II SA/Wr 218/17
WyrokWSA we Wrocławiu2017-07-19
Skład orzekający: Zygmunt Wiśniewski, Halina Filipowicz-Kremis, Alicja Palus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozbudowa budynku jednorodzinnego, która ma skutkować zbliżeniem ściany bez otworów okiennych do granicy działki na odległość mniejszą niż 3 metry, ale nie mniejszą niż 1,5 metra, może być dopuszczona na działce o szerokości mniejszej niż 16 metrów, zgodnie z § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie rozważyły prawidłowo możliwości zastosowania przepisu § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który dopuszcza sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych bezpośrednio przy granicy lub w odległości mniejszej niż 3 metry (lecz nie mniejszej niż 1,5 metra) na działce o szerokości mniejszej niż 16 metrów. Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organy nie ustaliły szerokości działki, nie odniosły się do przepisów odrębnych ani do ustaleń zawartych w decyzji o warunkach zabudowy, a błędnie wyeliminowały możliwość zastosowania wspomnianego przepisu.Stan faktyczny
M. F. złożył wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na rozbudowę budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej. Organ pierwszej instancji odmówił wydania pozwolenia, wskazując na niezgodność projektu z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (odległość 1,5 m od granicy działki przy ścianie bez otworów) i bezskuteczny upływ terminu na usunięcie nieprawidłowości. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy, uznając, że przepis § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia (dopuszczający mniejszą odległość na działce poniżej 16 m) nie ma zastosowania do rozbudowy. Skarżący wniósł skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody D. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 19 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Protokolant Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent W. (działający jako starosta), stosując przepis art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 290) i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 92 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 814), odmówił M. F. zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na rozbudowie istniejącego budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] we W. (działka nr [...],[...], obręb [...]).
W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wyjaśnił m.in., że postępowanie w sprawie zostało zainicjonowane wnioskiem M. F. z dnia 14 maja 2016 r., uzupełnionym w trybie art. 64 § 2 kpa w dniu 25 maja 2016 r. o udzielenie pozwolenia na realizację opisanej powyżej inwestycji.
Organ wskazał również, że do wniosku załączone zostały wymagane przepisem art. 33 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, dokumenty tj.: cztery egzemplarze projektu budowlanego, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, decyzja Prezydenta W. z dnia [...] r. Nr [...] ustalająca warunki zabudowy dla zamierzonej inwestycji.
Z uzasadnienia wynika ponadto, że postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent W. nałożył na inwestora w trybie art. 35 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane obowiązek usunięcia w zakreślonym terminie wskazanych w postanowieniu nieprawidłowości, natomiast postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent W. odmówił wnioskodawcy zgody na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422). Odmowę poprzedziło pismo Ministra Infrastruktury i Budownictwa, doręczone organowi pierwszej instancji w dniu 7 listopada 2016 r., informujące o odmowie udzielenia upoważnienia Prezydentowi W. na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 wskazanego powyżej rozporządzenia.
W dalszej części uzasadnienia organ orzekający wyjaśnił, że zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, przed wydaniem pozwolenia na budowę, właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku planu, a także wymaganiami ochrony środowiska; zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, a także zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, oraz wykonanie i sprawdzenie projektu przez osoby posiadające stosowne uprawnienia
budowlane. W razie stwierdzenia naruszeń w zakresie określonym w ust. 1, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę.
Zgodnie z art. 33 do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z uzgodnieniami, opiniami, decyzjami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, aktualnymi zaświadczeniami o przynależności do właściwej izby zawodowej, oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, decyzję o warunkach zabudowy, jeżeli jest wymagana oraz w miarę konieczności inne uzgodnienia stosownie do projektowanej inwestycji.
W zakończeniu uzasadnienia Prezydent W. stwierdził, że wnioskodawca nie zastosował się do postanowienia z dnia [...] r. Nr [...] i nie przedłożył projektu budowlanego spełniającego wymogi prawa.
Opisana powyżej decyzja została w toku instancyjnym zaskarżona przez M. F., który w odwołaniu wniósł o skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, które umożliwiłoby mu zwrócenie się do właściwego ministra o udzielenie zgody na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 powoływanego wcześniej rozporządzenia, a w przypadku odmowy uzyskanie informacji o jej przyczynach i przesłankach.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda D. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając podjęte orzeczenie organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że zgodnie z wnioskiem wniesionym w dniu 4 maja 2016 r. przez M. F. planowana inwestycja polegać ma na rozbudowie istniejącego budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] we W.
(dz. nr [...],[...], obręb [...]) od strony granicy z dz. nr [...] (obecnie usytuowanego w odległości 4,05 m od tej granicy). Jak wynika z projektu zagospodarowania działki (rys. nr 1) po rozbudowie południowa ściana budynku, bez otworów okiennych i drzwiowych, będzie usytuowana w odległości 1,5 m od granicy z dz. nr [...] (sąsiednią działką budowlaną).
Wojewoda D. zwrócił uwagę, że zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie niniejszej niż: 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy (pkt 1), 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy (pkt 2).
Wyjaśnił ponadto, że w myśl art. 35 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane, w razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w art. 35 ust. 1 tej ustawy, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę.
W przedmiotowej sprawie wobec stwierdzenia niezgodności projektowanego zamierzenia, z regulacją zawartą w § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...], wydanym na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane, nałożył na inwestora obowiązek usunięcia, w terminie do dnia 1 sierpnia 2016 r. nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym poprzez dostosowanie projektu budowlanego do zgodności z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia lub przedłożenie odstępstwa, o którym mowa w art. 9 ustawy - Prawo budowlane, w zakresie odległości budynku od granicy z sąsiednią działką budowlaną - dz. nr [...].
Jak wynika z akt sprawy powyższe postanowienie zostało odebrane przez inwestora w dniu 6 lipca 2016 r., a pismem z dnia 29 lipca 2016 r. inwestor zwrócił się do Prezydenta W. o wystąpienie do Ministra Infrastruktury i Budownictwa o udzielenie upoważnienia do wydania przez Prezydenta W. zgody na odstępstwo od § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Pismem z dnia 28 października 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił udzielenia Prezydentowi W. upoważnienia do wyrażenia zgody na przedmiotowe odstępstwo.
W ocenie organu odwoławczego należy stwierdzić, że w sprawie bezskutecznie upłynął, wyznaczony postanowieniem Prezydenta W. z dnia [...] r., Nr [...], termin usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym, w szczególności, w zakresie zgodności z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że jak wynika z treści odwołania, inwestor nie planuje obecnie zmiany planów inwestycyjnych i ponownie zamierza wnioskować o odstępstwo od § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.
Wojewoda D. uznał też za konieczne w sprawie odniesienie się do regulacji zawartej w § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia. Zgodnie bowiem z tym przepisem, w zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, dopuszcza się sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m. W § 12 ust. 1 rozporządzenia określono ogólną zasadę sytuowania budynków, od tej reguły istnieją jednak wyjątki, w tym, ustalony w § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, sposób sytuowania budynków na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m.
Wskazał też, że jak wynika z dokonanych przez organ samodzielnych pomiarów (projekt budowlany nie zawiera w tym zakresie żadnych informacji), szerokość dz. nr [...] wynosi około 12 m (pomiar dokonany w oparciu o mapę do celów projektowych w skali 1:500, na której sporządzono projekt zagospodarowania działki). Zdaniem organu odwoławczego przepis § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia nie będzie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie. Przepis ten w ocenie organu dotyczy bowiem jedynie możliwości budowy nowego budynku mieszkalnego na działce o szerokości mniejszej niż 16 m, a nie rozbudowy budynku już istniejącego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. II SA/Ke 296/11, LEX nr 821551; odmiennie o rozumieniu użytego w przepisach rozporządzenia zwrotu "sytuowanie budynku" wypowiedział się jednak przykładowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 25 maja 2016 r., sygn. II SA/Sz 310/16, LEX nr 2116255).
W zakończeniu uzasadnienia Wojewoda D. odnosząc się do treści odwołania, wyjaśnił, że niniejsze rozstrzygnięcie nie uniemożliwia inwestorowi podjęcia ponownych starań w uzyskaniu zgody na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, a ze stosownym wnioskiem o wystąpienie przez organ o upoważnienie ministra inwestor może również wystąpić przed złożeniem wniosku o pozwolenie na budowę (rozbudowę).
Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionował M. F. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
W skardze zwrócił się o skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji "z możliwością ponownego skierowania zapytania o wydanie zgody na odstępstwo do Ministra Infrastruktury i Budownictwa.
Wskazał też, że na odmowę udzielenia przez Ministra upoważnienia Prezydentowi W. mógł wpłynąć fakt podjęcia interwencji przez właściciela sąsiedniej działki nr [...],[...], obręb [...], który zarzucił brak analizy urbanistycznej, zmniejszenie wartości nieruchomości i brak wyceny uprawnionego rzeczoznawcy a ponadto "pogorszenie warunków zdrowotno-sanitarnych i zagrożenie pożarowe", które nie zostały potwierdzone żadnymi ekspertyzami uprawnionych podmiotów.
Skarżący podał też w uzasadnieniu skargi, że budynek objęty wniesionym przez niego wnioskiem to jeden z kilkudziesięciu powtarzalnych budynków wybudowanych w latach 70-tych ubiegłego wieku według identycznego projektu, z których kilka rozbudowano w sposób zmieniający odległość od sąsiedniej działki do 1,5 metra.
W doręczonej Sądowi odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie w całości i podtrzymał stanowisko przyjęte przy orzekaniu w sprawie.
Na rozprawie wyznaczonej na dzień 19 lipca 2017 r. skarżący oświadczył, że popiera w całości wnioski i twierdzenia zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych:
Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacia wydania zaskarżonego aktu.
Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził naruszenie prawa obligujące do uwzględnienia skargi poprzez zastosowanie w sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718) wskazującego na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 135 wskazanego aktu, z którego wynika, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Przedmiotem dokonywanej w tej sprawie przez Sąd oceny była decyzja Wojewody D. z dnia [...] r. (nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] r. (nr [...]) odmawiającą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia M. F. pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] we W. (działka nr [...], [...], obręb [...]).
Z uzasadnień decyzji wydanych w tej sprawie przez organy właściwe instancyjnie wynika, że bezpośrednią przyczyną negatywnego dla wnioskodawcy orzeczenia był bezskuteczny upływ terminu wyznaczonego przez organ administracji architektoniczno-budowlanej pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] r. (Nr [...]) do usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym, w szczególności do dostosowania go do warunków określonych w § 12 ust. 1 pkt 2 powoływanego wcześniej rozporządzenia techniczno-budowlanego lub przedłożenia odstępstwa, o którym mowa w art. 9 ustawy – Prawo budowalne od właściwego ministra.
Wskazany przepis stanowi, że jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 3 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.
Natomiast przepis art. 9 ustawy – Prawo budowlane uprawnia właściwy do orzekania o pozwoleniu na budowę organ do udzielenia inwestorowi zgody – w drodze postanowienia – na odstępstwo od przepisów techniczno - budowlanych po uzyskaniu upoważnienia ministra, który te przepisy ustanowił.
Z materiału sprawy wynika, że wnioskodawca podjął działania zmierzające do zadośćuczynienia obowiązkom orzeczonym postanowieniem Prezydenta W. z dnia [...] r. (Nr [...]) w zakresie doprowadzenia do zgodności projektu budowlanego we wskazanym w postanowieniu przepisem § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i w dniu 29 lipca 2016 r. zwrócił się do Prezydenta W. z wnioskiem o wystąpienie do Ministra Infrastruktury i Budownictwa o udzielenie upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w zakresie odległości ściany bez otworów okiennych od granicy z sąsiednią działką budowlaną.
Pisemne wystąpienie Prezydenta W. – stosownie do wniosku inwestora – w dniu 5 sierpnia 2016 r. do właściwego ministra okazało się bezskuteczne i wobec odmowy udzielenia przez ministra upoważnienia, Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] r. (Nr [...]) odmówił inwestorowi zgody na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 powoływanego rozporządzenia.
Doręczone Sądowi akta administracyjne wskazują, a co potwierdzają organy orzekające w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji, że M. F. do wniosku o pozwolenie na budowę dołączył dokumenty wymagane przepisem art. 33 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, w tym decyzję Prezydenta W. z dnia [...] r. (Nr [...]) ustalającą warunki zabudowy dla projektowanej inwestycji.
Z treści tej decyzji wynika, że ustalenia nią dokonane dotyczą zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, a w zakresie ustaleń dotyczących funkcji zabudowy i zagospodarowania terenu z uwzględnieniem ustaleń dotyczących warunków i wymagań ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustalono szerokość elewacji frontowej do 10,5, wyjaśniając dodatkowo w pkt 3 uzasadnienia, że wskaźnik ten dotyczy zabudowy istniejącej i planowanej rozbudowy łącznie.
W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że z przepisu art. 55 w związku z art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że decyzja o ustaleniu warunków zabudowy wiąże organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę.
Zdaniem Sądu taka dyrektywa ustawodawcy oznacza, że organ właściwy do udzielenia pozwolenia na budowę powinien wszechstronnie rozważyć – w istniejących w danym przypadku warunkach prawnych – legalną możliwość zaakceptowania koncepcji przyjmującej w projekcie budowlanym ustalenia orzeczone w ostatecznej decyzji ustalającej warunki zabudowy dla tej inwestycji w ich maksymalnych dopuszczalnych wskaźnikach.
Wskazać przy tym należy, że działania procesowe organów administracji publicznej podporządkowane są zasadzie praworządności zawartej w art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wymaga ona bezwzględnej zgodności z prawem każdej czynności procesowej, w tym czynności orzeczniczej, podejmowanej przez organ administracyjny, działający zgodnie z kompetencją przyznaną mu przepisami ustrojowymi, materialnymi i formalnymi. W doktrynalnym ujęciu podstępowanie administracyjne traktowane jest jako zorganizowany proces stosowania prawa, w którym pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie normy prawa odpowiedniej dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez które następuje konkretyzacja uprawnienia lub obowiązku podmiotu legitymowanego wg kryteriów ustalonych w art. 28 i art. 29 kpa.
W literaturze przedmiotu na etapach zorganizowanego procesu stosowania prawa wyróżnia się m.in. ustalenie, jak norma obowiązuje w zakresie niezbędnym dla potrzeb rozstrzygnięcia i ustalenie konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy (np. J. Wróblewski: Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1972; B. Adamiak, J. Borkowski. KPA komentarz, Warszawa 2006).
Gwarancją prawidłowego zastosowania w sprawie przepisu prawa materialnego jest poprzedzenie tej czynności postępowaniem wyjaśniającym przeprowadzonym z uwzględnieniem zasad zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 kpa. W przepisach tych ustawodawca postanowił, że organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7) oraz zobligował organ administracji publicznej do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1).
W ocenie Sądu czynności organów orzekających w sprawie w postępowaniu instancyjnym w zakresie, którego dotyczą wskazane powyżej przepisy nie zostały podjęte w sposób prawidłowy.
W rozpoznawanej sprawie inwestor został zobowiązany do doprowadzenia przedłożonego do zatwierdzenia projektu budowlanego do zgodności z przywołanym wcześniej przepisem § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia techniczno-budowlanego, wcześniej powoływanego.
W przepisie § 12 ust. 1 tego aktu prawodawca wprowadził ogólną zasadę sytuowania budynku na działce budowlanej względem sąsiedniej działki budowlanej, ustalając w dwóch kolejnych punktach dwie normy odległościowe od granicy z sąsiednią działką budowlaną (4 m i 3 m), a jako kryterium istnienie w ścianie zwróconej w stronę tej granicy otworów okiennych lub drzwiowych.
W kolejnych przepisach (ust. 2 – 7) prawodawca przyjął szczególne regulacje odległościowe dla konkretnych, wybranych przypadków.
Zasady zawarte w § 12 ust. 3 omawianego rozporządzenia odnoszą się do zabudowy jednorodzinnej z zastrzeżeniem, że należy przy nich uwzględniać przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271 – 273. Przy takim rodzaju zabudowy dopuszcza się m. in. sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2 (tj. mniejszej niż 3 m), lecz nie mniejszej niż 1,5 m na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 metrów.
Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska prezentowanego wcześniej w judykaturze administracyjnej i akceptowanego przez organy orzekające w tej sprawie w postępowaniu instancyjnym, zgodnie z którym przepis § 12 ust. 3 pkt 1 odnosi się wyłącznie do przypadku sytuowania budynku, czyli wykonywania robót budowlanych polegających na budowie nowego budynku (wznoszenia go niejako od podstaw).
Nie znajduje bowiem uzasadnienia w obecnych warunkach konstytucyjnych i szczególnych ustawowych różnicowanie sytuacji inwestorów, charakteryzujących się tą samą cechą relewantną w zależności od tego, czy ich zamierzenie dotyczy budowy budynku, czyli wykonywania obiektu budowlanego, czy budowy części budynku, czyli wykonywania części obiektu budowlanego przy uwzględnieniu definicji przyjętej w art. 3 pkt 6 ustawy – Prawo budowlane.
Zdaniem Sądu nie można też uznać, że regulacja zawarta w § 12 ust. 3 pkt 3 powoływanego rozporządzenia odnosi się do każdej rozbudowy budynku istniejącego w zabudowie jednorodzinnej, skoro prawodawca typizuje sytuację do której ona się odnosi poprzez wskazanie, że dotyczy rozbudowy budynku usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy z sąsiednią działka budowlaną, czyli w odległości mniejszej niż 4 lub 3 metry.
Z materiału sprawy wynika, że istniejący na działce nr [...] przy ul. [...]budynek mieszkalny jednorodzinny (w zabudowie bliźniaczej) usytuowany jest w odległości nie mniejszej niż 4 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną, czyli odległości określonej w § 12 ust. 1 pkt 1 omawianego rozporządzenia.
Istotne też – w ocenie Sądu jest, że w przepisie § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, do zgodności z którym inwestor został zobowiązany dostosować przedłożony projekt budowlany i w przepisie § 12 ust. 3 pkt 1, którego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie organy orzekające wyeliminowały – zdaniem Sądu nieprawidłowo – prawodawca posługuje się słowem "sytuowanie". Pozwala to – w ocenie Sądu – uznać, że obie regulacje odnoszą się do takich samych zamierzeń inwestorskich (robót budowlanych).
Niewątpliwie bowiem ogólna zasada zawarta w § 12 ust. 1 i przyjęte w tym przepisie normy odległościowe odnoszą się zarówno do wykonywania budynku, którego sytuowanie względem sąsiedniej działki budowlanej nie podlega odrębnej regulacji, jak i do jego rozbudowy.
W toku dokonywanej w sprawie oceny Sąd zwrócił też uwagę na niekonsekwencję organów orzekających w postępowaniu jurysdykcyjnym. Skoro bowiem organy uznały, że przepis § 12 ust. 3 pkt 3 omawianego rozporządzenia odnosi się do wszystkich przypadków realizowania rozbudowy budynku, zatem również do wnioskowanego zamierzenia budowlanego, to postanowienie podjęte w trybie art. 35 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane powinno zobowiązywać inwestora do doprowadzenia przedłożonego do zatwierdzenia projektu budowlanego do zgodności z przepisem § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia techniczno – budowlanego lub przedłożenia odstępstwa o którym mowa w art. 9 ustawy – Prawo budowlane w tym zakresie, a nie do zgodności z przepisem § 12 ust. 1 pkt 2 wskazanego rozporządzenia.
Okoliczność ta wobec przyjętej przez Sąd w tej sprawie oceny nie jest jednak istotna.
Sąd uznał bowiem, że organy nie rozważyły w sposób wymagany przepisami prawa możliwości zastosowania w sprawie przepisu § 12 ust. 3 pkt 1 powoływanego rozporządzenia. Nie ustaliły, jaka jest szerokość działki, objętej wnioskiem, nie odniosły się do przepisów odrębnych oraz zawartych w § 13, 60 i 271 – 273 omawianego rozporządzenia, nie zanalizowały treści decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. (nr [...]) ustalającej warunki zabudowy i orzeczonych tą decyzja ustaleń.
Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – stosownie do przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej nie występuje ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło