II SA/Wr 107/13
WyrokWSA we Wrocławiu2013-05-08
Skład orzekający: Władysław Kulon, Alicja Palus, Mieczysław Górkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku przebudowy lub rozbudowy obiektu budowlanego samowolnie wzniesionego przed 1 stycznia 1995 r., po tej dacie, bez wymaganego pozwolenia, można zastosować przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. na podstawie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracyjne naruszyły przepisy postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku przebudowy lub rozbudowy obiektu budowlanego samowolnie wzniesionego przed 1 stycznia 1995 r., po tej dacie, bez wymaganego pozwolenia, nie można zastosować przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. na podstawie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., lecz należy zastosować art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Ponadto, organy nie rozpoznały sprawy w całości, koncentrując się jedynie na wybudowaniu obiektu, a nie na jego funkcjonowaniu.Stan faktyczny
Skarżący H. S. złożył skargę na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W., która utrzymała w mocy decyzję PINB w Ś. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wybudowanej wiaty murowanej z częścią gospodarczą. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, błędne ustalenia faktyczne oraz nieuwzględnienie dowodów i sprzeciwu mieszkańców. Organy uznały postępowanie za bezprzedmiotowe, opierając się na przepisach Prawa budowlanego z 1974 r., ponieważ obiekt miał zostać wybudowany przed 1995 r. i nie spełniał przesłanek do rozbiórki lub nakazu zmian.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon - sprawozdawca Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Protokolant: Marta Klimczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2013 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wybudowanych i funkcjonujących obiektów budowlanych w części dotyczącej wiaty murowanej z częścią gospodarczą I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. nr [...] z dnia [...] r. ; II. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz skarżącego kwotę 757,00 (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Stan faktyczny sprawy objętej zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. (dalej - DWINB) z dnia [...] r., nr[...], utrzymującą mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. (dalej - PINB) z dnia [...] r., nr[...], umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wybudowanych i funkcjonujących obiektów budowlanych na terenie nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] w S. przy ul. O. [...] - w części dotyczącej budynku wiaty murowanej z częścią gospodarczą oznaczonego nr[...] , kształtował się następująco.
H. S. pismem z dnia [...] r. wystąpił do Urzędu Miasta i Gminy S. z żądaniem interwencji ze względu na uciążliwości związane z funkcjonującym w sąsiedztwie zakładem. Uciążliwości wskazane we wniosku polegały na ograniczeniu w korzystaniu z nieruchomości poprzez hałas i wibracje wytwarzane przez maszyny do cięcia płyt lastrykowych oraz manewrowanie i parkowanie ciężkich samochodów dostawczych pod oknami wnioskodawcy. Kolejna dolegliwość spowodowana działalnością zakładu objawiała się pęknięciem ścian budynku wnioskodawcy, co z kolei wynikało w jego ocenie z wibracji pracujących tam maszyn, natomiast spływająca woda na jego posesję jest skutkiem zniszczenia samochodami dostawczymi drogi i krawężników.
Organ nadzoru budowlanego przystępując do rozpoznania sprawy przeprowadził oględziny w trakcie których ustalił że na terenie Zakładu Produkcji Materiałów Budowlanych znajdują się następujące obiekty budowlane: biuro, hala szlifierki, wiata, "fundamenty po zabudowie", kotłownia, dwie hale produkcyjne oraz waga najazdowa. W trakcie czynności oględzin przedłożono organowi decyzję [...] z dnia [...] r. dotyczącą zmiany użytkowania hali szlifierki. Według oświadczenia właściciela zakładu hala ta została w 1994 r. przedłużona o około 5 metrów z powodów technologicznych. PINB w Ś. po ustaleniu okoliczności sprawy przyjął, że nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy spękaniami budynku wnioskodawcy, a funkcjonowaniem zakładu, zatem decyzją z dnia [...] r., z uwagi na bezprzedmiotowość, umorzył postępowanie w sprawie spękań budynku. Na skutek odwołania jakie zostało złożone od decyzji organu I instancji sprawa była rozpoznawana przez DWINB we W., który nie podzielił stanowiska PINB w Ś. i decyzją z dnia [...]r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego nieprawidłowo objęto postępowaniem sam stan techniczny budynku wnioskodawcy, w sytuacji gdy na terenie funkcjonującego zakładu istnieje kilka obiektów, w stosunku do których nie ustalono podstaw prawnych ich realizacji, nie odniesiono się do użytkowania tychże, a także nie rozważono ewentualnej zmiany sposobu użytkowania.
PINB w Ś. ponownie rozpoznając sprawę przeprowadził szersze czynności zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy dokonując m.in. dwukrotnych oględzin, sporządzając dokumentację fotograficzną, a także dokonał dowodu z przesłuchania stron. W ramach toczącego się postępowania organ decyzyjny I instancji wydał w dniu [...] r. postanowienie nr [...]o charakterze dowodowym, którym zobowiązano ówczesną właścicielkę zakładu do przedłożenia w terminie do dnia [...]r. inwentaryzacji geodezyjnej oraz szkicu polowego, odzwierciedlających aktualny stan obiektów kubaturowych oraz uzbrojenia nieruchomości. W zakresie związanym z przedmiotem postępowania kierowano również zapytania do innych organów, w tym Burmistrza S., Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w W., Państwowej Inspekcji Pracy oraz Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej.
Szkic polowy został przedłożony organowi nadzoru budowlanego w dniu [...] r., natomiast co do pozostałej dokumentacji złożono zobowiązanie jej dostarczenia w późniejszym terminie. Burmistrz S. poinformował o braku dokumentacji związanej z decyzją z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na warsztat betoniarski. DWINB, do którego wpłynęło zażalenie, na wyżej opisane postanowienie nr[...] , w dniu [...] r. wydał postanowienie nr [...] , którym stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W trakcie wyjaśniania stanu faktycznego sprawy do organu nadzoru budowlanego I instancji wpłynęło pismo Burmistrza S. zawierające wniosek o przeprowadzenie kontroli zakładu w zakresie przestrzegania przepisów prawa budowlanego. Dalsze działania organu polegały na żądaniu dostarczenia wypisu i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla nieruchomości, na której znajduje się zakład, a także pozwolenia na budowę jakichkolwiek obiektów usytuowanych na nieruchomości, na której zakład się znajduje. Do właścicielki zakładu zwrócono się o dokumentację budowlaną.
W oparciu o zebrany materiał dowodowy PINB w Ś. pismem z dnia [...] r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych na działce [...] w S. przy ul. O. [...]. Zmieniając zakres postępowania, w stosunku do wcześniej prowadzonego w dniu [...] r. organ przeprowadził kolejne oględziny potwierdzone stosownym protokołem. Ponadto uczestnik postępowania został zobowiązany do dostarczenia stosownych ekspertyz dotyczących poszczególnych budynków znajdujących się na jego nieruchomości. W dalszym toku postępowania wydane zostały postanowienia z dnia [...] r. wzywające do uiszczenia zaliczki na pokrycie wydatków związanych ze zleceniem ekspertyz, których uczestnik sam nie dostarczył pomimo żądania.
Na tym etapie sprawy miały miejsce również działania DWINB we W., który rozpoznając zażalenie wnioskodawcy na niezałatwienie sprawy zgodnie z terminami wynikającymi z obowiązujących przepisów w dniu [...]r. wydał postanowienie nr [...], którym wyznaczył PINB w Ś. trzydziestodniowy termin na załatwienie sprawy zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym. W zakresie niewydania w ustawowym terminie merytorycznego rozstrzygnięcia H. S. złożył także skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 21 lutego 2012 r. (sygn. akt II SAB/Wr 1/12) zobowiązał organ nadzoru budowlanego do wydania aktu administracyjnego w tej sprawie w terminie 30 dni od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W dniu [...] r. do PINB w Ś. złożona została ekspertyza techniczna obiektów budowalnych znajdujących się na działce nr[...] . PINB postanowieniem z dnia [...] r. wezwał uczestnika postępowania do jej uzupełnienia. Uzupełnienie tego dokumentu nastąpiło w dniach 10 i 13 lipca 2012 r. Materiał dowodowy sprawy uzupełniono również o protokół z kontroli nr [...] przeprowadzonej w dniach 23, 26, 27, 30, 31 maja 2011 r. przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska we W. Delegatura w W. W odniesieniu do wiaty murowanej - wyodrębnionej jako przedmiot postępowania - w inwentaryzacji i ocenie stanu technicznego obiektów sporządzonej przez osoby posiadające stosowne uprawnienia i przynależące do jednostek samorządu podano, że: ,,fundamenty kamienne na zaprawie wapiennej w dobrym stanie technicznym. Ściany fundamentowe z betonowych bloczków M6 na zaprawie cementowo-wapiennej również w dobrym stanie technicznym. Ściany parteru z pustaków Alfa na zaprawie cementowo-wapiennej w dobrym stanie technicznym. Nadproża okienne i drzwiowe z prefabrykowanych belek typu L19, wszystkie w dobrym stanie technicznym. Dach o konstrukcji drewnianej w dobrym stanie technicznym. Wykończenie wewnętrzne w dobrym stanie technicznym. Instalacje – obiekt bez instalacji. Ogólnie konstrukcja obiektu w bardzo dobrym stanie technicznym, jest po remoncie. Budynek nadaje się do użytkowania, nie zagraża osobom i mieniu".
Przeprowadzone czynności wyjaśniające i zebrany materiał dowodowy pozwoliły PINB w Ś. na wydanie w dniu [...] r., decyzji nr [...], którą umorzono postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wybudowanych i funkcjonujących obiektów budowlanych na terenie nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] w S. przy ul. O. [...] - w części dotyczącej wiaty murowanej z częścią gospodarczą ozn. nr [...]. Organ decyzyjny uzasadniając bezprzedmiotowość postępowania przyjął, że zrealizowanie przedmiotowego obiektu budowlanego przed 1995 r. powoduje konieczność rozpoznania sprawy na gruncie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Stwierdził także, nie występuje żadna z przesłanek opisanych w art. 37 ustawy postaci wybudowania obiektu budowlanego lub jego części na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę albo przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę oraz obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych otoczenia. W dalszych rozważaniach zamieszczonych w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wykluczył również zastosowanie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., gdyż jak podał w świetle zgromadzonego materiału dowodowego należy również stwierdzić, iż obiekt nr [...] – wiata murowana z częścią gospodarczą, została wykonana w taki sposób, że nie są konieczne żadne zmiany lub przeróbki, a zatem zbędne okazało się wydawanie decyzji w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., gdyż przedmiotem jej rozstrzygnięcia jest nałożenie na inwestora właśnie takich obowiązków dokonania zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
W odwołaniu jakie zostało złożone od decyzji podniesiono szereg argumentów odnoszących się w zasadzie do wszystkich obiektów zlokalizowanych na przedmiotowej nieruchomości. Podniesiono w szczególności zarzuty procesowe polegające na nieuwzględnieniu przez organ dowodów podnoszonych i przedkładanych przez wnioskodawcę odnośnie stanu faktycznego sprawy, kwestionowano realizację obiektów przed 1995 r., co winno skutkować uruchomieniem trybu przewidzianego w aktualnie obowiązujących przepisach, zarzucono pominięcie sprzeciwu mieszkańców ulicy O. dotyczącego dalszej działalności zakładu oraz wskazywano na okoliczności podważające zasadność zapisów poczynionych w ekspertyzie technicznej.
DWINB rozpoznając odwołanie w dniu [...] r. wydał decyzję nr[...] , którą utrzymał w mocy decyzję PINB. Podzielając słuszność wydanej przez organ I instancji decyzji D. podał że tryb postępowania w stosunku do samowolnie wzniesionych obiektów budowlanych zależy od daty ich powstania. Jeżeli budowa obiektów wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. lub przed tym dniem zostało wszczęte w stosunku do nich postępowanie administracyjne, to na mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.) zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r.- Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) nakaz stosowania przepisów dotychczasowych pociąga za sobą obowiązek właściwego zastosowania wyłącznie art. 37 lub art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.. W zależności od wyników prowadzonego postępowania wyjaśniającego, właściwy organ nadzoru budowlanego może nakazać wykonanie określonych czynności, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 Prawa budowlanego) lub wydać decyzję o rozbiórce danego obiektu (art. 37 Prawa budowlanego). Do wydania przewidzianego we wzmiankowanym przepisie nakazu rozbiórki obiektu wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jego budowy obliguje organ nadzoru budowlanego alternatywne wystąpienie dwóch przesłanek, tj. obiekt ten: znajdować się musi na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (art. 37 ust. 1 pkt 1) lub powodować musi niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2).
Odnośnie przesłanki, o której mowa w art. 37 pkt 1 Prawa budowlanego DWINB stwierdził, że przedmiotowy budynek wiaty murowanej z częścią gospodarczą oznaczony nr [...] nie narusza ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] r. (Dz. Urz. Woj. Doln. Nr 241, poz. 3799). W kwestii natomiast przesłanki z pkt 2 podano, że organ I instancji nie stwierdził, aby wiata murowana z częścią gospodarczą stanowiła zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi czy też powodował pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zdaniem DWINB przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że nie ma potrzeby wydania decyzji z art. 40 Prawa budowlanego , gdyż obiekt zrealizowany został zgodnie ze sztuką budowlaną i w taki sposób, że nie są konieczne żadne zmiany i przeróbki. Zdaniem DWINB takie wnioski znajdują potwierdzenie w przedłożonej ekspertyzie technicznej, sporządzonej przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane, dołączone do akt sprawy.
W związku z powyższym w ocenie DWINB stało się bezprzedmiotowym prowadzenie postępowania w sprawie samowolnie wybudowanych i funkcjonujących obiektów budowlanych na terenie nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] w S.przy ul. O. [...] - w części dotyczącej wiaty murowanej z częścią gospodarczą oznaczoną nr [...].
Odnosząc się do zarzutu błędnego przyjęcia za datę wybudowania budynku po 1995 r. organ odwoławczy uznał jego bezpodstawność, wskazując na przeprowadzone postępowanie dowodowe w tym przesłuchanie świadków, co potwierdza realizację obiektu przed 1995 r. DWINB przyjął również, że ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia nadane przez odpowiednią izbę samorządu zawodowego potwierdzające wiedzę i doświadczenie zawodowe w danej dziedzinie, stanowi wystarczający dowód do wydania w oparciu o jej zalecenia stosownej decyzji administracyjnej. Podkreślił, że uprawniona osoba sporządzająca ekspertyzę techniczną ponosi z tego tytułu odpowiedzialność zawodową i karną. W związku z powyższym brak jest podstaw do stwierdzenia, że przedłożona dokumentacja techniczna jest nieprawidłowa.
Odnosząc się do kwestii uciążliwości zakładu DWINB stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się protokół z kontroli nr [...] przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska we W.Delegatura w W. w dniach 23, 26, 27, 30 i 31 maja 2011 r. Z treści tego protokołu wynika, że uzyskane wyniki elementarne poziomu dźwięku w sytuacji funkcjonowania źródeł hałasu w hali zakładu nie wyróżniały się z tła akustycznego i jednocześnie nie przekraczały poziomu dopuszczalnego określonego dla terenów zabudowy zagrodowej w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Nie wykazano zatem nieprawidłowości w przestrzeganiu wymagań w zakresie ochrony środowiska przed hałasem oraz w zakresie ochrony powietrza. Ponadto DWINB zauważył, że zakład, w którym dokonywana jest obróbka mechaniczna kamienia nie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących znaczącą oddziaływać na środowisko (biorąc pod uwagę rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko), tym samym stwierdził, że obiekty zlokalizowane na ww. działce służące do prowadzenia przedmiotowej działalności są zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który zabrania lokalizowania w granicach działek obiektów i urządzeń usługowych i produkcyjnych zaliczonych zgodnie z przepisami szczególnymi do obiektów mogących pogorszyć stan środowiska.
W kwestii rozbudowy obiektu - wiaty murowanej z częścią gospodarczą oznaczonego nr [...] DWINB wyjaśnił, że z akt sprawy nie wynika aby budynek ten został rozbudowany. Z akt sprawy wynika natomiast, że przy budynku dawnej stodoły wykonywane były roboty budowlane związane z remontem lub rozbudową tego obiektu, niemniej organ podał, że decyzja odnosi się tylko do części dotyczącej wiaty murowanej z częścią gospodarczą oznaczonej nr[...], wobec czego brak jest podstaw do badania kwestii rozbudowy budynku dawnej stodoły w tej części postępowania, tym bardziej iż organ I instancji prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych związanych z remontem i rozbudową dawnej stodoły.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wyżej wskazane rozstrzygnięcie wniósł H. S. reprezentowany przez pełnomocnika. W skardze zarzucono DWINB naruszenie przepisów prawa materialnego - budowlanego oraz procesowego – k.p.a., a ponadto błędne ustalenia w zakresie stanu faktycznego tj.:
1) naruszenie art. 37, art. 40 i następnych Prawa budowlanego z 1974 r., gdyż w sytuacji bezspornego stwierdzenia wybudowania obiektów budowlanych przez D. Ż. bez wymaganych prawem zezwoleń, decyzji i projektów oraz planów a następnie w sytuacji niedotrzymania przez niego kolejnych terminów zakreślanych przez PINB obiekty te w wyniku decyzji administracyjnej powinny być rozebrane lub w najlepszym wypadku powinna być ustalona wysoka opłata legalizacyjna,
2) nieuwzględnienie wniosków dowodowych składanych w toku postępowania przez skarżącego H. S. odnośnie stanu faktycznego, jak też dokonywanych naruszeń prawa przez D. Ż. właściciela przedmiotowej nieruchomości oraz budynków gospodarczych, a zwłaszcza pominięcie dowodu ze zdjęć wykonanych przez skarżącego,
3) pominięcie wymaganej zgodnie z art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. zgody ewentualnie braku sprzeciwu przed dopuszczeniem do użytkowania spornego obiektu budowlanego takich instytucji jak Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska, Państwowa Inspekcja Pracy, Państwowa Inspekcja Sanitarna, Państwowa Straż Pożarna,
4) pominięcie w wykonanych ekspertyzach technicznych okoliczności, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości S. i spornej nieruchomości przewiduje jedynie prowadzenie działalności usługowej; natomiast zakład prowadzi uciążliwą dla otoczenia produkcję przerób i handel kamienia naturalnego. Nadto do zakładu prowadzi droga - ulica O., na której obowiązuje zakaz ruchu ciężkich pojazdów, który jest w tej sytuacji nagminnie łamany przez pojazdy przywożące i dowożące towar (dowód: dokumentacja zdjęciowa),
5) pominięcie całkowicie sprzeciwu wszystkich mieszkańców ulicy O. i przyległych /w aktach sprawy/ dotyczący legalizacji i dalszej działalności zakładu, co stanowi naruszenie art. 5 pkt 9 Prawa budowlanego,
6) oparcie się na starych i zdezaktualizowanych wynikach kontroli wykonanych przez WIOS w 2007 r., PIP w 2005 r., PIS w 2004 r. dotyczących innej działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego właściciel zakładu wykorzystuje fakt, że zgodnie z przepisami prawa każda instytucja kontrolna typu WIOŚ, PIP czy PIS musi uprzedzić z wyprzedzeniem o swojej kontroli co pozwala na ograniczenie produkcji w dniu kontroli, lub jej zaprzestaniu. Powyższe powoduje nieskuteczność prowadzonych w ten sposób kontroli,
7) naruszenie przepisu art. 5 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego z uwagi na naruszenie w sprawie uzasadnionych interesów osób trzecich mieszkańców S. a zwłaszcza ulicy O. przez naruszenie ich prawa do ochrony przed hałasem, wibracjami, drganiami i zanieczyszczeniem powietrza, swobodnym dostępem do drogi publicznej oraz tzw. spokoju i miru domowego,
8) pominięcie faktu rozbudowy spornego obiektu bez wymaganego pozwolenia budowlanego - art. 48 Prawa budowlanego,
9) podzielenie złożonych wniosków o stwierdzenie naruszenia przepisów prawa budowlanego na szereg oddzielnych spraw dotyczących - osobno - budowy budynku biurowego, osobno ogrodzenia, osobno budynku wagi, osobno hali produkcyjnej, osobno wiaty produkcyjnej, gdy należało to rozstrzygnąć w jednej sprawie jedną decyzją administracyjną; wszystkie te obiekty zostały wybudowane bez pozwoleń budowlanych i wbrew prawu budowlanemu - przy milczącej akceptacji PINB. Stanowi to naruszenie art. 3 ust. 1 pkt a i pkt b Prawa budowlanego, zgodnie z którymi to przepisami obiekt budowlany to budowla lub budynek stanowiący całość techniczno - użytkową wraz z instalacjami urządzeniami. Samowola budowlana winna być łącznie oceniania i tak samo traktowana jako całość, a tym samym winna być ujęta w jednej decyzji,
10) brak mapy geodezyjnej i związanej z tym wymaganej dokumentacji dotyczącej instalacji kanalizacyjnej oraz szamba. Instalacja ta jest połączona z budynkiem biurowym. Wbrew zapewnieniom właściciela zakładu nie jest to odstojnik na wodę - powyższy fakt łatwo jest zweryfikować przez oględziny w terenie. Oględziny takie nie zostały wykonane. Szambo zostało wybudowane bez pozwolenia i nie zostało wykazane na mapach,
11) pominięcie faktu istnienia przy wjeździe do zakładu rampy wyładowczej i załadowczej służącej do wyładunku i załadunku towarów i materiałów na samochody ciężarowe i TIR-y. Utworzona tzw. rampa załadunkowa znajduje się częściowo na ulicy - drodze gminnej i zajmuje ok. 0,5 metra tej ulicy - drogi.
W odpowiedzi na skargę D. we W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że skargę należało uwzględnić, jednakże z innych powodów niż te, które podaje skarżący. Zaskarżona decyzja D. oraz poprzedzająca ją decyzja PINB w Ś. wydane bowiem zostały z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia były przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. PINB w Ś. wydając oprotestowaną odwołaniem decyzję z dnia [...] r. nr [...] skoncentrował swoje rozważania na możliwości zalegalizowania obiektu wiaty murowanej z częścią gospodarczą na tle przepisów wynikających z tej ustawy. Dokonane ustalenia zostały w pełni zaakceptowane przez organ II instancji. Oczywiście w sensie formalnoprawnym działanie takie jest uprawnione na mocy art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r.. Pozostając w sferze rozważań dotyczących przepisów prawa materialnego podkreślić trzeba, że aby skutecznie wdrożyć tryb naprawczy wynikający ze ,,starego" Prawa budowlanego należy jednak w wydawanym akcie administracyjnym precyzyjnie wykazać i uzasadnić, że obiekt budowlany spełnia kryteria przewidziane w przewidzianym normatywie pozwalające na jego zastosowanie. Wydaje się, że pomimo odwoływania się przez organy obu instancji do istnienia przesłanek warunkujących możliwość stosowania Prawa budowlanego z 1974 r., same rozważania organów nie kwestionują w stopniu pozwalającym na przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a., odmiennych poglądów uczestnika postępowania. Ocena zaprezentowana przez organy nie jest również spójna z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Oczywiście organy wskazały, że wiata murowana wraz z częścią gospodarczą została zrealizowana przed 1995 r., jednakże ustalenie to poparte zostało dowodem z przesłuchania świadków niezmiennie kwestionowanych przez stronę postępowania. Gdyby nawet przyjąć, że dowód ten pozwala na przyjęcie wybudowania obiektu przed 1995 r. nie można tracić z pola widzenia konieczności ustalenia, czy ów obiekt budowlany od czasu wybudowania nie był następnie przebudowywany czy rozbudowywany. Jednolita linia orzecznicza zapoczątkowana wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 782/06, przyjęta również przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, chociażby w podobnej sprawie (sygn. akt II SA/Wr 20/13) wskazuje, że jeżeli obiekt budowlany wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę przed datą 1 stycznia 1995 r., zostanie następnie przebudowany (rozbudowany, nadbudowany) po tej dacie, także bez wymaganego pozwolenia, to nie ma do niego zastosowania przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., nawet gdyby postępowanie administracyjne (w sprawie tej pierwszej samowoli) zostało wszczęte przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. W takiej sytuacji wymagane jest zastosowanie przepisu art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., gdyż nie ma tu tożsamości obiektów budowlanych, bowiem ten pierwszy obiekt nielegalnie zbudowany przed 1 stycznia 1995 r. został przebudowany, bez wymaganego pozwolenia, po tej dacie przez samego inwestora.
W ocenie składu orzekającego w stosunku do wiaty murowanej z częścią gospodarczą organy decyzyjne ze względu na istniejący w sprawie materiał dowodowy nie miały podstaw do przyjęcia, iż ,,z akt sprawy nie wynika jakoby obiekt ten został rozbudowany". Przyjęcie takiego założenia przez organy powoduje mankament postępowania obejmujący również wydane w jego toku akty administracyjne w postaci błędów w ustaleniach faktycznych. Z przedłożonej oceny stanu technicznego sporządzonej przez osoby uprawnione wynika, że obiekt jest w bardzo dobrym stanie po remoncie. W dokumencie tym wskazano również jakie wymiary posiada wiata murowana z częścią gospodarczą. W aktach administracyjnych znajdują się także dokumenty zgromadzone w trakcie postępowania w tym dokument dotyczący danych technicznych charakteryzujących obiekt. Pomiędzy tymi dokumentami nieznacznie, ale jednak występuje rozbieżność co do parametrów technicznych. Analogicznie sprzecznie dokumenty te odnoszą się do pokrycia dachu. W pierwszym dokumencie mowa jest o pokryciu dachu eternitem i blachą trapezową, gdy w drugim mowa jest tylko o blasze trapezowej w dobrym stanie. Wobec tych okoliczności nie sposób rozstrzygnąć jakie roboty budowlane i kiedy zostały w obiekcie wykonane. Możliwe że był to tylko remont ale okoliczność tą należy sprawdzić i z całą pewnością do niej się odnieść i ją ocenić. Jeżeli jednak były to roboty polegające na przebudowie czy dobudowie nie jest możliwe zastosowanie Prawa budowlanego z 1974 r. W takich okolicznościach sprawy nie sposób zgodzić się z przyjęciem stanowiska organu, gdy istnieje konieczność uzupełnienia w tym zakresie postępowania dowodowego.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie istnieją nieprawidłowości dotyczące aspektów procesowych, które to uzasadniają konieczność uchylenia decyzji obu instancji. W myśl art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie jest umarzane, gdy z jakiejkolwiek przyczyny staje się ono bezprzedmiotowe, jednak w badanej sprawie w ocenie Sądu nie występuje bezprzedmiotowość pozwalająca na umorzenie postępowania. Należy przy tym zauważyć, że organ winien konkretne postępowanie administracyjne prowadzić w takim zakresie jaki został opisany wnioskiem, o ile prowadzi postępowanie na wniosek lub też w takim jaki wskaże w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wówczas, gdy wszczyna postępowanie z urzędu.
Prowadzone od 1999 r. postępowanie dotyczyło - jak zakreślił to organ - legalności wybudowania i użytkowania Zakładu Produkcji Materiałów Budowlanych w S. Kilkakrotnie uchylane decyzje organu I instancji doprowadziły w konsekwencji do sytuacji orzekania przez PINB w Ś. odrębnie w stosunku do każdego z obiektów zlokalizowanych na nieruchomości, przy czym niniejsze postępowanie dotyczyło wiaty murowanej wraz z częścią gospodarczą. Organy administracyjne jakkolwiek w preambule decyzji odwołują się do samowolnie wybudowanych i funkcjonujących obiektów wszelkie rozważania koncentrują wyłącznie na wybudowaniu obiektu. Już z tej przyczyny nie można zgodzić się z prawidłowością decyzji, które nie odnoszą się do zakresu postępowania wszczętego i prowadzonego przez organ. Z akt administracyjnych nie wynika, aby organ I instancji niejako dzieląc postępowanie na poszczególne obiekty prowadził odrębne postępowanie dotyczące funkcjonowania obiektów. W tej sytuacji można powiedzieć, że organy w istocie nie rozpoznały sprawy w całości. Jest to w ocenie sądu kwalifikowana wada prawna postępowania warunkująca prawidłowość wydanych w jego toku decyzji.
Zdaniem sądu w składzie orzekającym w sprawie istnieje konieczność dokładnego zbadania stanu faktycznego związanego z funkcjonowaniem obiektu od chwili wybudowania do czasu rozważania możliwości jego zalegalizowania, stąd też wobec co najmniej przedwczesności decyzji o umorzeniu postępowania należało je uchylić.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło