II SA/Wr 163/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Halina Kremis Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi ze skargi I. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew i krzewów oddala skargę. Zaskarżoną decyzją organ uchylił w całości decyzję w sprawie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew i krzewów oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadnienie zaskarżanej decyzji zawiera obszerne przedstawienie treści odwołania złożonego przez skarżącego, a kolejno opis czynności procesowych wójta przy ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek poprzedniej decyzji odwoławczej. Organ zwrócił uwagę, że skarżący w dniu 26 września 2011 r. wniósł o doręczenie opracowania p.n. Szacunkowe określenie wieku pni w wyciętych drzewach. Wójt w dniu 10 października 2011 r. poinformował stronę o obowiązku uiszczenia opłaty, bez wyznaczenia terminu do jej uiszczenia. Następnie w dniu 14 października 2011 r. wójt wydał decyzję. W ocenie organu była to decyzja przedwczesna, zapadła z naruszeniem art. 73 § 1 k.p.a. Kolejno organ uwzględnił, że w odwołaniu skarżący wniósł o przesłuchanie kilku świadków, którzy uprzednio złożyli zeznania w postępowaniu karnym. Ten wniosek dowodowy był uzasadniony zgodnie z art. 75 § 1, 78 § 1 oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Okoliczności powyższe uzasadniały zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. W skardze do sądu administracyjnego skarżący powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu, wskazując na nieważność (art. 156 § 1 pkt 2 lub pkt 4 k.p.a.), gdyż skarżący nie mógł być podmiotem i adresatem decyzji wójta, co w konsekwencji wywołało naruszenie art. 138 § 2 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, czyli nieuchylenie decyzji i nieumorzenie postępowania. Według skarżącego nie jest on stroną postępowania administracyjnego, bowiem za wycięcie drzew nie odpowiada właściciel lub posiadacz nieruchomości, lecz osoba, która dokonała wycięcia (art. 88 ustawy o ochronie przyrody, wyroki II OSK 428/06, IV SA/Wa 2281/06, II SA/Kr 143/07, Komentarz K. Gruszeckiego do ustawy). Wójt błędnie ustalił, że wycięcia drzew dokonał P. C. na zlecenie skarżącego. Skarżący bowiem zlecił mu wycięcie jedynie tych drzew, które zostały objęte zezwoleniem. Nawet gdyby zlecenie było odmienne, to i tak bezsprzecznie skarżący nie uczestniczył w wycięciu drzew. Osoba zlecająca wycinkę nie ponosi odpowiedzialności, a jedynie sprawca usunięcia drzew. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 83 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.) usunięcie drzew lub krzewów z nieruchomości może nastąpić na wniosek o wydanie zezwolenia, złożony w szczególności przez właściciela, użytkownika wieczystego lub posiadacza za zgodą właściciela tej nieruchomości. Przepis art. 88 ustawy przewiduje wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej m.in. za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Przepis ten według jednolitej i ustabilizowanej wykładni odnosi się jedynie do podmiotu, który mógł i powinien uzyskać zezwolenie przewidziane w art. 83 (patrz wyrok OSK 1582/04 i liczne orzecznictwo na tle art. 88). W orzecznictwie sądowym doprecyzowano przesłanki odpowiedzialności właściciela nieruchomości za bezpośredniego sprawcę (wyroki II OSK 1410/07, 329/08, 568/10). Podkreśla się znaczenie związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem się właściciela a usunięciem drzew (wyroki II OSK 291/08 i 140/99) oraz konieczność wykazania (udowodnienia) właścicielowi istnienia okoliczności wywołujących jego odpowiedzialność administracyjną (wyrok II SA/Gd 898/10). Akceptując powyższe poglądy prawne i odnosząc się do argumentacji przytoczonej w skardze należy jeszcze powołać stanowisko komentatora (K. Gruszecki, komentarz do art. 88) krytyczne wobec tezy prawnej wyroku II OSK 428/06. Nie ulega dla Sądu wątpliwości, że stroną postępowania administracyjnego w nin. sprawie jest przede wszystkim skarżący, jako właściciel nieruchomości, z której dokonano wycięcia drzew. Skarżący będzie adresatem decyzji wymierzającej karę, jeżeli organ wykaże okoliczności, o których była mowa. W żadnym razie adresatem decyzji nie będzie bezpośredni sprawca, nie należący do osób uprawnionych do uzyskania zezwolenia. Przepis bowiem przewiduje wymierzenie kary nie za usuniecie drzew, lecz za brak zezwolenia udzielonego osobie mogącej je uzyskać, której zachowanie pozostawało w związku z bezprawnym usunięciem drzem, przykładowo poprzez zlecenie ich wycięcia. Powołany w skardze fragment komentarza odnosi się właśnie do stanu faktycznego, w którym nie można doszukać się istnienia związku przyczynowego pomiędzy działaniem właściciela a usunięciem drzew przez sprawcę. Jak wynika z omówienia treści zaskarżonej decyzji, niewątpliwie nie zawierała ona wszystkich elementów wymaganych ustawowo (art. 107 § 3 i art. 138 § 2 k.p.a.), w szczególności zaś przedstawienia decyzji pierwszej instancji poza brzmieniem jej osnowy oraz odniesieniem się do wszystkich zarzutów odwołania, a także powiązania przytoczonej argumentacji z przesłankami zawartymi w art. 138 § 2 k.p.a. Tym niemniej wyjątkowo wskazane uchybienia procesowe organu można było ocenić jako niemogące mieć istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.). Należało tutaj uwzględnić, że w poprzednio wydanych decyzjach odwoławczych organ odniósł się w sposób obszerny krytycznie do powtarzającej się argumentacji prawnej skarżącego. Z decyzji pierwszej instancji zgodnej z materiałem procesowym sprawy wynikało niewątpliwie, czego skarżący nie kwestionuje, że jest właścicielem nieruchomości, który w pewnym (spornym) zakresie zlecił wycięcie drzew bezpośredniemu sprawcy ich usunięcia. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący dopiero w odwołaniu wniósł o przesłuchanie szeregu świadków na istotne w sprawie okoliczności, przytaczając obszerne uzasadnienie tego wniosku dowodowego. Powołani świadkowie złożyli bowiem zeznania w toku postępowania karnego prowadzonego przeciwko skarżącemu w sprawie wycinki drzew, zaś kilkustronicowy wywód skarżącego omawiał okoliczności podważające wiarygodności zeznań obciążających skarżącego. Niewątpliwie wymagane było zarówno uzyskanie akt sprawy karnej, jak i bezpośrednie przesłuchanie tych świadków przez organ. Nie było przy tym wystarczające jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe (art. 136 k.p.a.). Trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji ponadto na uchybienie procesowe związane z niedoręczeniem skarżącemu odpisu opinii biegłego. Niewątpliwie zatem konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na rozstrzygniecie, zaś decyzja pierwszej instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania (art. 138 § 2 k.p.a.), skoro w szczególności wójt wiedział o toczących się postępowaniach karnych związanych z rozpatrywaną sprawą, lecz nie dopuścił dowodu z akt tych postępowań dla wyjaśnienia spornej i istotnej okoliczności istnienia związku pomiędzy czynnościami skarżącego a usunięciem drzew. Dlatego i zgodnie z art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. PM 01.02.2013 r.