II SA/Wr 120/16

WyrokWSA we Wrocławiu2016-04-27

Skład orzekający: Alicja Palus, Mieczysław Górkiewicz, Andrzej Wawrzyniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję Burmistrza nakazującą przeniesienie pasieki, uznając, że organ pierwszej instancji działał bez podstawy prawnej?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję Burmistrza nakazującą przeniesienie pasieki. Stwierdzono, że ani ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ani uchwała rady gminy nie przyznawały organowi samorządowemu kompetencji do wydania decyzji administracyjnej w sprawie nakazu przeniesienia pasieki. W związku z brakiem podstawy prawnej, postępowanie organu pierwszej instancji było bezprzedmiotowe, co uzasadniało uchylenie decyzji i umorzenie postępowania przez organ odwoławczy.
Stan faktyczny
Mieszkańcy złożyli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uchyliło decyzję Burmistrza nakazującą przeniesienie pasieki. Burmistrz wydał nakaz na podstawie uchwały rady gminy dotyczącej utrzymania czystości i porządku, uznając, że pasieka stanowi uciążliwość i jest prowadzona na terenie przeznaczonym pod zabudowę jednorodzinną. Właściciel pasieki odwołał się, zarzucając brak podstawy prawnej do wydania decyzji. Kolegium przychyliło się do tego stanowiska, uznając, że przepisy nie dają organowi samorządowemu kompetencji do wydawania takich nakazów w formie decyzji administracyjnej.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant: Asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. B. i A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o nakazie przeniesienia wędrownej pasieki i umorzenia postępowania organu I instancji oddala skargę w całości. Decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) Burmistrz P. – powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisy art. 104 i art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepis § 16 ust. 1 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...] r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy P. – nakazał J. i W. K. przeniesienie wędrownej pasieki składającej się z uli pszczelich z działki oznaczonej numerem geodezyjnym 252, położonej przy ul. M. [...] w P. w terminie 21 dni od daty doręczenia decyzji. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu 20 maja 2015 r. M. i A. B. skierowali do Burmistrza P. wniosek o podjęcie interwencji i wszczęcie postępowania w sprawie uciążliwości, jak powstała z powodu prowadzenia na nieruchomości położonej w P. przy ul. M. [...] (działka oznaczona numerem 252), sąsiedniej w stosunku do nieruchomości wnioskodawców, pasieki, której właścicielami są J. i W. K.. Ponadto organ orzekający opisał czynności wyjaśniające, jakie zostały przeprowadzone przed podjęciem decyzji, wcześniej opisanej. W dalszej części uzasadnienia Burmistrz P. powołał się na treść § 16 ust. 1 wskazanej powyżej uchwały Rady Miejskiej P. z dnia [...] r. (Nr [...]) w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy P., w którym określono m.in. zasady chowu zwierząt na terenach wyłączonych z produkcji rolniczych, podjętej na podstawie delegacji ustawowej art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1399 z późn. zm.). Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 16 ust. 1 powoływanej uchwały zakazuje się chowu i utrzymywania zwierząt gospodarskich: 1) na nieruchomościach zabudowanych, innych niż: a) gospodarstwo rolne w rozumieniu ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 z późn. zm.); b) gospodarstwa produkcyjne w ramach działów specjalnej produkcji rolniczej w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361); 2) na nieruchomości, dla których plan zagospodarowania przestrzennego określił funkcję mieszkaniową; 3) w strefach bezpośredniej ochrony sanitarnej ujęć wody wykorzystywanych do celów komunalnych." Wskazał jednocześnie, że dla niniejszej działki nie ma planu zagospodarowania przestrzennego, a w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy P., działka ta jest przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną. Nie jest to gospodarstwo rolne w rozumieniu ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym ani gospodarstwo produkcyjne w ramach działów specjalnej produkcji rolniczej w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Opisana powyżej decyzja została w toku instancyjnym zaskarżona przez W. K., reprezentowanego przez pełnomocnika, który w odwołaniu zarzucił temu orzeczeniu: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: a) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), zwanej dalej kpa, poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady praworządności, z racji braku materialnego ustawowego przepisu kompetencyjnego udzielającego Burmistrzowi P. tytułu do załatwienia sprawy indywidualnej w formie decyzji administracyjnej; b) art. 104 kpa, poprzez przywołanie go, spośród regulacji ustawowych, jako wyłącznej podstawy zaskarżonej decyzji, co czyni decyzję wydaną bez materialnej podstawy prawnej, a więc obarczoną wada nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, w postaci: a) art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2015 r., poz. 151), dającego radzie gminy tytuł do stanowienia prawa miejscowego wyłącznie "na podstawie upoważnień ustawowych" poprzez pominięcie, że podstawa przywołanej w decyzji uchwały nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...] r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy P. (Dz. Urz. Woj. D.), w postaci art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2013 r., poz. 1399 z późn. zm.) - uprawniała Radę wyłącznie do wprowadzenia materialnego, samoistnego zakazu utrzymywania zwierząt gospodarskich na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach określonego zachowania się, w ramach "zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy" (art. 4 ust. 2 zd. wstępne); nie stanowiła natomiast podstawy do wyposażenia Burmistrza w odrębne władcze kompetencje jurysdykcyjne, w tym do orzekania w sprawach nakazów przenoszenia pasieki; b) § 16 ust. 1 cyt. uchwały Rady Miejskiej w P., poprzez wydanie decyzji w oparciu o przepis prawa materialnego, który nie tworzył dla Burmistrza P. kompetencji do prowadzenia postępowania jurysdykcyjnego poddanego reżimowi kpa. Wskazując na powyżej przedstawione naruszenia prawa pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a nadto o umorzenie postępowania I instancji, stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium opisało czynności podjęte w sprawie przez organ pierwszej instancji. Wskazało też, m.in., że właściciel pasieki w dniu 3 czerwca 2015 r. wyjaśnił, że pasieka jest prowadzona od 40 lat i nigdy nie było skarg ze strony sąsiadów, a na okres letni pasieka została wywieziona. W tym dniu za zgodą właściciela przeprowadzono oględziny działki oznaczonej numerem 252 i ustalono, że na terenie posesji znajduje się pasieka. Następnie – motywując podjęte w postępowaniu odwoławczym orzeczenie – Kolegium wskazało, że w jego ocenie regulacje powoływanej wcześniej uchwały, a także ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nie przewidują zdolności prawnej do prowadzenia przez organ samorządowy postępowania, a w konsekwencji wydania decyzji administracyjnej w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy. W konsekwencji Kolegium przyjęło, iż zaskarżona decyzja nakazująca J. i W. K. przeniesienie wędrownej pasieki składającej się z uli pszczelich, z działki oznaczonej numerem geodezyjnym 252, położonym w P. przy ul. A. M. [...], w terminie 21 dni od daty doręczenia decyzji – została wydana bez podstawy prawnej. Ustalenie to obligowało organ odwoławczy do skorzystania z kompetencji określonej w przepisie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego i uchylenia w całości decyzji Burmistrza P. z dnia [...] r. oraz umorzenia postępowania tego organu. W uzupełnieniu Kolegium odwołało się do przepisu art. 105 § 1 kpa nakazującego umorzenie postępowania w sytuacji, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stanie się ono bezprzedmiotowe a ponadto dodatkowo wskazało w uzasadnieniu, że stosownie do przepisu § 23 ust. 3 powoływanej wcześniej uchwały, naruszenie przepisów uchwalonego nią regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy P., podlega karze wymierzonej w trybie i na zasadach określonych w prawie o wykroczeniach. Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowali M. i A. B. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W petitum skargi działający imieniem skarżących pełnomocnik – powołując się na przepis art. 57 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zarzucił zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a opierających się na założeniu o uciążliwości dla otoczenia pasieki z posesji 252 w P., podczas gdy z treści Uchwały RM w P. wynika zakaz utrzymywania zwierząt gospodarskich (w tym pszczół w pasiekach), 2) naruszenie art. 138 kpa poprzez ograniczenie postępowania organu II instancji wyłącznie do kontroli decyzji organu I instancji, co jest widoczne w braku jakichkolwiek samodzielnych ustaleń faktycznych organu II instancji, 3) naruszenie art. 138 kpa, w związku żart. 107 kpa, poprzez nieujęcie w treści decyzji wszelkich elementów wymaganych przepisami prawa, szczególnie w zakresie ustalenia faktów, które zostały udowodnione oraz faktów, którym odmówiono wiarygodności, 4) naruszenie art. 138 kpa, w związku, z art. 6 kpa, poprzez rozstrzygnięcie decyzją administracyjną odwoławczą o kompetencjach organu samorządu terytorialnego, co prowadzi do uniemożliwiania realizacji aktów prawa lokalnego przez właściwą jednostkę samorządu, 5) naruszenie art. 138 kpa, w związku z art. 1 § 1 pkt 1 kpa, poprzez odmówienie organowi samorządu terytorialnego prawa do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż ze stanowiskiem Kolegium zawartym w decyzji odwoławczej, trudno się zgodzić. Zdaniem pełnomocnika - pomijając fakt wybiórczego potraktowania sensu uchwały, w której treści zawarto szereg innych rozstrzygnięć w zakresie obowiązku utrzymania czystości i zakazów, co do zwierząt hodowlanych - należy uznać, iż twierdzenie o konieczności zawierania w aktach prawa lokalnego zapisów o kompetencji organów samorządowych do rozstrzygania spraw regulowanych uchwałami, prowadziłoby do uniemożliwiania wykonania organom samorządowym, uchwalanych przez siebie aktów prawa materialnego. Zgodnie z art. 1 § 1 pkt 1 kpa,przepisy tego aktu stosuje się wprost w postępowaniu przed organami samorządu terytorialnego. Bez wątpienia obowiązująca uchwała samorządu jest aktem prawa materialnego. W konsekwencji organ samorządu, który stwierdza naruszenie obowiązującej normy prawnej ma obowiązek wszcząć postępowanie (czy to na wniosek, czy też z urzędu) w sprawie i rozstrzygnąć ją w drodze decyzji administracyjnej. Twierdzenie zawarte w końcowej części uzasadnienia decyzji Kolegium o braku zdolności prawnej Burmistrza P. do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach naruszeń postanowień uchwały rady nie tylko jest sprzeczne z istotą postępowania administracyjnego zobowiązujące organy (tu samorządu) do podejmowania odpowiednich działań, lecz również pozostaje w ewidentnej sprzeczności z rolą samorządu terytorialnego jako podstawowej jednostki administracyjnej, uprawnionej do rozstrzygania spraw na zarządzanym przez siebie obszarze. Zgodnie z wyrokiem z 22.03.1996 r. SA/Wr 1996/95 ( OSNA 1997, Nr 1 poz. 35): istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych do orzeczenia organu I instancji. Ponadto – w ocenie pełnomocnika skarżących postępowanie w sprawie o wykroczenia nie pozostaje w żadnym związku z postępowaniem administracyjnym, nie jest też jego zamiennikiem. W uzasadnieniu skargi wskazano też, że organ odwoławczy z niezrozumiałych względów utożsamia fakt naruszenia przepisu prawa materialnego wyłącznie z faktem wykroczenia odmawiając organowi samorządowemu prawa do równoczesnego rozstrzygnięcia administracyjnego. Pełnomocnik M. i A. B. podkreślił też, iż w piśmie przekazującym odwołanie, Burmistrz P. wskazał na fakt, iż dla posesji, na której umiejscowiona jest pasieka w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy P., działka ta jest przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną oraz, że pasieka ta nie jest gospodarstwem rolnym w rozumieniu przepisów szczególnych. Informacje te, pomimo ich ewidentnego związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym nie zostały w jakikolwiek sposób uwzględnione w ustaleniach organu II instancji. Rozstrzygnięcie swoje ograniczył on do stwierdzenia istnienia bezprzedmiotowości postępowania, co w niniejszej sprawie prowadzi do stwierdzenia, iż postępowania administracyjne organu samorządu terytorialnego, wszczęte na wniosek obywatela, w ramach posiadanej przez urząd właściwości miejscowej i rzeczowej, z podaniem materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowe. Jednocześnie za podstawę bezprzedmiotowości organ II instancji podał wyłącznie treść art. 105 kpa, nie wskazując na czym bezprzedmiotowość postępowania organu I instancji ma polegać. Powołując się na opisaną powyżej wadliwość zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżących wniósł o jej uchylenie w całości. W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 25 lutego 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi, a uznając, że jej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, Kolegium podkreśliło, że co do zasady, rada gminy może czynić użytek z przyznanych jej kompetencji do stanowienia powszechnie obowiązujących źródeł prawa tylko o tyle, o ile upoważniają ją do tego przepisy ustawowe (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 czerwca 2015r., sygn. akt III SA/Kr 136/15, publik. CBOSA). Odnosząc powyższe do przedmiotu rozpoznawanej sprawy Kolegium wskazało, iż taką delegację ustawową do podjęcia uchwały nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...]r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy P., w którym określono m.in. zasady chowu zwierząt na terenach wyłączonych z produkcji rolniczych - stanowił przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Natomiast dokonana przez Kolegium analiza przyjętych w uchwale regulacji wykazała, iż żaden z jej przepisów nie daje organowi gminy upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnej w sytuacji nie dochowania warunków regulaminu. Ewentualne naruszenia postanowień regulaminu uchwałodawca (Rada Miejska w P.) nie pozostawił jednak bez sankcji. Odpowiedzialność ta nie jest regulowana w drodze decyzji administracyjnej, ale ma podlegać karze wymierzonej w trybie i na zasadach określonych w prawie o wykroczeniach (§ 23 ust. 3 cyt. uchwały). Przy tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym, w ocenie Kolegium, należało uchylić podlegającą kontroli organu odwoławczego decyzję z dnia [...]r., Burmistrza P. i umorzyć postępowanie organu I instancji. Dodatkowo Kolegium wskazało, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne, pozytywne czy negatywne, staje się prawnie niedopuszczalne. Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w zakresie żądania wnioskodawcy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2015r., sygn. akt. VI Aca 495/14, publik. CBOSA). Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne: Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności - będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji administracyjnej albo stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa, procesowego i materialnego w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Działania procesowe organów administracji publicznej podporządkowane są zasadzie praworządności zawartej w art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wymaga ona bezwzględnej zgodności z prawem każdej czynności procesowej, w tym czynności orzeczniczej, podejmowanej przez organ administracyjny, działający zgodnie z kompetencją przyznaną mu przepisami ustrojowymi, materialnymi i formalnymi. W doktrynalnym ujęciu podstępowanie administracyjne traktowane jest jako zorganizowany proces stosowania prawa, w którym pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie normy prawa odpowiedniej dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez które następuje konkretyzacja uprawnienia lub obowiązku podmiotu legitymowanego wg kryteriów ustalonych w art. 28 i art. 29 kpa. Każda ingerencja w sferę prawną podmiotu przez organ działający w warunkach wcześniej wskazanych może odbywać się wyłącznie na podstawie konkretnych przepisów prawa materialnego odpowiedniej rangi, do których stosowania uprawniony jest organ prowadzący postępowanie i posiadający kompetencję orzeczniczą (decyzyjną). W literaturze przedmiotu na etapach zorganizowanego procesu stosowania prawa wyróżnia się m.in. ustalenie, jaka norma obowiązuje w zakresie niezbędnym dla potrzeb rozstrzygnięcia i ustalenia konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy (np. J. Wróblewski: Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1972; B. Adamiak, J. Borkowski. KPA komentarz, Warszawa 2006). W ocenie Sądu czynności organu odwoławczego dyktowane zasadą praworządności zostały w rozpoznawanej sprawie podjęte w sposób zgodny z prawem. Podkreślić należy – na co prawidłowo zwrócił uwagę organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w judykaturze administracyjnej oraz doktrynie wskazuje się dwa zasadnicze elementy działania praworządnego, czyli działania na podstawie prawa, którymi są: - ustalenie przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz - zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy (por. B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz W-wa 2008, wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 maja 2012r., sygn. akt VI SA/Wa 2371/11, Lex 1232729). Ustalone w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne, dotyczące przenoszącej się na sąsiednią nieruchomość uciążliwości wywoływanej przez pszczoły umieszczone w kilkudziesięciu ulach na terenie działki nr 252, położnej w P. przy ul. M. [...] – organ pierwszej instancji odniósł do postanowień § 16 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...]r., w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy P., podjętej na postawie delegacji ustawowej art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2013r., poz. 1399 z późn. zm.). Zdaniem Sądu – podzielającego ocenę przyjętą w sprawie przez organ odwoławczy – regulacje powoływanych wcześniej zarówno ustawy, jak i uchwały nie przewidują zdolności prawnej do prowadzenia przez organ samorządowy postępowania a w konsekwencji wydania decyzji administracyjnej w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy. W istniejących warunkach prawnych i wobec ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych należy uznać, że decyzja Burmistrza P. z dnia [...]r. (znak [...]) nakazująca J. i W. K. przeniesienie wędrownej pasieki, składającej się z uli pszczelich z działki oznaczonej numerem geodezyjnym 252, położonej w P. przy ul. M. [...], w terminie 21 dni od daty doręczenia decyzji, została wydana bez podstawy prawnej. Z tych względów organ odwoławczy zobligowany był – dokonując kontroli instancyjnej - do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętej taką wadliwością. Konsekwencją formalnoprawną przyjętej w sprawie przez organ drugiej instancji oceny, co do braku podstawy prawnej do orzeczenia nakazu, jaki został zawarty w powoływanym wcześniej rozstrzygnięciu Burmistrza P. z dnia [...]r. było jednoczesne umorzenie postępowania organu pierwszej instancji, wobec jego bezprzedmiotowości, uwzględnionej w przepisie art.105 § 1 kpa. (np. B. Adamiak, J. Borkowski KPA. Komentarz, W-wa 2006; wyrok NSA z dnia 17 maja 1995r., sygn. akt. SA/Ł 2330-2331/94, niepubl.). Wobec obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady dwuinstancyjności ustawodawca wymaga również uwzględnienia tej okoliczności w postępowaniu odwoławczym poprzez przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa, stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i niekwestionowanymi poglądami nauki bezprzedmiotowość postępowania wynika z braku jednego z elementów materialnego stosunku prawnego, a przez to oznacza niemożność skonkretyzowania prawa lub obowiązku określonego podmiotu, która obliguje do zakończenia postępowania w sprawie administracyjnej w inny sposób niż poprzez wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (np. W. Dawidowicz: Postępowanie administracyjne, Warszawa 1983, wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1996r. sygn. akt SA/Ka 2493/95, niepubl.). Oznacza to brak legalnej możliwości ingerowania właściwego organu w sferę prawną jednostki. W doktrynie i judykaturze rozróżnia się aspekt podmiotowy bezprzedmiotowości, dotyczący sfery podmiotowej danej sprawy administracyjnej (np. strony, organu) i aspekt przedmiotowy, dotyczący szeroko rozumianego przedmiotu sprawy. Jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania o charakterze przedmiotowym będzie sytuacja polegająca na tym, że właściwy organ w okolicznościach faktycznych istniejących w konkretnym przypadku nie ma podstaw prawnych do działania w formach władczych w sposób merytoryczny. Zważyć przy tym ponownie należy, że w postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej podporządkowane są ustrojowej zasadzie praworządności, która w sposób bezwzględny wymaga od nich działania na podstawie przepisów prawa. Jednym z aspektów zasady praworządności jest stosowanie prawa materialnego i procesowego, które obejmuje m.in. subsumpcję faktu uznanego za udowodniony pod stosowną normę prawną. Wymaga to uprzedniego stwierdzenia, że dany fakt ustalony przez organ prowadzący postępowanie w sprawie zawiera się w zakresie uregulowanym stosowaną normą prawną. Inaczej mówiąc sytuacja ustalona przez organ jako zaistniała czyli rzeczywista - odpowiadająca sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej - uzasadnia wykorzystanie dyspozycji zawartej w tej samej normie (por. J. Wróblewski: Stosowanie prawa przez organy administracji, OMT 1972, Nr 12). W tych okolicznościach istotne jest, że stwierdzona przez organy właściwe instancyjnie bezprzedmiotowość odnosi się do postępowania prowadzonego w sprawie - jak wynika z zawiadomienia skierowanego do stron w trybie art. 61 § 4 kpa przez organ pierwszej instancji w dniu 27 maja 2015r.- stałej pasieki składającej się z uli pszczelich na działce oznaczonej numerem geodezyjnym 252 położonej przy ul. M. [...] w P.. Czynności wyjaśniające podjęte w toku postępowania odwoławczego, których prawidłowości Sąd nie kwestionuje, doprowadziły do takich ustaleń, które uniemożliwiają organowi administracji publicznej skierowanie w sposób legalny do legitymowanego podmiotu nakazu, jeśli został orzeczony przez Burmistrza P.. W istniejącym porządku prawnym – przy uwzględnieniu konstytucyjnej hierarchii źródeł prawa – nie istnieje przepis prawa materialnego zawierający odpowiadającą orzeczonemu nakazowi dyspozycję, co oznacza brak podstawy prawnej dla takiej czynności orzeczniczej. W przedstawionych powyżej okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa – stosownie do przepisu art. 151 powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło