zł. nie przekracza Jej możliwości, a jedynie obawia się zajęcia tej kwoty przez organ egzekucyjny: "... nawet jeśli Skarżąca wygospodarowałaby kwotę ponad 40.000 zł. obejmującą wpis od niniejszej skargi na rachunku bankowym należącym do Spółki to zostałaby zajęta, a następnie wyegzekwowana przez tut. Komornika." (str. 3 sprzeciwu) Odnosząc natomiast pogląd, zawarty w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lipca 2014 r. (sygn.. akt II GZ 392/14) – CBOSA że: "... w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11)" do informacji udostępnionych przez A Sp. z o.o. nie można przyjąć, by Spółka podjęła jakiekolwiek działania celem pozyskania środków na pokrycie wpisu od skargi. Odnosząc się do wskazanych w sprzeciwie przepisów Sąd uznaje, że nie doszło do ich naruszenia z poniższych względów: – art. 199 p.p.s.a. Strona nie wykazała zaistnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. do zastosowania wobec niej instytucji prawa pomocy w żadnym zakresie, gdy: "Użyte w tym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej i finansowej, umożliwiający dokonanie oceny czy jest on w stanie partycypować w kosztach sprawy czy istotnie nie posiada środków wystarczających do poniesienia kosztów postępowania w pełnej wysokości. Istotnym jest również, że nie jest wystarczające złożenie odpowiednich oświadczeń czy wskazanie okoliczności powodujących w ocenie wnioskodawcy niemożność poniesienia kosztów postępowania w pełnej czy jakiejkolwiek wysokości. Oświadczenia oraz podniesione we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczność powinny zostać poparte dokumentami lub dowodami przemawiającymi za zasadnością twierdzeń zawartych we wniosku." (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2014 r. sygn.. akt I GZ 518/14 – CBOSA), – art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Przepis nie miał zastosowania – w skardze od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi i taki też wniosek rozstrzygnął referendarz sądowy postanowieniem z 6 listopada 2017 r. – art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania sądowego. Przedstawione przez Spółkę informacje nie dawały pełnego obrazu jej kondycji finansowej. Wnioskodawca nie wykonał w sposób rzetelny wezwania referendarza sądowego w zakresie udokumentowania i zobrazowania swojej aktualnej sytuacji materialnej. Zapewnienia pełnomocnika o trudnej sytuacji majątkowej nie mogą stanowić podstawy oceny rzeczywistej sytuacji finansowej, tym bardziej, gdy wykazane okoliczności świadczą o obrocie znacznymi kwotami z innymi podmiotami. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 §1-3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.