II SA/Wr 2215/02

Dnia 11 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie : NSA Andrzej Wawrzyniak NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant: apl. prok. Magdalena Serafin po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi J. L. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby I. uchyla zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia [...]r., II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Przedmiotem skargi wniesionej przez J. L. do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...]r. Nr [...], wydane na podstawie § 32 ust.14 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów/Dz. U Nr 4 poz. 14/, utrzymujące w mocy orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia [...]r. w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. W sprawie ustalono, iż w dniu [...]r. Zastępca Komendanta KP w B. - R. N. stwierdził wyczuwalną woń alkoholu od J. L., który przyznał, iż dzień wcześniej spożywał alkohol, a w dniu [...]r. w trakcie pełnienia służby spożył dwa piwa. Badanie na obecność alkoholu w wydychanym powietrzu potwierdziło ten stan. Stwierdzenie powyższego stanowiło podstawę do wszczęcia w dniu [...]r. przeciwko J. L. postępowania dyscyplinarnego, zakończonego wydaniem orzeczenia w dniu [...]r. w którym uznano go winnym przewinienia o to, że w dniu [...]r. w B. pełniąc obowiązki Referenta Referatu Prewencji KP w B., podczas pełnionej służby znajdował się w stanie nietrzeźwości ( czyn z art. 70 § l Ustawy z dnia 20 maja 1971r. Kodeks Wykroczeń /Dz. U Nr 12 poz. 114/) oraz w dniu [...]r. pełniąc obowiązki Referenta Referatu Prewencji KP w B. wykonując obowiązki służbowe w podległym mu rejonie, bez powiadomienia i zgody przełożonego opuścił go udając się do swojego miejsca zamieszkania(czyn z § 5 Zarządzenia nr 15/99 KGP z dn. 23.09.1999r w sprawie metod i form wykonywania zadań przez dzielnicowego i kierownika rewiru dzielnicowych). Powołanym wyżej orzeczeniem dyscyplinarnym wydanym na podstawie art. 134 ust. l pkt 10 Ustawy o Policji z dnia 06.04.1990r. /tekst jednolity Dz. U. Nr 101. poz. 1092 z poz. zm./ wymierzono J. L. karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. W odwołaniu od powyższego orzeczenia J. L. podniósł, że orzeczenie jest dlań krzywdzące i wniósł o złagodzenie kary, powołując się na ciężką sytuację życiową. Odwołujący nie kwestionował prawidłowości ustaleń w zakresie wykonywania obowiązków służbowych w stanie nietrzeźwości. Natomiast nie zgodził się z drugim z zarzucanych mu czynów twierdząc , że informował przełożonego mł. asp. J. S. o tym, że dwa razy w tygodniu będzie jeździł do domu po żonę, na co uzyskał zgodę. O wspomnianym fakcie był informowany również kierownik prewencji oraz każdorazowo dyżurny. Komendant Wojewódzki Policji we W. w motywach rozstrzygnięcia powołał się na materiał dowodowy w postaci zeznań świadków J. G., R. N., Z. H. oraz wyjaśnienia samego obwinionego jednoznacznie wskazujący na to , że w dniu [...]r. J. L. wykonywał obowiązki służbowe w stanie nietrzeźwości i na pewien czas opuścił bez zgody właściwego przełożonego rejon pełnienia służby. Zdaniem organu odwoławczego wykonywanie obowiązków służbowych przez policjanta znajdującego się w stanie nietrzeźwości jest jednym z najcięższych przewinień dyscyplinarnych i w związku z tym wymierzona kara dyscyplinarna jest w opinii organu jest adekwatna do popełnionego czynu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. L. wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu, szczegółowo opisując przebieg swojej służby. Ponadto skarżący zarzucił organowi pominięcie zeznań kierownika referatu i naczelnika prewencji na okoliczność zgłaszania wyjść z komisariatu oraz zlekceważenie opinii psychologa Komendy Wojewódzkiej we W., który po badaniu w dniu [...]r. stwierdził silną depresję zawodową z rozpoznaniem wtórnej choroby alkoholowej. Pismem procesowym z dnia [...]r. uzupełniającym skargę skarżący dodatkowo podniósł zarzut naruszenia przepisów : - § 9 ust. l Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 grudnia 1997 r. - w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów /Dz. U. Nr 4 poz. 14/ poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sposób lakoniczny, bez ustalenia wszystkich okoliczności i przyczyn popełnienia przewinienia i naruszenia dyscypliny służbowej, -§ 15 pkt 2 wspomnianego Rozporządzenia albowiem nie przeprowadzono koniecznych badań celem ustalenia ewentualnej choroby alkoholowej i zasadności skierowania na leczenie uzależnienia od alkoholu, pomimo iż psycholog Komendy Wojewódzkiej we W. w wydanej w dniu [...]r. opinii stwierdził u skarżącego silną depresję zawodową z rozpoznaniem wtórnej choroby alkoholowej i zalecił umożliwienie leczenia w ośrodkach resortowych, co uzasadniało przeprowadzenie postępowania w innym trybie, -§ 24 ust. l w zw. z § 27 ust. 2 Rozporządzenia poprzez wymierzenie kary dyscyplinarnej w oparciu o niekompletny materiał dowodowy i z naruszeniem zasad stosowanych przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej, W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Według organu II instancji podnoszone przez skarżącego zarzuty nie mogą być uwzględnione w toku postępowania przed sądem administracyjnym, albowiem nie ustala on okoliczności i przebiegu zdarzeń, które legły u podstaw wydania decyzji a skarżący miał możliwość na etapie prowadzonego przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego stawiać wnioski dowodowe w celu wszechstronnego zbadania okoliczności, które dotyczyły zarzucanych mu czynów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazać też należy, iż granicę sądowo- administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem o czym stanowi art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269) i tylko naruszenie prawa powstałe podczas wydawania zaskarżonego aktu uzasadnia jego uchylenie, czyli wyeliminowanie z obrotu prawnego ( art. 145§1 pkt1 c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. Nr 153, poz 1270). Oceniając pod tym względem rozstrzygnięcie będące przedmiotem osądu w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego. Tylko bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny ma znaczenie dla poprawnego, zgodnego z obowiązującym stanem prawnym, rozpoznania sprawy i orzeczenia o prawach i obowiązkach stron. Analizując pod tym kątem zaskarżoną decyzję, zgodzić się należy z generalnym zarzutem skargi, iż przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne obarczone jest wadą polegającą na naruszeniu przepisów i zasad dotyczących postępowania administracyjnego i dyscyplinarnego. W szczególności pod adresem organów orzekających w sprawie musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 kpa. W sytuacji bowiem, gdy strona składa wnioski dowodowe w celu wskazania istotnych dla sprawy okoliczności, przeczących tezie przyjętej przez organ administracji, to obowiązkiem organu jest przeprowadzenie zawnioskowanych przez stronę dowodów chyba, że wynikają z nich okoliczności już udowodnione lub znane organowi z urzędu. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na ważkie dla niej okoliczności , jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji (wyrok z 29.09.1997r. I SA/Wr 700/00) W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd podkreślający kluczowe znaczenie zebrania w toku postępowania całego materiału dowodowego, zaś obowiązek w tym zakresie spoczywa na organie, o czym stanowi art.77 kpa. Przy tym organ rozpatrując materiał dowodowy , nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodne z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 KPA odmówić dowodowi waloru wiarygodności, ale tylko wtedy gdy uzasadni z jakiej przyczyny to czyni. W realiach rozpatrywanej sprawy skarżący będąc przesłuchiwanym w charakterze obwinionego wyjaśnił, iż o opuszczeniu komisariatu w dniu [...]r. w celach prywatnych nie informował nikogo. Natomiast w odwołaniu od decyzji organu I instancji strona zakwestionowała ustalenia, wedle których oddaliła się z miejsca pełnienia służby bez powiadomienia przełożonych, twierdząc, iż informowała swojego bezpośredniego przełożonego J. S., że dwa razy w tygodniu będzie jeździła po żonę w godzinach pełnienia służby, na co ten wyraził zgodę. Według twierdzeń skarżącego o tych wyjazdach wiedział także kierownik prewencji i każdorazowo dyżurny. Natomiast organ odwoławczy zignorował wyjaśnienia strony w zakresie ustalenia tych okoliczności, mających znaczenie dla sprawy i pominął dowody zaoferowane przez nią na tę okoliczność , bez uzasadnienia swojego stanowiska w tym zakresie. Z kolei organ I instancji w ogóle odstąpił od przesłuchania bezpośredniego przełożonego skarżącego- J.S. z powodu jego nieobecności w pracy (k. 19). Materiał aktowy badanej sprawy świadczy zatem o braku wyczerpującego zbadania wszystkich istotnych okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą, a tym samym o naruszeniu przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodzić się również należy ze skarżącym , że w analizowanej sprawie naruszone zostały przepisy określające zasady i tryb procedury dyscyplinarnej zawarte w obowiązującym w 2002 roku rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997r w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów /Dz. U Nr 4 poz. 14/ . Przepis §22 pkt 8 powołanego rozporządzenia przewidywał ,że "w przypadku wniosku o wymierzenie kary wydalenia ze służby przełożony właściwy w sprawach dyscyplinarnych, przed wydaniem orzeczenia o ukaraniu, wzywa się obwinionego do raportu w celu zapoznania go z wnioskami prowadzącego postępowanie dyscyplinarne i wysłuchania obwinionego. W raporcie uczestniczy prowadzący postępowanie. O terminie raportu należy powiadomić organizację związkową, której przedstawiciel może uczestniczyć w raporcie. Obwinionemu doręcza się sprawozdanie w terminie umożliwiającym zapoznanie się z nim przed raportem". Wskazać należy iż wspomniana procedura jest obligatoryjna i uprzednia. Obligatoryjność oznacza zarówno obowiązek wszczęcia tej procedury, jak i wyczerpania wszystkich składających się na nie elementów, a to: - doręczenia obwinionemu sprawozdania w terminie umożliwiającym zapoznanie się z nim przed raportem, - powiadomienia organizacji związkowej o terminie raportu w celu umożliwienia jej przedstawicielowi udziału w raporcie, - wezwania obwinionego do raportu w celu zapoznania go z wnioskami prowadzącego postępowanie dyscyplinarne, -wysłuchania obwinionego. Uprzedniość z kolei oznacza, że omawiany tryb musi nastąpić przed aktem wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Z akt sprawy wynika że po zapoznaniu obwinionego z aktami postępowania zamknięto postępowanie dowodowe i sporządzono sprawozdanie z postępowania dyscyplinarnego, w którym sformułowano wniosek o wymierzenie obwinionemu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby, na którym Komendant Powiatowy Policji w Z. zawarł wniosek o wymierzenie kary wydalenia ze służby. Tym samym nie spełniono wymogu zawartego w §22 pkt 8 cytowanego rozporządzenia poprzez doręczenie sprawozdania z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego w terminie uniemożliwiającym zapoznanie się z nim przed raportem. Powyższe uchybienie wobec stwierdzenia - w wskazanym wyżej zakresie- uchybienia przepisom art. 7, art. 77 i art.80 kpa nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Jedynie na marginesie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2002r. r. K 36/00 (OTK-A 2002/5/63) , w którym badano konstytucyjność przepisu art.139 ust.2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji ( Dz. U. z 2002 Nr 7, poz.58 ze zm.) jako podstawy prawnej do wydania w akcie wykonawczym przepisów dotyczących postępowania dyscyplinarnego , zawartych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów /Dz. U. Nr 4 poz. 14/. Konkludując powyższe rozważania stwierdzić należy , iż podniesione w skardze zarzuty są uzasadnione , co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji w oparciu o art. 145§1 pkt 1 c powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- (Dz. U. Nr 153, poz .1270) . Z uwagi na regulację art. 152 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany. Jednakże w przedmiotowej sprawie nie orzeczono w tym przedmiocie, gdyż zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia uprawomocnienie się kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby nie prowadziło do automatycznego wykonania tego orzeczenia .lecz dopiero zobowiązywało właściwy organ do podjęcia stosownej czynności (wydania rozkazu) w przedmiocie wydalenia. Tym samym zaskarżone orzeczenie nie posiada odrębnego atrybutu wykonalności.