II SA/Wr 135/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Kremis po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 10 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego w sprawie z jego skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 26 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie prowadzenia robót budowlanych przed budynkiem przy ul. D. [...] we W. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 24 maja 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił B. P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie referendarz sądowy wskazał, że w sprawie wnioskodawca - mimo wezwania - nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu, w tym dokumentów rachunkowych dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej; nie wyjaśnił w jakiej formie i wysokości otrzymuje wsparcie od swojej rodziny; nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych; nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków oraz np. wysokości ponoszonych rat kredytowych; nie wyjaśnił dlaczego określił wysokość swoich rat kredytowych prawie w wysokości uzyskiwanych przez siebie dochodów i dlaczego nie podejmuje próbuje zmniejszenia wysokości tych rat (np. poprzez wydłużenie okresu kredytowania czy konsolidacji kredytów itp.); nie wyjaśnił także z jakich źródeł czerpie środki na pokrycie kosztów utrzymania domu, skoro po opłaceniu rat kredytowych pozostaje mu wolnych środków tylko 700 zł. We wniesionym w ustawowym terminie sprzeciwie skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie wpisu sądowego lub wyznaczenie innego późniejszego terminu do wniesienia wpisu. Uzasadniając wniosek skarżący podkreślił fakt prowadzenia niniejszej sprawy w interesie społecznym. Sprawa ta zajmuje dużo czasu i energii, którą mógłby przeznaczyć na pracę zawodową w tym zarobkową. Ponadto zdaniem wnioskodawcy, w odwecie za odmowę udziału w samowoli budowlanej i powiadomienia wykonawcy o braku pozwoleń, spółdzielnia wypowiedziała skarżącemu umowę i nie zapłaciła za projekt, na który poświęcił dwa lata pracy. Wobec wniesienia przez skarżącego sprzeciwu, stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), postanowienie referendarza o prawie pomocy traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie fakt, że prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 p.p.s.a., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżący nie wyjaśnił sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył żadnego z dokumentów wskazanych w wezwaniu z dnia 22 marca 2011 r. W szczególności skarżący pomimo wezwania nie przedłożył zaświadczenia potwierdzającego rejestrację w urzędzie pracy, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, czy też kserokopii zeznania podatkowego za rok 2010 r. Brak odpowiedzi na wezwanie Sądu do wyjaśnienia sytuacji finansowej, oznacza, że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05, z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05, z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II OZ 1112/06, z dnia 10 stycznia 2008 r. sygn. akt II FZ 540/07). Ponadto zwrócił należy uwagę skarżącemu, że jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy jest sytuacja finansowa strony, która uniemożliwia jej partycypowanie w kosztach prowadzonego postępowania sądowego. Żadnych innych przesłanek sąd administracyjny nie może brać na uwagę, ponieważ nie znajdują one oparcia w przepisach ustawy. Stąd też przekonanie skarżącego, że działa w interesie społecznym nie mogło uzasadniać przyznania prawa pomocy (tak też NSA w postanowieniu z dnia 30 marca 2011 r. sygn. akt II OZ 221/11). Dodać również należy, że nie istnieje możliwość wydłużenia terminu na uiszczenie opłat sądowych. W tym miejscu wskazać należy, że skoro skarżący uzyskuje dochód nieregularnie (większe kwoty co kilka miesięcy), to z uwagi na to, tym bardziej zobowiązany on był (i jest) do staranności w planowaniu wydatków i gromadzenia oszczędności w okresie, gdy pozyskuje środki finansowe. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.