II SA/Wr 1643/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S. NSA: Henryk Ożóg /spr./ Sędziowie: S. NSA: Tadeusz Kuczyński A.WSA: Lidia Serwiniowska Protokolant: Anna Onyśków po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta K. na podstawie art. 37j, art. 37l, art. 6 pkt 6 lit. "b" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56), zwanej dalej ustawą oraz art. 104 kpa orzekł o odmowie przyznania J. Ż. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z przepisami ustawy, a zwłaszcza art. 37j ust. 1 pkt 1 i 2, zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku oraz posiada okres uprawniający do emerytury, jeśli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 35 lat dla mężczyzn, lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Stwierdzono, że J. Ż. posiada udokumentowany okres zatrudnienia wynoszący [...] lat, [...] miesiąc i [...] dni, jednakże udokumentował on staż pracy w warunkach szczególnych wynoszący [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni, tj. zatrudnienie w: Syndyk Masy Upadłości A w J. G. w okresie od [...] r. do [...] r.; B Sp. Jawna w L. w okresie od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r. Z przedłożonego świadectwa pracy wydanego przez Przedsiębiorstwo Budowlane w K. G. z okresem zatrudnienia od [...] r. do [...]r. wynika, że w powyższym okresie J. Ż. pracował na stanowisku kierowcy i kierowcy - operatora. W dokumencie tym brak jest zapisu o zatrudnieniu w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Również J. Ż. nie dołączył odrębnego dokumentu na tę okoliczność. Zapis na świadectwie pracy bez podania przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. - Dz. U. Nr 8 poz. 43 wskazujący, iż J. Ż. był zatrudniony na stanowisku kierowcy - operatora nie może być podstawą do uznania okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach gdyż z przepisów wymienionego rozporządzenia wynika, że okresy pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji. Ostatecznie stwierdzono, że nie ma podstaw prawnych aby przeprowadzić postępowanie w sprawie zaliczenia okresu zatrudnienia jako wykonywanie pracy w szczególnych warunkach na podstawie zeznań świadków. W odwołaniu od tej decyzji J. Ż. wskazał, że pomimo całego postępowania wyjaśniającego i negatywnego rozpatrzenia sprawy, to i tak przez fakt zatrudnienia w okresie od [...] r. do [...] r. w Przedsiębiorstwie Budowlanym w K. G. na stanowisku kierowcy i kierowcy - operatora nadal spełnia warunki do przyznania zasiłku przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy Wojewoda Dolnośląski utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z ustawą prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej jednocześnie okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Udokumentowanie okresów zatrudnienia następuje w oparciu o świadectwa pracy lub inne dokumenty niezbędne do ustalenia uprawnień osoby bezrobotnej. Wynika to z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestracji i w ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy. Podstawę do ustalenia okresów zatrudnienia i okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stanowią świadectwa pracy wydawane przez zakłady pracy. Tylko zakład pracy, w którym osoba ubiegająca się o takie świadectwo pracowała jest uprawniony do jego wydania. Zgodnie z przepisem §3 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia, osoba rejestrująca się przedkłada do wglądu pracownikowi urzędu pracy dokonującemu rejestracji świadectwa pracy oraz inne dokumenty niezbędne do ustalenia jej uprawnień. Zatem na skarżącym spoczywa obowiązek przedstawienia świadectw pracy i innych dokumentów, w tym także świadectw pracy w szczególnych warunkach. Organ I instancji rejestrując J. Ż. jako bezrobotnego z prawem do zasiłku na okres nieprzekraczający 18 miesięcy, następnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, przyjął, że praca skarżącego w okresie od [...]r. do [...] r. wykonywana na stanowisku kierowcy i kierowcy - operatora w Przedsiębiorstwie Budowlanym w K. G. nie może składać się na [...] - letni okres pracy w szczególnych warunkach. Przede wszystkim to zakład pracy nie wydał skarżącemu świadectwa pracy w szczególnych warunkach, chociaż dokumenty takie były wystawiane tym, którzy zajmowali stanowiska pracy ujęte w wykazie prac wykonywanych w szczególnych warunkach bądź szczególnym charakterze. Ponadto przesłuchani w toku postępowania wyjaśniającego świadkowie nie mogą jednoznacznie świadczyć, że skarżący faktycznie pracował na stanowisku ujętym jako zatrudnienie w szczególnych warunkach. Organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające zgodnie ze wskazaniami zawartymi w piśmie Wojewody D. z dnia [...] r., nr [...], zgodnie z tym ocena zebranych dowodów zgodna jest z zasadą swobodnej oceny dowodów, a jednocześnie spełnia wymogi zawarte w art. 107 §3 kpa, a także w art. 7 i art. 77 kpa. Stwierdzono, że skarżący spełnia jedynie warunki do pobierania zasiłku dla bezrobotnych na okres nieprzekraczający 18 miesięcy, nie spełnia natomiast warunków przewidzianych w art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy dla nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego. W skardze do sądu administracyjnego J. Ż. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie zasad postępowania wynikających z art. 7, 8, 9, 11 i 15 kpa i wniósł o jej uchylenie. Zdaniem skarżącego organy zatrudnienia w sposób bezzasadny nie uznały jego pracy świadczonej w okresie od [...] r. do [...] r. na stanowisku kierowcy i kierowcy - operatora w Przedsiębiorstwie Budowlanym w K. G. jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach bądź w szczególnym charakterze. Gdyby wskazany wyżej okres zatrudnienia zaliczony został do okresu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach to zainteresowany uzyskałby prawo do zasiłku przedemerytalnego. Zdaniem skarżącego organy orzekające w sprawie nie przeprowadziły pełnego i zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia sprawy postępowania administracyjnego i naruszenia te miały istotny wpływ na negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie jego wniosku o zasiłek przedemerytalny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga jest zasadna. J. Ż. wniósł o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Wniosek taki został przezeń złożony w dniu [...] r. w PUP w K. G. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w takim przedmiocie stanowi przepis art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy, który stanowi, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organy orzekające obu instancji przyjmują za okoliczność bezsporną, że skarżący w dniu rejestracji przedłożył dokumenty potwierdzające staż pracy wynoszący [...] lat, [...] miesiąc i [...] dni, w tym [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni zatrudnienia wykonywanego w szczególnych warunkach. Okres tego zatrudnienia jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Skarżący bowiem przedstawia, że od [...] r. do [...] r. pracował w Przedsiębiorstwie Budowlanym w K. G. w pełnym wymiarze czasu pracy w charakterze kierowcy i kierowcy - operatora, a zatrudnienie w tym charakterze jest zatrudnieniem w szczególnych warunkach. Gdyby je więc wliczyć do stażu pracy skarżący spełniałby warunek przyznania zasiłku przedemerytalnego z cytowanego przepisu ustawy. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie W. Ł. z dnia [...] r., iż Ż. J., posiadający kwalifikacje kierowcy - operatora sprzętu ciężkiego od dnia [...] r. był zatrudniony w byłym Przedsiębiorstwie Budowlanym w K. G. przy ul. T. [...] w charakterze kierowcy - operatora sprzętu ciężkiego, w pracy w szczególnych warunkach od dnia [...] r. do [...] r. W. Ł. od dnia [...] r. do [...] r. był kierownikiem dz. transportu w Przedsiębiorstwie Budowlanym i jako dowód przedłożył kserokopię swego świadectwa pracy. Wbrew temu, co stwierdza organ odwoławczy ("Ponadto przesłuchani w toku postępowania wyjaśniającego świadkowie nie mogą jednoznacznie świadczyć, że skarżący faktycznie pracował na stanowisku ujętym jako zatrudnienie w szczególnych warunkach".) w aktach sprawy brak poza tym oświadczeniem jakichkolwiek protokołów przesłuchania świadków na okoliczności sprawy. (Na marginesie Sąd stwierdza, że akta te nie są w całości ponumerowane, w większości tworzą je kopie dokumentów, karty - kopie noszą również numery skopiowane. Całość nie tworzy teczki zgodnie z instrukcją kancelaryjną). Już więc to jest wystarczającym powodem uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W wyroku z dnia 28 kwietnia 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Wr 1574/03 (niepublikowany) Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w licznych wyrokach sądowych (m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 1996 r., I PRN 40/96 "Prokuratura i Prawo 1996 r., nr 10, s. 58) wyraża się niekwestionowane stanowisko, że świadectwo pracy nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 kpc nawet wówczas, gdy wydane zostaje przez urząd administracji państwowej (wyrok z dnia 20 lutego 1991 r. I PR 422/90, nie publikowany). Nie zawiera ono elementów cennych, a jedynie fakty wskazane w przepisie art. 97 Kodeksu pracy. Samo przez się nie tworzy praw podmiotowych ani ich nie pozbawia. Nie ma więc cech wyłączności w zakresie dowodowym w postępowaniu o realizację tych praw (uzasadnienie uchwały z dnia 28 września 1990 r. III PZP 15/90, OSNCP 1991, z.4, poz. 45). Dowód przeciwko stwierdzeniom czy brakowi stwierdzeń w świadectwie pracy, jako dokumencie, w ramach postępowania o konkretne roszczenie może być przeprowadzony w każdym czasie, także po upływie terminów z art. 97§21 kp (patrz uzasadnienie uchwały z dnia 28 września 1990 r., III PZP 15/90, OSNCP 1991, z. 4, doz. 45). Analogicznie należy przyjąć, że świadectwo pracy nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 kpa. Dopiero prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, tzn. uwzględniające podane wyżej zasady swobodnej oceny dowodów pozwoli na ocenę, czy w sprawie zostały właściwie zastosowane przepisy prawa materialnego. Należy mieć na uwadze, że określenie "praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze" utożsamiana musi być z rodzajem i rozmiarem pracy określonej w umowie o pracę. Jeżeli więc strony umówiły się o pracę w charakterze kierowcy autobusu to należy przyjąć, że umówiły się o pracę wykonywaną stale w tym charakterze, a jej zmiana musiałaby być każdorazowo udokumentowana. Pogląd ten podziela również skład Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie. Dlatego skarżący ma w pełni rację, że "organy orzekające w sprawie nie przeprowadziły pełnego i zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia sprawy postępowania. Nie sposób jest oprzeć się wrażeniu, że organy te skupiły się raczej na akcentowaniu wątpliwości, co do możliwości przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, niż na pełnym wykorzystaniu tego środka dowodowego. W konsekwencji organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję odmawiającą przyznania zasiłku przedemerytalnego skarżącemu, który na wymaganych [...] lat pracy w szczególnych warunkach wykazał się takim zatrudnieniem w wymiarze [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni, przy niespornym zatrudnieniu w Przedsiębiorstwie Budowlanym w K. G. w wymiarze [...] lat, które wykonywane było także w szczególnych warunkach". Z tych względów na podstawie art. 145 §1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji (art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), gdyż decyzja odmowna zasadniczo nie nadaje się do wykonania.