I SAB/Wr 8/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman, asesor WSA Tomasz Trybuszewski, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 04 września 2025 r sprawy ze skargi MTL. z siedzibą w Ś. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu w przedmiocie wydania i doręczenia decyzji organu II instancji I. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu dopuściło się bezczynności w prowadzonym postępowaniu; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania i doręczenia decyzji; III. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postępowanie przed organami administracji Burmistrz S. (dalej Burmistrz) postanowieniem z dnia 30 listopada 2023 r. (doręczonym Stronie w dniu 5 grudnia 2023 r.) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia M. sp. z o.o. w likwidacji, z/s w Ś. (dalej Strona, Skarżąca) wysokości zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2018 r. W dniu 30 kwietnia 2024 r. Burmistrz wydał decyzję nr WP.3124.3.12.2023.AB w przedmiocie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2018 r. Spółka rozstrzygniecie to zaskarżył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej SKO). W dniu 12 września 2024 r., pocztą tradycyjną do Strony, na ręce pełnomocnika – doradcy podatkowego – który wskazał w pełnomocnictwie, a także w złożonym odwołaniu, adres elektroniczny do doręczeń, nadana została decyzja SKO datowana na 23 lipca 2024 r. nr. SKO 4003.6.2024 utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza. Decyzja została odebrana 16 września 2024 r. Na rozstrzygnięcie SKO złożona została skarga w dniu 3 października 2024 r. z wnioskiem o jej odrzucenie jako przedwczesnej, a tym samym niedopuszczalnej na mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm. dalej p.p.s.a) w związku z faktem, iż zaskarżony akt nie został doręczony, a co za tym idzie skutecznie nie zaistniał w obrocie prawnym - art. 212 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm. dalej O.p.)-, nie wywarł skutków prawnych dla Strony, zaś organ go wydający nie jest nim związany, a co z kolei sprawia, że nie można było wnieść od niego środka zaskarżenia, bowiem bieg terminu do wniesienia skargi nie rozpoczął jeszcze biegu (art. 53 § 1 p.p.s.a.). W dniu 6 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy o sygn. akt I SA/Wr 774/24 ze skargi Strony na powyżej opisaną decyzję postanowił w pkt I. odrzucić skargę oraz w pkt II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 1008 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Postanowienie stało się prawomocne z dniem 8 lutego 2025 r., zwrot akt nastąpił 27 marca 2025 r. (data doręczenia ich do SKO); W dniu 30 kwietnia 2025 r. Spółka złożyła do WSA we Wrocławiu skargę na bezczynność SKO w zakresie wydania i doręczenia decyzji organu drugiej instancji w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty oraz określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2018 r. W dniu 20 maja 2025 r. Kolegium wysłało za pośrednictwem platformy e-PUAP decyzję własną z dnia 23 lipca 2024 r. (SKO 4003.6.2024) na skrzynkę podawczą pełnomocnika Spółki na adres: [...] (adres wskazany w odwołaniu) oraz na adres: [...] (z tego adresu pełnomocnik Spółki kierował pisma do SKO we Wrocławiu). Decyzja została doręczona na oba adresy w dniu 20 maja 2025 r. (w załączeniu Urzędowe Poświadczenie Doręczenia). Postępowanie przed Sądem administracyjnym Dnia 26 maja 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga Spółki. W skardze SKO zarzucono niedoręczenie decyzji. Skarżąca wniosła o: stwierdzenie, że SKO we Wrocławiu pozostaje w stanie bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie organu drugiej instancji do wydania i doręczenia decyzji, a także zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Strona przedstawiła argumenty oraz powołała stanowisko prezentowane w orzecznictwie przemawiające za dopuszczalnością złożenia skargi na bezczynność samorządowego kolegium odwoławczego do sądu administracyjnego bez konieczności uprzedniego wnoszenia ponaglenia. Poza tym Skarżąca przedstawiła chronologicznie etapy toczącego się postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty oraz określenia Spółce zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2018 r. Następnie Skarżąca wskazała, że w tej sprawie mamy do czynienia z bezczynnością SKO, bowiem organ ten - mimo doręczenia w dniu 27 marca 2025 r. odpisu prawomocnego postanowienia WSA we Wrocławiu wraz z aktami sprawy - do dnia wniesienia skargi nie wydał i nie doręczył Spółce decyzji. Podniesiono, że termin załatwienia sprawy upłynął w dniu 28 kwietnia 2025 r. Skarżąca podniosła kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70 § 1 O.p.) Organ, ustosunkowując się do skargi, wniósł o jej oddalenie w całości Uzasadniając swoje stanowisko SKO wskazało, że prawomocne postanowienie WSA we Wrocławiu wpłynęło do Kolegium w dniu 26 marca 2025 r. Terminy załatwienia spraw podatkowych przez organy odwoławcze zostały określone w art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy. Kolegium załatwiło sprawę przed upływem 2 miesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Zarzuty dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego należy uznać za bezzasadne na etapie skargi na bezczynność organu, ponieważ mogą być podnoszone dopiero w ewentualnej skardze na decyzję Kolegium w sprawie stwierdzenia nadpłaty oraz określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Na wstępie wskazać trzeba na art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie. W pierwszej kolejności zgodzić się należy ze skarżącą, iż nie miała ona obowiązku wnoszenia ponaglenia. Środek ten nie mógł zostać wykorzystany w przypadku bezczynności naczelnych organów administracji (art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a.), ministra właściwego do spraw finansów publicznych (art. 13 § 2 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej) oraz samorządowego kolegium odwoławczego (art. 13 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej). W wypadku bowiem tych organów nie można wskazać organu wyższego stopnia, do którego można by skierować zażalenie (art. 37 k.p.a.) lub ponaglenie (art. 141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Ponaglenie jest bowiem specyficznym środkiem prawnym służącym ochronie praw strony w postępowaniu podatkowym. Jednym z istotnych elementów zastosowania tego środka jest poinformowanie organu wyższego stopnia o uchybieniach w pracy organu niższego stopnia. W każdym przypadku stwierdzenia uchybienia terminu do rozpoznania sprawy organ wyższego stopnia obowiązany jest wyznaczyć dodatkowy termin jej załatwienia oraz zarządzenia wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podjęcia środków zapobiegających naruszeniu terminów załatwiania spraw w przyszłości (art. 141 § 2 Ordynacji podatkowej). Tego rodzaju środki nadzorcze nie mogłyby zostać podjęte z oczywistych względów w przypadku braku organu wyższego stopnia nad organem, który dopuścił się uchybień w terminowym załatwianiu spraw. Wyjątek od tej zasady wprowadzony został w art. 141 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej dopuszczający ponaglenie do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej (organy odwoławcze stosowanie do art. 13 § 1 pkt 2 lit. a) O.p.). Analogicznego rozwiązania nie zawierają omawiane przepisy (art. 141 § 1 i § 2 O.p.) w odniesieniu do samorządowych kolegiów odwoławczych. Samorządowe kolegia odwoławcze stosownie do przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 570). są organami wyższego stopnia w rozumieniu przepisów k.p.a. i Ordynacji podatkowej w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego. Tego rodzaju ustrojowe usytuowanie samorządowych kolegiów odwoławczych zostało potwierdzone w art. 13 § 1 pkt 3 oraz § 3 Ordynacji podatkowej. "W przypadku uchybienia terminów do rozpoznania środków zaskarżenia przez samorządowe kolegium odwoławcze środek prawny w postaci ponaglenia (art. 141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej) nie przysługuje. Inna wykładania omawianych przepisów - w tym dokonana w zaskarżonym postanowieniu - stanowiąc niedopuszczalne rozszerzenie zastosowania tego środka prawnego oraz wskazanie organu właściwego, nie wymienionego w tym przepisie, nie mogła zostać zaakceptowana."( wyrok NSA z 27.09.2005 r., FSK 2142/04, LEX nr 194718.) Z zestawienia wskazanych powyżej okoliczności wynikających z akt administracyjnych oraz twierdzeń stron wynika, iż ponownie otwarte - postanowieniem o odrzuceniu skargi - postępowanie prowadzone przez SKO, nie zostało zakończone do dnia 30 kwietnia 2025 r. tj. do dnia wniesienia skargi na bezczynność. Terminy załatwiania spraw w postępowaniu podatkowym reguluje art. 139 O.p., a zgodnie, z jego treścią: "§ 1 Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej." "§ 2 Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie." § 3 (nie dotyczy sprawy, albowiem odnosi się do postępowania w drugiej instancji) "§ 4 Do terminów określonych w § 1-3 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu." W przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy organ ma obowiązek zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy – niezależnie, czy przyczyny niedotrzymania terminu leżą po stronie organu, czy też nie (art. 140 § 1-2 O.p.). W trakcie zaś trwania postępowania organ winien respektować zarówno zasadę szybkości jak i wnikliwości postępowania, które zostały zawarte w art. 125 § 1 O.p. Zgodnie ze wskazanym przepisem organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie (§ 2). Przepisy p.p.s.a. ani O.p. nie definiują stanu bezczynności organu podatkowego. W orzecznictwie sądowym istnieje pogląd, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2019 r. o sygn. akt I OSK 891/18 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie CBOSA). Mając powyższe na uwadze i w oparciu o analizę art. 139, art. 140 oraz art. 125 O.p. za stan bezczynności organu podatkowego Sąd uznaje sytuację, gdy z nieuzasadnionej przyczyny organ nie załatwi sprawy w terminie określonym w art. 139 oraz nie dopełni aktu staranności, o którym mowa w art. 140 O.p., jakim jest zawiadomienie strony o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, wraz z wyjaśnieniem przyczyn niedotrzymania terminu i równoczesnym wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Przy czym Sąd podkreśla, że samo formalne wypełnienie obowiązku z art. 140 O.p. automatycznie nie przesądza o braku bezczynności, bowiem koniecznym jest poznanie i ocena przyczyn, które legły u podstaw wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy. Istotne są zatem okoliczności konkretnego przypadku, konkretnej sprawy – postępowania, w której nie dochowano terminu jej załatwienia. Przechodząc zaś do realiów sprawy wskazać należy, że – wbrew stanowisku SKO - termin na doręczenie decyzji nie wynosił 2 miesiące. Wskazany w art. 139 § 1 O.p. termin 2 miesięcy dotyczy sprawy "szczególnie skomplikowanej". Także termin "bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca" dotyczy nie każdej sprawy w postępowaniu podatkowym a jedynie "sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego". Trudno uznać czynność techniczną doręczenia decyzji za sprawę wymagającą prowadzenia postępowania dowodowego, a tym bardziej za sprawę szczególnie skomplikowaną. Jest to czynność, którą należy wykonać niezwłocznie. Powinna być więc wykonana najpóźniej po otrzymaniu przez organ zwrotu akt, to jest 28 marca 2025 r. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż w istocie wykonanie tej czynności zwrotu akt nie wymagało. Z akt administracyjnych wynika, że korespondencja z podatnikiem prowadzona była w formie elektronicznej. Również w formie elektronicznej wydana została decyzja. Przekazane sądowi akta administracyjne zawierają tylko wydruki dokumentów, które w formie elektronicznej znajdowały się cały czas w dyspozycji organów. Nie było więc fizycznych przeszkód, aby organ doręczył decyzję w momencie, kiedy zdecydował o odstąpieniu od wniesienia skargi kasacyjnej. Reasumując, czynność doręczenia decyzji została wykonana ze znaczną zwłoką w stosunku do terminu, który wynikał z przepisów. Zwłoka ta nie ma żadnego uzasadnienia. Wobec wydania aktu administracyjnego w sprawie, Sąd umorzył postępowanie sądowoadministracyjne, w zakresie zobowiązania Burmistrza do wydania takiego aktu (punkt II sentencji wyroku). W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnych wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Charakter rażący ma bezczynność o znamionach "wyjątkowej" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt I OSK 296/15; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Tak należy ocenić bezczynność organów w niniejszej sprawie. Nie wykonanie czynności technicznej doręczenia decyzji na adres elektroniczny od 08 lutego 2025 r. do 20 maja 2025 r. a więc przez ponad trzy miesiące nie ma żadnego uzasadnienia. Wskazać trzeba przy tym, że doręczenie nastąpiło dopiero w 20 dni po wniesieniu skargi na bezczynność. Jeszcze raz należy podkreślić, że nie chodzi o prowadzenie postępowania, a jedynie wykonanie czynności technicznej nadania decyzji. Zwłoka taka nie ma żadnego usprawiedliwienia i stanowi przejaw rażącego naruszenia obowiązków organu. Wobec czego sąd orzekł jak w pkt III wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w pkt IV wyroku.