II SA/Wr 13/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia WSA Alicja Palus Protokolant Elżbieta Ptak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. . sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody D. z dnia ... w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - na rzecz adwokata A. M, – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu łączną kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240,00 zł (dwieście czterdzieści złotych) wraz z podatkiem VAT w kwocie 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100).. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia ...r. o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie wszczęto na wniosek byłej żony skarżącego, będącej najemcą lokalu. W ustaleniach organ przytoczył wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 25 października 2013 r. orzekający rozwód stron z winy skarżącego oraz nakazujący jego eksmisję z przedmiotowego lokalu z powodu znęcania się nad rodziną. Dalej wyrok Sądu Rejonowego dla W.z dnia ...r. uznający skarżącego winnym znęcania się psychicznego i fizycznego nad rodziną (żoną i dziećmi) oraz popełnienia w stosunku do córki czynów z art. 199 § 2 i art. 200 § 1 k.k., w którym orzeczono wobec skarżącego zakaz zbliżania się do córki na odległość 10 metrów przez 3 lata. Skarżący został zatrzymany w dniu 24 marca 2012 r., a następnie skazany na karę pozbawienia wolności w rozmiarze 2 lat i 6 miesięcy, którą odbywa obecnie. Orzeczony zakaz zbliżania się do córki, zamieszkującej przedmiotowy lokal, będzie obowiązywał co najmniej do marca 2016 r. W wyroku karnym ponadto również orzeczono nakaz opuszczenia lokalu przez skarżącego. Według wyjaśnień byłej żony skarżącego i jego córki, rzeczy należące do skarżącego zostały odesłane do jego rodziców. Z kolei skarżący oświadczył, że nie dokona dobrowolnego wymeldowania, gdyż nie ma innego miejsca, w którym mógłby zameldować się po opuszczeniu zakładu karnego. Przesłuchany świadek, sąsiad stron również potwierdził, że skarżący nie przebywa w lokalu od momentu aresztowania. Dokonując oceny zebranego materiału organ przytoczył treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) i rozważał, czy skarżący opuścił miejsce stałego pobytu. Według organu, opuszczenie dotychczasowego miejsca koncentrowania się centrum życiowego powinno być definitywne. Nie jest jednak wymagane pozyskanie innego miejsca pobytu stałego. Skarżący wobec treści powołanych wyroków nie ma możliwości powrotu do lokalu. Opuszczenie lokalu przez niego nie było dobrowolne, ale zgodne z prawem (patrz wyroki II SA/Ol 751/10, II SA/Bd 515/09, II SA/Go 214/08 i 278/09). Wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby dopuszczającej się czynów zabronionych przeciwko członkom rodziny stanowi przejaw prewencyjnej ochrony prawa i wolności osób pokrzywdzonych. Orzeczony zakaz zbliżania się do domownika wywołuje taki sam skutek jak egzekucja obowiązku opróżnienia lokalu (wyrok II SA/Bd 720/10). Przy uwzględnieniu przesłanek nakazów zawartych w powołanych wyrokach karnym i rozwodowym oraz ich wiążącego charakteru dla organu, orzeczenie odmowy wymeldowania skarżącego byłoby sprzeczne z rozstrzygnięciami sądowymi i niweczyło by ich skutki. Niewątpliwie skarżący nie przebywa obecnie w lokalu i nie będzie miał możliwości przebywać w nim w przyszłości. Nie można więc uznać, że w lokalu tym koncentruje się jego centrum interesów życiowych. Dopuszczając się przestępstw przeciwko rodzinie skarżący musiał liczyć się z utratą możliwości przebywania przy tej rodzinie, przez co w dorozumiany sposób zrezygnował z przebywania w lokalu (wyrok II SA/Op 481/12). Według art. 10 ust. 2 ustawy zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i nie może służyć utrzymywaniu fikcji pobytu w danym lokalu. W skardze do sądu administracyjnego skarżący podtrzymał twierdzenie, że nie rezygnuje z przebywania i zameldowania w dotychczasowym mieszkaniu. Decyzje oparte zostały na nieprawdziwych zeznaniach. Skarżący od dnia 27 marca 2013 r. do 18 grudnia 2013 r. przebywał na wolności, jednak nie próbował powrócić do mieszkania, gdyż zakazał mu tego dzielnicowy. Wyroki sądowe wydane przeciwko skarżącemu też można podważyć, gdyż sądy nie przeprowadziły wszystkich dowodów i oparły się na nieprawdziwych zeznaniach. Córka jest już pełnoletnia i nie musi przebywać w mieszkaniu. Skarżący jest związany z mieszkaniem emocjonalnie, zainwestował w jego remont i nadal jest jego najemcą. Pełni funkcję jego centrum życiowego. Skarżący nie ma innego mieszkania. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Jak wynika z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ewidencja ludności rejestruje dane o rzeczywistym miejscu pobytu (art. 1 ust. 2), z czym związany był obowiązek meldunkowy (art. 4). Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6). Według art. 15 ust. 2 ustawy decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego wydaje się, gdy osoba ta nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ustawa nie precyzuje zatem przesłanek uznania, że opuszczenie lokalu posiada cechy nakazające orzec o wymeldowaniu. Ustalenie tej okoliczności wymaga więc rozważenia okoliczności danego przypadku. W orzecznictwie sądowym opracowano pewne ogólne wskazówki czy kryteria dookreślające przesłankę opuszczenia lokalu. W typowych przypadkach wskazuje się na cechy trwałości i dobrowolności, połączone z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów danej osoby. Wymaga się, aby przekonanie o rezygnacji ze stałego przebywania w określonym lokalu wynikało z obiektywnej oceny zachowania się takiej osoby. Jednocześnie jednak występują w niektórych sprawach okoliczności mniej typowe, w których cecha dobrowolności zastępowana jest przez stwierdzenie przymusowego opuszczenia lokalu, jednak gdy przymus ten oparty jest na prawie, a jednocześnie wyłączone są legalne możliwości powrotu do lokalu (wykonanie wyroku eksmisyjnego, pobytu w zakładzie karnym, konkretne nakazy lub zakazy orzeczone prawomocnymi wyrokami sądowymi – patrz wyroki II OSK 394/13, 2556/12, 2145/12, II SA/Sz 663/13, III SA/Kr 1313/13, II SA/Po 517/13, II SA/Gl 655/11, II SA/Ke 605/10, II SA/Ol 524/10, III SA/Łd 827/07). Niekiedy pewne ogólne, trafne poglądy prawne wyrażone są na tle specyficznych stanów danej sprawy (powołane przez organ wyroki II SA/Ol 751/10, II SA/Op 481/12 lub II SA/Bd 720/10). Analogicznego zaś stanu faktycznego dotyczy powołany przez organ wyrok II SA/Bd 515/09 i związany z nim wyrok II OSK 2143/10, których tezy prawne Sąd w nin. sprawie w pełni podziela, podobnie jak poprzedzające je tezy prawne wyroku II SA/Go 214/08. Z przytoczonego powyżej orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika jednolity i ustabilizowany pogląd prawny, aby za przesłankę wymeldowania z pobytu stałego sprawcy przestępstw przeciwko rodzinie, wobec którego orzeczono eksmisję lub ponadto zakaz zbliżania się do domowników oraz skazano na karę pozbawienia wolności, nie uznawać typowych i tradycyjnie wymaganych cech trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu. Przeszkodę do wymeldowania takiej osoby nie stanowi również okoliczność nieposiadania innego miejsca stałego pobytu. W omawianej sytuacji wydanie decyzji o wymeldowaniu stanowi przejaw prewencyjnej ochrony konstytucyjnych praw i wolności domowników sprawcy, mającej na celu zapobieżenie lub zmniejszenie możliwości naruszenia tych praw. Sąd w nin. sprawie w pełni akceptuje powyższy pogląd prawny. Zarzuty skargi były oczywiście bezzasadne. Nie było żadnych przesłanek do podważenia skutków prawnych wynikających z prawomocnych wyroków sądowych zapadłych w sądach powszechnych. Przesłanki wymeldowania skarżącego wynikają właśnie z treści tych wiążących w nin. sprawie wyroków. Deklaracje skarżącego na temat jego zamiarów towarzyszących opuszczeniu lokalu lub zachowaniu więzi z lokalem, nie miały znaczenia. Sam skarżący przyznał w skardze, że nawet nie próbował powrócić do mieszkania przed rozpoczęciem odbywania kary. W tych okolicznościach i zgodnie z art. 151 i art. 250 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.