II SA/Wr 152/16
WyrokWSA we Wrocławiu2016-07-27
Skład orzekający: Anna Siedlecka, Olga Białek, Alicja Palus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej powinien umorzyć postępowanie w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, jeśli inwestycja, która miała być przedmiotem tego ograniczenia, została już zrealizowana przed wydaniem ostatecznej decyzji?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ponieważ realizacja inwestycji budowlanej przed wydaniem ostatecznej decyzji w tym przedmiocie czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Fakt zakończenia budowy linii energetycznej oznacza, że cel publiczny został osiągnięty, co wyłącza możliwość wydania decyzji zezwalającej na jej budowę na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kwestie odszkodowania za szkody lub ustalenia warunków korzystania z nieruchomości powinny być rozstrzygane w odrębnym postępowaniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. M. na decyzję Wojewody D. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Powiatu W. o umorzeniu postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżącego na potrzeby budowy linii energetycznej. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek inwestora A. w 2007 r. W międzyczasie inwestycja została zakwalifikowana jako przedsięwzięcie EURO 2012. Organy umorzyły postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na zakończenie budowy linii energetycznej, co potwierdził Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego. Skarżący zarzucił naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. i brak orzeczenia o odszkodowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędzia WSA Alicja Palus Protokolant Natalia Galewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lipca 2016 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Wojewody D. z dnia 5 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę w całości.
Wojewoda D. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., zaskarżoną obecnie decyzją, utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu W. z dnia 15 października 2013r., nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], AM-1, obręb [...], gmina Ż., stanowiącej własność P. M., przez zezwolenie A. na założenie i przeprowadzenie przez ww. działkę przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, poprzez wybudowanie napowietrznej, wielotorowej linii energetycznej P. – W. (M.).
Z istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy wskazanych przez organ wynika, że postępowanie wszczęte zostało na wniosek A. (dalej A.) z 19 grudnia 2007 r. W toku tego postępowania przedmiotowa inwestycja została zakwalifikowana jako inwestycja EURO 2012 i została objęta szczególnymi regulacjami dotyczącymi realizacji tych przedsięwzięć. O zmianie kwalifikacji inwestor poinformował w 2010 r. Konsekwencją powyższego było wydanie przez Wojewodę D. decyzji z dnia 14 sierpnia 2009 r. o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 dla inwestycji obejmującej budowę linii elekroenergetycznej 400 kV+2x110 KV P. – W., w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U z 2010, nr 26, poz. 133 ze zm.) W tych okolicznościach Starosta Powiatu W. decyzją z dnia 6 września 2010 r. orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka [...], zezwalając A. na przeprowadzenie przez cześć tej nieruchomości odcinka linii energetycznej. Ograniczenie to miało polegać na wejściu inwestora na teren nieruchomości, wybudowaniu linii i późniejszej jej eksploatacji. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W związku z odwołaniem P. M. została ona jednak decyzją Wojewody D. z dnia 12 kwietnia 2011 r. uchylona a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Od decyzji kasacyjnej Wojewody D. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 25 października 2011 (sygn.akt II SA/Wr 409/11) oddalił skargę.
W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy Starosta Powiatu W. trzykrotnie umarzał postępowanie, przy czym należy odnotować, że umorzenie to spowodowane było cofnięciem przez inwestora wniosku. Dopiero trzecia decyzja Starosty, wydana dnia 15 października 2013 r., została utrzymana opisaną na wstępie decyzją Wojewody D., po uprzednim przywróceniu P. M. terminu do wniesienia odwołania.
Z uzasadniania zaskarżonej decyzji wynika, że przyczyną umorzenia postępowania było poczynione i udokumentowane przez organy ustalenie, że roboty budowalne polegające na budowie przedmiotowej linii elekroenergetycznej zostały zakończone. Potwierdza to przede wszystkim zaświadczenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Powiecie W. z dnia 27 maja 2011 r. wydane na podstawie art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Z zaświadczenia tego wynika, że A. w dniu 21 kwietnia 2011 r. dokonała zgłoszenia zakończenia budowy napowietrznej linii elektroenergetyczej 400 Kv + 2x 110 kv w ramach zadania "Budowa napowietrznej linii elektrenergetycznej 400 kv + 2x110 kv P. – W." przewidzianej do realizacji na terenie gminy Żurawina, etap III, w miejscowościach M. i [...]. Zgłoszenie to przyjęte zostało bez sprzeciwu.
Zdaniem organu odwoławczego, w świetle zgromadzonej dokumentacji nie budzi wątpliwości fakt zakończenia planowanych robót budowlanych – budowy linii elektrenergetycznej. Wobec powyższego wskazany przez inwestora "cel publiczny" został zrealizowany. Tym samym zbędne stało się wydanie - w trybie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.) - decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenia zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie przez przedmiotową działkę napowietrznej linii elektroenergetycznej. Zrealizowanie wnioskowanej inwestycji – z racji skorzystania przez inwestora z natychmiastowej wykonalności decyzji wydanej przez Starostę w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. – skutkuje powstaniem przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, która obligowała organ pierwszej instancji do umorzenia postępowania.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, Wojewoda wskazał, że kwestia roszczeń odszkodowawczych jest kwestią wtórną w stosunku do decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Ustalenie odszkodowania powinno nastąpić w odrębnym postępowaniu. W decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta nie orzeka bowiem o odszkodowaniu. Z ww. przepisu ustawy wynika, że na jednostce na rzecz której nastąpiło ograniczenie, najpierw ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego a jeżeli okaże się to niemożliwie, nadmiernie utrudnione czy też kosztowne, to zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. służy odszkodowanie. Organ II instancji wskazał także na uprawnienie właściciela wynikające z art. 124 ust. 5 u.g.n. (żądanie wykupu nieruchomości).
Nie godząc się z powyższa decyzją, P. M., w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 105 § 1 k.p.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji braku orzeczenia o odszkodowaniu należnym skarżącemu w trybie art. 128 ust. 4 w związku z art. 124 ust. 4 u.g.n. Z tych względów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W ocenie skarżącego, skoro w sposób oczywisty ograniczono mu prawo korzystania z nieruchomości, organy zobowiązane były do ustalenia z tego tytułu odszkodowania zgodnie z regulacją art. 124 u.g.n.
W odpowiedzi nas skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację i wywody zawarte w kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), ustalając w ten sposób uzasadnione kryterium ocenne, wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego które mają zastosowanie w sprawie, oraz z przepisami prawa procesowego regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji administracyjnej albo stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonana wg. wskazanego wyżej kryterium sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wskazuje na niezasadność skargi. Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja była dotknięta wadami zarzuconymi w skardze lub innymi które sąd jest zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu, na podstawie art. 134 § 1 u.p.p.s.a. i które prowadziłyby do eliminacji decyzji z obrotu prawnego. Skarga podlegała zatem oddaleniu.
Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Wojewody D. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu W. o umorzeniu – na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. - postępowania wszczętego na wniosek A. SA w W. z 19 grudnia 2007 r. o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], AM-1, obręb [...], gmina Ż. stanowiącej własność P. M., przez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej oraz nadziemnych i podziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych urządzeń polegające na wybudowaniu napowietrznej linii energetycznej 400/110 KV P. – W. (M.) oraz o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności tej decyzji.
Organy obu instancji przyjmując, że materialnoprawną podstawą orzekania są przepis ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (a konkretnie art. 124 tej ustawy) uznały, że postępowanie wszczęte opisanym wyżej wnioskiem stało się bezprzedmiotowe z tego względu, że objęta nim inwestycja po wszczęciu postępowania została zrealizowana. Tym samym, sądowa kontrola ograniczona została do oceny prawidłowości zastosowanego przez organy rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania. W istocie kontrola ta, w pierwszym rzędzie sprowadza się do oceny, czy fakt zrealizowana inwestycji po wszczęciu postępowania w sprawie ograniczenia własności prawa własności nieruchomości a przed uzyskaniem administracyjnego zezwolenia na wejście przez inwestora na cudzy grunt i wykonania na nim robót związanych z założeniem i przeprowadzaniem przewodów elektrycznych, wypełnia znamiona bezprzedmiotowości postępowania prowadzonego na podstawie art. 124 u.g.n. Ramy tej kontroli zakreśla zatem art. 105 § 1 k.p.a – który stanowi tu podstawę orzekania – oraz znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego.
Według art. 105 § 1 k.p.a. decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo części wydaje organ administracji publicznej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że umorzenie postępowania ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym jest sprawa administracyjna, toteż postępowanie to jest bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która winna być załatwiona decyzją administracyjną nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku (tak M. Jaśkowska i A. Wróbel w Komentarzu do kodeksu postępowania administracyjnego, LEX i cytowana tam literatura). Zatem bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wówczas, gdy odpadła jedna z konstytutywnych cech sprawy administracyjnej. Sprawę administracyjną określają elementy podmiotowe i przedmiotowe. Brak któregokolwiek z nich uzasadnia pogląd o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Inaczej mówiąc, brak podstaw prawnych lub faktycznych, materialnych lub procesowych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy powoduje, brak przedmiotu postępowania. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej (op. cit.). Bezprzedmiotowość przedmiotowa ma więc miejsce wtedy, kiedy zbędne jest orzekanie odnośnie substratu sprawy administracyjnej.
Materialnoprawną podstawą decyzji wydanej w tej sprawie przez Starostę Powiatu W. stanowił przepis art. 124 ust. 1 powoływanej wcześniej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z jego treścią (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji ostatecznej) starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z kolei ustęp 3 omawianego przepisu wskazuje, że udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
W sprawie zastosowanie miały także przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012r. gdyż - jak podał inwestor – przedmiotowa inwestycja ujęta została w pkt 78 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć EURO 2012. Przedmiotowa inwestycja kwalifikowana była zatem jako przedsięwzięcie EURO 2012.
W okolicznościach niniejszej sprawy istotne również jest, że inwestor w toku postępowania uzyskał decyzję organu pierwszej instancji z dnia 6 września 2010 r. orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości wraz z rygorem natychmiastowej wykonalności. Decyzja ta nie stała się ostateczna, gdyż została w zakwestionowana w toku instancji a następie uchylona przez organ odwoławczy. Ze względu jednak na przepis art. 34 ustawy z dnia 7 września 2007 r. dotyczącej przedsięwzięć EURO 2012, fakt jej wydania i wprowadzania do obrotu prawnego wywołał określone konsekwencje prawne. Przepis ten stanowi bowiem, że decyzje administracyjne wydawane w związku z realizacją przedsięwzięć Euro 2012 określonych w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 4 ust. 1, podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
Taka regulacja prawna i fakt wydania decyzji Starosty z dnia 6 września 2010r. (niezależnie od wprowadzonego nią rygoru natychmiastowej wykonalności) pozwoliły inwestorowi na przystąpienie do realizacji inwestycji – niezależnie od późniejszego przebiegu postępowania prowadzonego na podstawie art. 124 u.g.n.
W niniejszej sprawie nie jest także kwestionowany fakt zakończenia budowy linii elektroenergetycznej zgodnie z pozwoleniem na budowę zawartym w decyzji Wojewody D. z dnia 9 listopada 2010r., wydanym w oparciu o decyzję tego organu z dnia 14 sierpnia 2009r. o lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 stanowiącego inwestycję obejmującą sporną linię. Fakt ten potwierdza zaświadczenie PINB w Powiecie W. z dnia 27 maja 2011 r. z którego wynika, że A. w dniu 21 kwietnia 2011 r. dokonała zgłoszenia zakończenia budowy obiektu budowlanego zrealizowanego na podstawie ww. decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 9 listopada 2010 r. Zgłoszenie to przyjęto bez sprzeciwu. Analiza dokumentacji potwierdzającej zakończenie budowy wskazała, że nieruchomość skarżącego była objęta wskazanym w zaświadczeniu zadaniem inwestycyjnym.
Tak ustalony stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy nie jest kwestionowany przez strony postępowania. Wskazuje on również jednoznacznie, że przed wydaniem ostatecznego orzeczenia kończącego postępowanie wszczęte wnioskiem A. z dnia 19 grudnia 2007 r. o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], osiągnięty został cel inwestycyjny dla realizacji którego wszczęto przedmiotowe postępowanie.
W tych okolicznościach Sąd podziela przywołane w zaskarżonej decyzji stanowisko judykatury wskazujące na niedopuszczalność wydania zezwolenia o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. w sytuacji, gdy doszło do uprzedniego zakończenia robót budowlanych, które na mocy tego zezwolenia miałaby być wykonane, przed wydaniem decyzji.
Aprobując powyższe stanowisko należy mieć na uwadze, że celem decyzji wydawanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. jest ograniczenie w sposób władczy i jednostronny, sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości określonych przewodów i urządzeń. Przepis ten reguluje zatem kwestie związane z ograniczaniem praw do nieruchomości w związku z budową przewodów i urządzeń służącym celom publicznym. Jednocześnie zawarta w nim norma ma charakter uregulowania szczególnego, które - tak jak pozostałe przepisy tej ustawy dotyczące ograniczania bądź pozbawiania praw do nieruchomości dla celów publicznych - musi być interpretowane dosłownie. Niedopuszczalne jest więc formułowanie jakichkolwiek innych przesłanek umożliwiających albo wykluczających zastosowanie ograniczenia o jakim mowa w tym przepisie (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1165/07, publikowany w zbiorze LEX nr 483193). W konsekwencji w decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. organ może orzec tylko o tym, o czym ww. przepis stanowi. W szczególności obejmuje on zezwolenie (między innymi) na zakładanie i przeprowadzanie urządzeń służących do przesyłania i dystrybucji energii. Decyzja zezwalająca na zajęcie nieruchomości wydana na podstawie art. 124 ust. 1 cytowanej ustawy, służy więc temu, by bez konieczności odebrania własności lub użytkowania wieczystego dotychczasowym podmiotom tych praw, inwestor mógł uzyskać czasowy tytuł prawny do władania nieruchomością na cele budowlane, po to by wybudować określone przewody, ciągi, obiekty lub urządzenia infrastruktury technicznej. Co znamienne, w decyzji tej organ nie orzeka – brak ku temu umocowania ustawowego – o odszkodowaniu za tzw. "czasowe zajęcie nieruchomości". Inaczej rzecz się ma z wywłaszczeniem nieruchomości, gdyż celem tej instytucji jest odjęcie prawa własności i wypłata odszkodowania. W orzecznictwie wyrażono w związku z tym pogląd dopuszczający prowadzenie postępowania wywłaszczeniowego pomimo, że cel publiczny został zrealizowany a inwestycja oddana do użytkowania przed zakończeniem tego postępowania (tak NSA w wyroku o sygn. akt I OSK 2825/12, dostępny CBOSA, nsa.gov.pl). Analizując tę kwestię na gruncie postępowania wywłaszczeniowego Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze przede wszystkim to, że celem postępowania wywłaszczeniowego jest odjęcie własności i wypłata odszkodowania. Uznał zatem, że umorzenie postępowania wywłaszczeniowego w związku z realizacją inwestycji, przed jego zakończeniem, uniemożliwia osiągnięcie tego celu. W przypadku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości o którym stanowi art. 124 ust.1 u.g.n. jest jednak inaczej. Skoro inwestor uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę i zrealizował inwestycję, to cel postępowania prowadzonego na podstawie art. 124 u.g.n. został osiągnięty. Zauważając różnice jakie występują w celach obu instytucji (ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n. i wywłaszczeniu nieruchomości) należy zgodzić się ze stanowiskiem, że zrealizowanie celu publicznego dla którego miało nastąpić ograniczenie własności, wyłącza ex post możliwość wydania decyzji na podstawie art. 124 u.g.n. Wobec zmiany stanu faktycznego do jakiej doszło w toku postępowania – oddanie do użytkowania linii energetycznej dla realizacji której miało nastąpić ograniczenie prawa własności - brak jest ustawowych przesłanek do wydania decyzji która miałaby umożliwić realizację przyszłej inwestycji. Decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. służyć ma bowiem głównie umożliwieniu budowy linii i urządzeń, pomimo, że celem publicznym jest również utrzymanie tych urządzeń. Kwestia utrzymania tych urządzeń i korzystania z nich, objęta jest regulacją cywilną (służebność przesyłu) jak też stanowi o nich bezpośrednio ustawa w przepisach art. 124 ust. 5 i ust. 6. Nie rozstrzyga zaś w tym względzie organ w decyzji wydawanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n.
W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionuje samego faktu zakończenia budowy i zrealizowania inwestycji. Zarzuca natomiast, że umorzono postępowanie bez orzeczenia o odszkodowaniu należnym skarżącemu w trybie art. 128 ust. 4 w związku z art. 124 ust. 4 zd. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
To stanowisko skarżącego nie zasługuje jednak na uwzględnienie. Kwestia udzielenia zgody na zajęcie terenu pod realizację danej inwestycji i kwestia odszkodowania za zajęcie pasa terenu pod budowę linii elektrenergetycznej, to dwie różne sprawy. Jak wcześniej wywiedziono, przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. ma na celu, przede wszystkim, zabezpieczenie inwestora w zakresie możliwości realizacji danej inwestycji. Warunkiem wydania decyzji z art. 124 ust. 1 ww. ustawy nie jest zaś ustalenie odszkodowania lub służebności związanych z korzystaniem z linii. Przepis art. 124 u.g.n. nie wymienia też "ustalenia odszkodowania" jako warunku wydania decyzji o wyrażeniu zgody na wejście na teren i wykonanie określonych robót budowlanych. W orzecznictwie sądów administracyjnych zaaprobowano stanowisko, zgodnie z którym, decyzja wydana na podstawie art. 124 u.g.n. stanowi tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2003 r., sygn. akt SA/Rz 1635/00; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 757/14, opub. w LEX nr 1636353), w rozumieniu art. 3 pkt 11 i art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.), tylko w granicach określonych w decyzji ograniczającej sposób korzystania. Decyzja ta, jeśli chodzi o jej skutki aczkolwiek podobna do aktu wywłaszczeniowego, nie jest jednak wywłaszczeniem. Tym samym, także i tryb ustalenia ewentualnego odszkodowania za zajętą na podstawie art. 124 u.g.n. nieruchomość jest odmienny od sytuacji, gdyby miało miejsce wydanie aktu wywłaszczeniowego w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do art. 124 ust. 4 u.g.n. na inwestorze ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu linii. Natomiast w przypadku, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 u.g.n., zgodnie z którym, właścicielowi przysługuje odszkodowanie za powstałe szkody. Roszczenie odszkodowawcze może być dochodzone dopiero po wybudowaniu przewodów lub urządzeń i nie można go określić w decyzji zezwalającej na "czasowe zajęcie nieruchomości" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1398/06, opub. w LEX nr 427507).
Reasumując podkreślić należy, że starosta orzekający w sprawie o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie może w tej decyzji ustalać odszkodowania, ponieważ to inwestor ma obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności, czy znaczne koszty, to wtedy służy właścicielowi takiej nieruchomości (współwłaścicielom) odszkodowanie z art. 128 ust. 4 u.g.n. W sytuacji zaś, gdyby założenie lub przeprowadzenie linii (lub innych urządzeń wymienionych w art. 124 ust. 1 u.g.n.) uniemożliwiało dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel (współwłaściciele) mogą żądać, aby nastąpiło nabycie od właściciela (współwłaścicieli) na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy, prawa własności (współwłasności, użytkowania wieczystego) danej nieruchomości (art. 124 ust. 5 u.g.n.). Właściciel nieruchomości ma natomiast obowiązek udostępnienia nieruchomości tylko na czas konieczny do wykonania celowych robót budowlanych. Stosownie do art. 124 ust. 4 u.g.n. niezwłocznie po dokonaniu tych robót stan nieruchomości ma zostać przywrócony do stanu pierwotnego. Wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem, poprzez udzielenie inwestorowi zezwolenia na założenie i przeprowadzenie urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, stanowi administracyjną zgodę na wejście w teren danej nieruchomości i wykonanie – w oznaczonym okresie – tylko tych robót budowlanych, na które inwestor otrzymał to zezwolenie. Decyzja ta nie reguluje ani wysokości lub zasad wypłaty odszkodowania za zajętą część nieruchomości ani treści stosunku prawnego prawa rzeczowego, jakim jest służebność przesyłu (lub ewentualnie inny rodzaj służebności).
W ocenie Sądu, wydanie w niniejszej sprawie decyzji o umorzeniu postępowania z tego względu, że inwestor w toku trwającego postępowania, po uzyskaniu w roku 2010 decyzji nieostatecznej o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, na podstawie regulacji ustawowej umożliwiającej natychmiastowe jej wykonanie, zrealizował inwestycję, nie pozbawia skarżącego prawa do domagania się ustalenia określonych zasad zarówno naprawienia ewentualnej szkody związanej z wykonywanymi robotami budowlanymi, jak i wykonywania prawa służebności przez inwestora (także przy wykorzystaniu wskazanych przez organ II instancji regulacji ustawowych). Skarżący jak i sam inwestor, powinni w odrębnym trybie ustalić chociażby warunki wykonywania prawa służebności przesyłu. Zauważyć przy tym należy, że decyzja merytoryczna wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. zezwoliłaby inwestorowi jedynie na zajęcie nieruchomości celem wykonania określonych robót budowlanych tylko na warunkach w tym przepisie. Wbrew przekonaniu skarżącego, takiej decyzji organ nie orzekałby jedna- ze względu na brak podstaw prawnych – o kwestiach związanych z ustaleniem odszkodowania za zajętą nieruchomość i wyrządzone szkody (o ile takowe miałyby miejsce), czy też co do zasad wykonywania służebności przesyłu. Te sprawy, powinny zostać rozstrzygnięte w odrębnym trybie.
W przedstawionych powyżej okolicznościach, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu – nie znajdując podstaw dla wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego – stosownie do przepisu art. 151 u.p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło