II SA/Wr 1128/03
PostanowienieWSA we Wrocławiu2008-02-19
Skład orzekający: Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, złożony po tym, jak ustanowiony adwokat sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, może skutkować umorzeniem postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata jest bezprzedmiotowy, jeśli prawomocnym postanowieniem przyznano już stronie prawo pomocy w tym zakresie, a ustanowiony pełnomocnik podjął czynności procesowe. Sporządzenie przez adwokata opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej stanowi wykonanie przyznanego prawa pomocy i nie daje podstaw do domagania się wyznaczenia kolejnego adwokata z urzędu, gdyż przyznana pomoc została skonsumowana.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wcześniej Naczelny Sąd Administracyjny przyznał skarżącemu prawo pomocy, a wyznaczony adwokat podjął czynności w sprawie, w tym sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący złożył kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy, argumentując potrzebę ustanowienia adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia. Sąd uznał te wnioski za bezprzedmiotowe, gdyż prawo pomocy zostało już skonsumowane.Rozstrzygnięcie
Umorzono postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskami E. S. z dnia 23 maja 2007r. i 13 lipca 2007r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. z dnia 13 lipca 2007r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 kwietnia 2007r. sygn. akt 4 II SA/Wr 1128/03 oddalającym skargę E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego postanawia umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem z dnia 13 lipca 2007r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Sygn. akt 4 II SA/Wr 1128/03 POSTANOWIENIE Dnia 19 lutego 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska- Ilków, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lutego 2008r. wniosku E. S. z dnia 23 maja 2007r.o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 kwietnia 2007r. sygn. akt 4 II SA/Wr 1128/03 oddalającym skargę E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego postanawia umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o z 23 maja 2007r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.
uzasadnienie do pierwszej sentencji
UZASADNIENIE
Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2006r. sygn. akt I OZ 1488/06 uchylono zaskarżonego przez skarżącego postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 marca 2006r. sygn. akt 4 II SA/Wr 1128/03 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata i przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2007r. sygn. akt 4 II SA/Wr 1128/03 oddalił skargę E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 maja 2007r. umorzono postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata ponieważ skarżący jest zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych z mocy ustawy i zostało mu przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu.
Adwokat wyznaczony przez Radę Adwokacją podjął czynności w sprawie uczestniczył w rozprawie, wniósł o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, sporządził też, opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
Dnia 23 maja 2007r. skarżący nadał w urzędzie pocztowym kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie wskazując zakresu tego wniosku – rozpytany na tę okoliczność i powód złożenia wniosku wyjaśnił, że doręczono mu wyrok Sądu z 11 kwietnia 2007r. oddalający jego skargę zatem na obecnym etapie postępowania sądowego może zgodnie z prawem podejmować czynności procesowe o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.
Do pisma dołączył skargę kasacyjną sporządzoną osobiście.
Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2007r. referendarz sądowy umorzył postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata wskazując jako podstawę prawną art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 243 § 3 i art. 258 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Swoją decyzję uzasadnił tym, że Naczelnym Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 listopada 2006r. ustanowił skarżącemu pełnomocnika z urzędu.
Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2007r. odrzucono skargę kasacyjną wniesioną osobiście przez skarżącego. Postanowienie te doręczono skarżącemu i jego pełnomocnikowi, skarżącemu z pouczeniem że od tego postanowienia przysługuje zażalenie które winno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego.
E. S. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza a po jego odrzuceniu przez Sąd postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2007r. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Pismem z dnia 13 lipca 2007r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. W jego uzasadnieniu wskazał, że wnosi o ustanowienie adwokata, gdyż zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego.
Postanowieniem z dnia 24 lipca 2007r. referendarz sądowy umorzył postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem z 13 lipca 2007r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu stwierdził, że postanowieniem z dnia 9 listopada 2000r. Naczelny Sąd Administracyjny przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.
Wyznaczony adwokat uprawniony jest do podejmowania wszystkich czynności w postępowaniu sądowym – w tym również do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 27 czerwca 2007r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, które zostało adwokatowi doręczone.
Wskazał, że wyznaczony przez Naczelny Sąd Administracyjny adwokat, któremu skarżący udzielił pełnomocnictwa reprezentował skarżącego przez Sądem I instancji, podejmował też czynności po wydaniu wyroku z dnia 11 kwietnia 2007r. – złożył wniosek o uzasadnienie wyroku a następnie pismem z dnia 12 czerwca 2007r. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 243 § 3 art. 258 § 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W sprzeciwie z dnia 6.08.2007r. od postanowienia z dnia 24 lipca 2007r. skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Wskazał, że we wnioski z dnia 25 kwietnia 2007r. podnosił, że wyrok z 11.04.2007r. jest niezgodny z prawem i dalej stwierdził: "A to stanowi podstawę do uchylenia omawianego orzeczenia. Jako skarżący mam prawo odwoływać wszelkie oświadczenia adwokackie. W świetle tych okoliczności wniosłem wniosek PPF dnia 23 maja 2007r. po otrzymaniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem dnia 22 maja 2007r. A z tego wysuwa się teza, że równocześnie wypowiedziałem pełnomocnictwo temu adwokatowi, który na tą okoliczność nie konsultował się ze mną, ani też nie poinformował że podjął taką czynność."
Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2007r. Sąd odrzucił powyższy sprzeciw uznając iż po myśli art. 259 § 1 i art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2007r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi od postanowienia z dnia 24 lipca 2007r. sprzeciw nie przysługuje.
Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na postanowienie z dnia 10 sierpnia 2007r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 grudnia 2007r. nie podzielając stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd ten uznał, że cytowane przepisy tj. art. 259 §1 w zw. z art. 258 § 2 upsa należy interpretować w świetle art. 45 ust. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym każdy ma prawo do rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny bezstronny i niezawisły sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodne z art. 198 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ( Dz. U. Nr 151, poz. 1270 ze zm.) zwany dalej upsa Sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Zatem zgodnie z dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnią art. 259 w zw. z art. 258 upsa w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2007r. sygn. akt I OZ 942/07 na postanowienie referendarza sądowego w sprawie umorzenia postępowania sądowoadmnistracyjnego wszczętego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata przysługuje sprzeciw.
Tym samym po myśli art. 260 upsa sprzeciw rozpoznaje Sąd.
W tych okolicznościach przedmiotem rozpoznania sądu będzie kolejny wniosek skarżącego z dnia 13 lipca 2007r.
Wniosek ten należy uznać za bezprzedmiotowy albowiem prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2006r. sygn. akt. I OZ 1488/06 przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika. Wyznaczonemu przez Radę Adwokacką pełnomocnikowi skarżący udzielił pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy we wszystkich instancjach. Ustanowiony pełnomocnik reprezentował skarżącego na rozprawie, złożył wniosek o uzasadnienie wyroku, a następnie złożył opinię o braku podstaw do wniesienia kasacji.
Do pełnomocnika przesłane zostało również postanowienie z dnia 27 czerwca 2007r. o odrzuceniu kasacji złożonej osobiście przez skarżącego.
Z powyższego zatem wynika, że skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy, a pełnomocnik dysponując pełnomocnictwem nadanym przez skarżącego podjął czynności przed sądem I instancji a także w postępowaniu międzyinstancyjnym. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2004r. OSK 93/04 (ONSA 2004/2/23) do czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej podjętej przez adwokata, należy także sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 175 § 1upsa poza wypadkami wymienionymi w § 2 i 3 skarga powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego.
Wprowadzenie wymogu sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalistów niewątpliwie ma zagwarantować odpowiedni merytoryczny i formalny poziom skargi i zapewnić stronie ochronę przed odrzuceniem skargi ale również spowodować ocenę zasadności wniesienia tego środka odwoławczego.
Tylko ten element może decydować o wniesieniu skargi kasacyjnej przez pełnomocnika, a nie żądanie strony.
W doktrynie i orzecznictwie przyjęto pogląd, że sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi wykonanie wydanego w danej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W takiej sytuacji strona nie może się skutecznie domagać wyznaczenia kolejnego adwokata z urzędu – gdyż przyznane jej pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika zostało już skonsumowane (post. NSA z 23 kwietnia 2005 II OZ 262/05 niepublikowane, Komentarz - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Jan Paweł Tarno str. 501-502 Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2006r.
W tych okolicznościach uznać należy że kolejny wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu z tego powodu, że poprzedni odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej (skarżący po złożeniu przez adwokata w dniu 14 czerwca 2007r. opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, osobiście 19 czerwca 2007r. sporządził kasację i po jej odrzuceniu składa wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu do kontynuowania postępowania) musi skutkować postanowieniem o umorzeniu postępowania w tej kwestii.
W niniejszym postępowaniu należy rozważyć jeszcze jeden wątek, który pojawił się w pismach skarżącego – w sprzeciwie z dnia 6 września 2007r. i zażaleniu z dnia 26 października 2007r., a jest istotny dla sprawy. W sprawach tych skarżący twierdzi, że skoro po doręczeniu wyroku wraz z uzasadnieniem dnia 22 maja 2007r. złożył 23 maja 2007r. wniosek ustanowienie prawa pomocy to z tego wysuwa się teza, że równocześnie wypowiedział pełnomocnictwo.
Wątek wypowiedzenia pomocnictwa zatem pojawia się w pismach skarżącego wówczas, gdy zamknięte zostało postępowanie międzyinstancyjne związane z wniesieniem skargi kasacyjnej. Opinia adwokata o braku podstaw do wniesienia skargi nosi datę 12 czerwca 2007r. Postanowienie z 27 czerwca 2007r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącego zostało skutecznie doręczone skarżącemu i pełnomocnikowi 9 lipca 2007r.. Pełnomocnik nie wniósł od tego postanowienia zażalenia.
Strona oczywiście może wypowiedzieć pełnomocnictwo adwokatowi ustanowionemu z urzędu gdyż decyzja o jego ustanowieniu stanowi uprzywilejowanie strony korzystającej z prawa pomocy a nie ograniczenie.
W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że do strony której ustanowiono pełnomocnika z urzędu nie ma zastosowania art. 42 § 1 upsa zwłaszcza, że w świetle art. 37 upsa również tak ustanowiony pełnomocnik musi otrzymać pełnomocnictwo strony. Poglądy, że takie pełnomocnictwo nie musi być udzielone na piśmie są odosobnione.
Według sądu jednak takie oświadczenie woli o wypowiedzeniu pełnomocnictwa jest jednoznaczne z rezygnacją z ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić, ze prawo pomocy zostało przez stronę skonsumowane, choćby z tego względu, że w toku całego postępowania przed Sądem skarżący posiadał pełnomocnika.
W ocenie sądu wniosek o ustanowienie pełnomocnika w dniu 23 maja 2007r. nie można ocenić jako wypowiedzenie pełnomocnictwa. Referendarz Sądowy, który rozpoznał powyższy wniosek zwrócił się bowiem pismem z dnia 4 czerwca 2007r. z pytaniem o powody złożenia tego wniosku. Odpowiedź na pytanie nastąpiło w piśmie 13 czerwca 2007r. Stwierdził on, że jako strona, która otrzymała odpis wyroku z uzasadnieniem " może podejmować czynności procesowe o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata na obecnym etapie postępowania sądowego". Ani treść złożonego w dniu 23 maja 2007r. wniosku o przyznanie prawa pomocy ani powołane pismo skarżącego z 13 czerwca 2007r. w ocenie Sądu nie można interpretować jako wniosku o zmianę pełnomocnika lub wypowiedzenie pełnomocnictwa. Podobnie zresztą jak następny wniosek z 13 lipca 2007r. który jest ściśle związany z postanowieniem Sądu o odrzuceniu skargi.
Na tym etapie postępowania skarżący nie zgłaszał żadnych zarzutów wobec pełnomocnika, które dawałyby podstawę Sądu do rozważania intencji strony.
Również w piśmie z dnia 26 czerwca 2007r. brak jest zarzutu do pełnomocnika, a następuje ponowne podkreślenie, że skarżącemu jako stronie służy prawo do składania wniosków procesowych.
Powyższe pisma wskazywały, że strona nie posiada wiedzy, iż ustanowiony pełnomocnik działa również w postępowaniu przed sądami II instancji i podejmuje czynności po wydaniu wyroku przed sądem I instancji.
Gdyby na etapie toczenia się postępowania kasacyjnego pojawiły się zarzuty co do pełnomocnika i wniosek o zmianę Sąd niewątpliwie skierowałby do Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej pismo do rozpoznania tego wniosku. W związku treścią pism skarżącego z dnia 6 września 2007r. i 26 października 2007r. Sąd ponadto podnosi , że oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa nie jest kierowane do Sądu ale do pełnomocnika lub ewentualnie do Okręgowej Rady Adwokackiej, która go ustanowiła. Sąd jest tylko zawiadomiony o tym fakcie (wypowiedzeniu). Sąd nie jest uprawniony do wyprowadzania tez o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, ale ma być o tym poinformowany. Strona nie złożyła pisma, dowodu, z którego wynika, że wypowiedziała pełnomocnictwo ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi.
Sąd bowiem pochwala stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 27 marca 2007r. w sprawie I Ca 1998/06 Lex 307289. Teza tego wyroku mówi o tym "że strona może się zwrócić do właściwego samorządu adwokackiego o zmianę pełnomocnika, co nie oznacza jednak, że w sytuacji, gdy organ samorządu wniosku nie uwzględni dotychczasowe pełnomocnictwo wygasa. W takie sytuacji jedynie rezygnacja przez stronę w ogóle z pełnomocnictwa z urzędu lub postanowienie sądu o cofnięciu zwolnienia od kosztów bądź ustanowienie pełnomocnika z urzędu może prowadzić do wygaśnięcia pełnomocnictwa".
W ocenie Sądu rozważania Sądu Apelacyjnego podjęte na tle kodeksu postępowania cywilnego w całości są aktualne do postępowania przed sądami administracyjnymi.
W obu postępowaniach Sąd przyznaje prawo pomocy, pełnomocnika zaś wyznacza rada adwokacka (radcowska), zarząd adwokacki (radcowski) może uwzględnić wniosek o zmianę wskazanego pełnomocnika na innego.
W razie niewydania tego wniosku dotychczasowy pełnomocnik działa dalej, chyba że wniskodawca wypowie mu pełnomocnictwo.
Żadna z tych sytuacji według Sądu nie zaistniała, zatem ustanowiony przez Radę Adwokacka pełnomocnik reprezentuje skarżącego.
Mając powyższe na uwadze w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 166 i art. 260 upsa należało orzec jak wyżej.
uzasadnienie do drugiej sentencji
UZASADNIENIE
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 listopada 2006r. sygn. akt I OZ 1488/06 uchylił zaskarżone przez skarżącego postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 marca 2006r. odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2007r. sygn. akt 4 II SA/Wr 1128/03 oddalił skargę E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 maja 2007r. umorzono postępowanie sądowoadmnistracyjne wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa przyznane pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, ponieważ skarżący jest z mocy ustawy zwolniony od kosztów i zostało mu przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu.
Adwokat wyznaczony przez Radę Adwokacką podjął czynności w sprawie, uczestniczył w rozprawie i wniósł o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, sporządził też opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
Dnia 23 maja 2007r. skarżący nadał w urzędzie pocztowym kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie wskazując zakresu tego wniosku- rozpytany na tę okoliczność i powód ponownego złożenia wniosku w piśmie z dnia 13.06.2007r. wyjaśnił, że doręczono mu wyrok Sądu z dnia 11 kwietnia 2007r. oddalający jego skargę zatem na obecnym etapie postępowania może zgodnie z prawem podejmować wszystkie czynności procesowe o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.
Do pisma dołączył skargę kasacyjną sporządzoną osobiście.
Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2007r. referendarz sądowy umorzył postępowanie sądowoadmnistracyjne wszczęte wnioskiem z dnia 23 maja 2007r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 161 § 1 pkt 3, art. 243 § 3 i art. 258 upsa. Uzasadniając swoją decyzję podniósł, że postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2006r. został przyznany skarżącemu pełnomocnik z urzędu, któremu E. S. udzielił pełnomocnictwa i który podjął czynności przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i w postępowaniu międzyinstancyjnym.
Sprzeciw od powyższego postanowienia, nazwany zażaleniem w dniu 26.06.2007r. wniósł skarżący zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenia art. 176§1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 13 Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej .
Postanowieniem Sądu z dnia 27 czerwca 2007r. odrzucono skargę kasacyjną złożoną osobiście przez skarżącego z pouczeniem, że zażalenie na nie może złożyć adwokat lub radca prawny. Postanowienie to z urzędu doręczono również ustanowionemu do sprawy adwokatowi.
Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2007r. Sąd odrzucił sprzeciw uznając , że po myśli art. 259 w zw. z art. 258 § 2 pkt 6-8ustawy z dnia 30 sierpnia 2007r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi od postanowienia z dnia 21czerwca 2007r. sprzeciw nie przysługuje.
Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na postanowienie sądu z dnia 10 sierpnia 2007r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 grudnia 2007r. nie podzielając stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd ten uznał, że powołane przepisy art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 2 upsa należy interpretować w świetle art. 45ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym każdy ma prawo do rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodne z art. 198 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ( Dz. U. Nr 151, poz. 1270 ze zm.) zwany dalej upsa Sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Zatem zgodnie z dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnią art. 259 w zw. z art. 258 upsa w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2007r. sygn. akt I OZ 942/07, na postanowienie referendarza sądowego w sprawie umorzenia postępowania sądowoadmnistracyjnego wszczętego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata przysługuje sprzeciw.
Tym samym, po myśli art. 260 upsa sprzeciw rozpoznaje Sąd.
W tych okolicznościach przedmiotem rozpoznania sądu będzie kolejny wniosek skarżącego - z dnia 23 maja 2007r. – sprecyzowany w dalszych pismach E. S. - w przedmiocie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Wniosek ten należy uznać za bezprzedmiotowy albowiem prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2006r. sygn. akt. I OZ 1488/06 przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika. Wyznaczonemu przez Radę Adwokacką pełnomocnikowi skarżący udzielił pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy we wszystkich instancjach niniejszej sprawy. Ustanowiony pełnomocnik reprezentował skarżącego na rozprawie, złożył wniosek o uzasadnienie wyroku, a następnie złożył opinię o braku podstaw do wniesienia kasacji.
Do pełnomocnika przesłane zostało również postanowienie z dnia 27 czerwca 2007r. o odrzuceniu kasacji złożonej osobiście przez skarżącego.
Z powyższego zatem wynika, że skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy, a pełnomocnik dysponując pełnomocnictwem nadanym przez skarżącego podjął czynności przed sądem I instancji a także w postępowaniu międzyinstancyjnym. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2004r. OSK 93/04 (ONSA 2004/2/23) do czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej podjętej przez adwokata, należy także sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 175 § 1upsa poza wypadkami wymienionymi w § 2 i 3 skarga powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego.
Wprowadzenie wymogu sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalistów niewątpliwie ma zagwarantować odpowiedni merytoryczny i formalny poziom skargi i zapewnić stronie ochronę przed odrzuceniem skargi ale również spowodować ocenę zasadności wniesienia tego środka odwoławczego.
Tylko ten element może decydować o wniesieniu skargi kasacyjnej przez pełnomocnika, a nie żądanie strony.
W doktrynie i orzecznictwie przyjęto pogląd, że sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi wykonanie wydanego w danej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W takiej sytuacji strona nie może się skutecznie domagać wyznaczenia kolejnego adwokata z urzędu – gdyż przyznane jej pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika zostało już skonsumowane (post. NSA z 23 kwietnia 2005 II OZ 262/05 niepublikowane, Komentarz - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Jan Paweł Tarno str. 501-502 Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2006r.
W tych okolicznościach uznać należy że kolejny wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu z tego powodu, że poprzedni odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej ( skarżący po złożeniu przez adwokata w dniu 14 czerwca 2007r. opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, osobiście 19 czerwca 2007r. sporządził kasację i po jej odrzuceniu składa wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu do kontynuowania postępowania), musi skutkować postanowieniem o umorzeniu postępowania w tej kwestii.
W niniejszym postępowaniu należy rozważyć jeszcze jeden wątek, który pojawił się w pismach skarżącego – w sprzeciwie z dnia 6 września 2007r. i zażaleniu z dnia 26 października 2007r., a jest istotny dla sprawy. W pismach tych skarżący twierdzi, że skoro po doręczeniu wyroku z uzasadnieniem w dniu 22 maja 2007r. złożył 23 maja 2007r. wniosek ustanowienie prawa pomocy to z tego wysuwa się teza, że równocześnie wypowiedział pełnomocnictwo.
Wątek wypowiedzenia pomocnictwa zatem pojawia się w pismach skarżącego wówczas, gdy zamknięte zostało postępowanie międzyinstancyjne związane z wniesieniem skargi kasacyjnej. Opinia adwokata o braku podstaw do wniesienia skargi nosi datę 12 czerwca 2007r. Postanowienie z 27 czerwca 2007r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącego zostało skutecznie doręczone skarżącemu i pełnomocnikowi 9 lipca 2007r.. Pełnomocnik nie wniósł od tego postanowienia zażalenia.
Strona oczywiście może wypowiedzieć pełnomocnictwo adwokatowi ustanowionemu z urzędu gdyż decyzja o jego ustanowieniu stanowi uprzywilejowanie strony korzystającej z prawa pomocy a nie ograniczenie.
W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że do strony której ustanowiono pełnomocnika z urzędu nie ma zastosowania art. 42 § 1 upsa zwłaszcza, że w świetle art. 37 upsa również tak ustanowiony pełnomocnik musi otrzymać pełnomocnictwo strony. Poglądy, że strona otrzymująca prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie udziela pełnomocnictwa na piśmie są odosobnione.
Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że prawo pomocy zostało przez stronę skonsumowane, choćby z tego względu że w toku całego postępowania przed Sądem skarżący posiadał pełnomocnika.
W ocenie sądu wniosku o ustanowienie pełnomocnika z dnia 23 maja 2007r. nie można ocenić nadto jako ewentualną, nieudaną próbę wypowiedzenia pełnomocnictwa. Referendarz Sądowy, który rozpoznał powyższy wniosek zwrócił się bowiem pismem z dnia 4 czerwca 2007r. z pytaniem o powody złożenia tego wniosku. Odpowiedź na pytanie nastąpiło w piśmie 13 czerwca 2007r. Skarżący stwierdził, że jako strona, która otrzymała odpis wyroku z uzasadnieniem "może podejmować czynności procesowe o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata na obecnym etapie postępowania sądowego". Ani treść złożonego w dniu 23 maja 2007r. wniosku o przyznanie prawa pomocy ani powołane pismo skarżącego z 13 czerwca 2007r. w ocenie Sądu nie można interpretować jako wniosku o zmianę pełnomocnika lub wypowiedzenie pełnomocnictwa. Podobnie zresztą jak następny wniosek z 13 lipca 2007r. który jest ściśle związany z postanowieniem Sądu o odrzuceniu skargi.
Na tym etapie postępowania skarżący nie zgłaszał żadnych zarzutów wobec pełnomocnika, które dawałyby sądowi podstawę do rozważenia intencji strony.
Również w piśmie z dnia 26 czerwca 2007r. brak jest zarzutu do pełnomocnika, a następuje ponowne podkreślenie, że skarżącemu jako stronie służy prawo do składania wniosków procesowych.
Powyższe pisma wskazywały, że strona nie posiada wiedzy, iż ustanowiony pełnomocnik działa również w postępowaniu przed sądami II instancji i podejmuje czynności po wydaniu wyroku przed sądem I instancji.
Gdyby na etapie toczenia się postępowania kasacyjnego pojawiły się zarzuty co do pełnomocnika i wniosek o zmianę Sąd niewątpliwie skierowałby do Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej pismo do rozpoznania tego wniosku. W związku z pismami dnia 6 września 2007r. i 26 października 2007r. Sąd ponadto podnosi, że oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa nie jest kierowane do Sądu ale do pełnomocnika lub ewentualnie do Okręgowej Rady Adwokackiej, która go ustanowiła. Sąd jest tylko zawiadamiany o tym fakcie (wypowiedzeniu), Sąd nie może wyprowadzać tez o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, ale ma być o tym zawiadomiony. Strona nie złożyła pisma , dowodu , z którego wynika że wypowiedziała pełnomocnictwo.
Sąd bowiem podziela stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 27 marca 2007r. w sprawie I Ca 1998/06 Lex 307289. Teza tego wyroku mówi o tym "że strona może się zwrócić do właściwego samorządu adwokackiego o zmianę pełnomocnika , co nie oznacza jednak, że w sytuacji, gdy organ samorządu wniosku nie uwzględni dotychczasowe pełnomocnictwo wygasa. W takie sytuacji jedynie rezygnacja przez stronę w ogóle z pełnomocnictwa z urzędu lub postanowienie sądu o cofnięciu zwolnienia od kosztów bądź ustanowienie pełnomocnika z urzędu może prowadzić do wygaśnięcia pełnomocnictwa".
W ocenie Sądu rozważania Sądu Apelacyjnego podjęte na tle kodeksu postępowania cywilnego w całości są aktualne do postępowania przed sądami administracyjnymi.
W obu postępowaniach Sąd przyznaje prawo pomocy, pełnomocnika zaś wyznacza rada adwokacka (radcowska), zarząd adwokacki (radcowski) może uwzględnić wniosek o zmianę wskazanego pełnomocnika na innego.
W razie niewydania tego wniosku dotychczasowy pełnomocnik działa dalej, chyba że wniskodawca wypowie mu pełnomocnictwo.
Żadna z tych sytuacji według Sądu nie zaistniała, zatem ustanowiony przez Radę Adwokacka pełnomocnik reprezentuje skarżącego.
Mając powyższe na uwadze w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 166 i art. 260 upsa należało orzec jak wyżej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło