II SA/Wr 225/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w J.grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 91/06 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 4 maja 2012 r. D. W. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że uzyskiwany przez nią i jej męża łącznie dochód wynosi 2.523 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały (1/4) we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. W piśmie z dnia 29 maja 2012 r. wnioskodawczyni oświadczyła, że nie korzystają z pomocy osób trzecich ani z pomocy społecznej, "środki na złożenie kasacji pokryli z emerytury", a ich wydatki kształtują się następująco: opłata za energię elektryczną – 200-300 zł; za gaz- 60 zł; za wodę – 10-20 zł; koszt lekarstw – 200-500 zł; koszt sporządzenia pisma do sądu- 50 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270)). W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie dopełniła ww. obowiązku. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie- mimo wezwania- wnioskodawczyni nie wyjaśniła i nie udokumentowała wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie przedłożyła aktualnego dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego przez nich dochodu (złożony do akt przekaz pocztowy dot. świadczenia emerytalnego jest z lutego 2012 r.); nie przedłożyła dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia (kredyt) i jego wysokość oraz dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach; nie wyjaśniła dlaczego z tego samego źródła (świadczenie emerytalne) z którego pokrywa (według oświadczenia z dnia 29.05.2012r.) koszt wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika (sporządzającego jej skargi kasacyjne w innych sprawach) nie może pokryć wpisu sądowego od skargi; nadto- nie udokumentowała wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków. Podkreślić należy, że wnioskodawczyni od wielu już lat uzasadnia swoje wnioski o przyznanie prawa pomocy w taki sam sposób (jak wyżej), tj. bardzo lakonicznie. Z tego powodu wielokrotnie odmawiane było skarżącej przyznanie prawa pomocy (zresztą uznawane za słuszne przez rozpatrujący zażalenia w tych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny) i w tej sytuacji niezrozumiałym jest dlaczego wnioskodawczyni uparcie składa w takiej lapidarnej formie wnioski licząc na ich uwzględnienie. Wnioskodawczyni nie ma nikogo na utrzymaniu, wskazany przez wnioskodawczynię dochód (powyżej 2.500 zł netto), wysokości wskazanych we wniosku wydatków (ok. 900 zł - zresztą wydatków nieudokumentowanych) oraz uwzględniając wysokość jedynego na tym etapie postępowania kosztu sądowego (wpis sądowy od skargi- 200 zł) pozwala na uznanie, że wnioskodawczynię stać na to, aby sfinansować ww. opłatę sądową. Przywołać także należy postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2011 r. (sygn. akt II OZ 546/11, LEX nr 844614), w którym ten Sąd stwierdził, że to na stronie postępowania sądowoadministracyjnego ciąży obowiązek uczestniczenia w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu (...) prowadzenie licznych postępowań nie jest przesłanką przyznania prawa pomocy – strona, decydując się na prowadzenie wielu postępowań sądowych, musi liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw. Przyznanie prawa pomocy, to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Jeśli według twierdzeń wnioskodawców znajdują się oni w niedostatku, to powinni wystąpić do swoich dzieci o świadczenie alimentacyjne (art. 133 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Wnioskodawczyni posiada składniki majątkowe, które nie są jej niezbędne do utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadanie udziałów we własności działek budowlanych), to w przedstawianej przez nią sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. Nie bez znaczenia dla oceny wniosku w zakresie ustanowienia adwokata pozostaje okoliczność, iż skarżąca bardzo niedawno w kilku już sprawach (np. o sygn. akt II SA/Wr 465/08, II SA/Wr 57/09 itd.) zatrudniła adwokata z wyboru (adwokat A.K.), co świadczy bezsprzecznie po pierwsze o tym, iż posiada ona środki na opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika, a po drugie- z uwagi na fakt, iż w tych sprawach zostało jej przyznane wcześniej prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika była konieczność uchylania postanowień w tej części. W tej sytuacji musi budzić zdziwienie żądanie wnioskodawczyni o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu, gdy okazuje się, że jej stałą praktyką stało się zatrudnianie pełnomocnika z wyboru, pomimo świadomości, że ma pełnomocnika z urzędu i to zatrudnianie, zanim taki pełnomocnik z urzędu miał możliwość działania. Powtórzyć należy, iż w niniejszym przypadku Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawczyni przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawczyni rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się ona do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.