II SA/Wr 234/09

WyrokWSA we Wrocławiu2009-06-29

Skład orzekający: Andrzej Cisek, Andrzej Wawrzyniak, Zygmunt Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która obejmuje teren górniczy, może zostać uznana za nieważną z powodu braku koncesji na wydobycie kopalin przez podmiot, dla którego plan ten jest sporządzany, oraz czy narusza interes prawny właścicieli nieruchomości sąsiadujących z terenem górniczym?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego, wydana bez wcześniejszego uzyskania przez przedsiębiorcę koncesji na wydobycie kopalin, jest niezgodna z prawem i podlega stwierdzeniu nieważności. Ponadto, zmiana przeznaczenia sąsiedniej nieruchomości na cele eksploatacji górniczej, nawet jeśli dotyczy niewielkiego obszaru, narusza interes prawny właścicieli sąsiadujących nieruchomości, co uzasadnia uwzględnienie skargi.
Stan faktyczny
Skarżący E. Ł. – L. i A. L. zaskarżyli uchwałę Rady Miejskiej w M. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która obejmowała część terenu górniczego "Pagórki Zachodnie Ia". Zarzucili naruszenie przepisów dotyczących planowania przestrzennego i prawa geologicznego i górniczego, wskazując na ustalenie przeznaczenia terenów sąsiednich na eksploatację granitu i działalność przemysłową, co zagraża ich zdrowiu i mieniu. Podnieśli również zarzut braku możliwości udziału w postępowaniu planistycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu początkowo oddalił skargę, uznając brak naruszenia interesu prawnego skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, wskazując na naruszenie interesu prawnego skarżących i nakazując ponowne rozpoznanie sprawy.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały, orzeczono, że uchwała nie podlega wykonaniu, oraz zasądzono od Rady Miejskiej w M. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Cisek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Protokolant Iwona Borecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 czerwca 2009r. sprawy ze skargi E. Ł. – L. i A. L. na uchwałę Rady Miejskiej w M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawierającego część terenu górniczego "P. Z. Ia" I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, II. orzeka, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Rady Miejskiej w M. na rzecz skarżących E. Ł. – L. i A. L. kwotę 557 zł (pięćset pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. Ł. – L. i A. L. wnieśli skargę na uchwałę nr XXXIV/211/05 Rady Gminy Marcinowice z dnia 14 grudnia 2005r. w sprawie uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego zawierającego część terenu górniczego "Pagórki Zachodnie Ia", zarzucając naruszenie przepisów art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 3, 5 i 7, art. 15 ust. 2 pkt 3, art. 17 pkt 1, 10, 11 oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w związku z art. 53 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. – Prawo geologiczne i górnicze. Naruszenie wskazanych wyżej przepisów związane było z ustaleniem przeznaczenia terenów bezpośrednio przylegających do posesji skarżących na powierzchniową eksploatację granitu oraz działalność przemysłowo – składową związaną z jego przerabianiem i zwałowiskiem mas ziemnych i skalanych, a także na skutek podjęcia zaskarżonej uchwały mimo niezapewnienia stronie skarżącej możliwości udziału w postępowaniu planistycznym, a w szczególności – wniesienia uwag do projektu planu. Wobec powyższego E. Ł. – L. i A. L. wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały i o zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że ani w części opisowej planu, ani w załączonym rysunku planu nie wskazano jakiej części obszaru Gminy plan ten dotyczy. W szczególności nie wskazano miejscowości (obrębu geodezyjnego), ani też innych wskazówek co do lokalizacji obszaru dla którego plan jest ustalony, a wada ta powinna wystarczyć do stwierdzenia nieważności uchwały. Nadto skarżący wyjaśnili, że S. Kopalnie Surowców Mineralnych sp. z o. o. w S. ubiegały się o ustalenie przeznaczenia terenów przyległych do ich siedliska na powierzchniową eksploatację złoża granitu. W załączonym do uchwały planie rozpoznano obszar oznaczony symbolem PE/S jako nieruchomość przyległą, na której spółka powyższa prowadzi od lat działalność w zakresie eksploatacji i przerobu granitu. Jednakże ani opisowa treść uchwały, ani rysunek planu nie podają informacji, iż plan ustalony jest dla części wsi Ch. Skarżący zwrócili także uwagę, iż powierzchniowa eksploatacja granitu na terenie oznaczonym symbolem PE/S zagraża bezpośrednio ich zdrowiu i mieniu. Eksploatacja złoża odbywa się drogą robót strzałowych, których efektem jest m. in. niebezpieczny rozrzut urobku skalnego, dosięgający posesji strony skarżącej. Ponadto z przerobem urobku w zakładzie górniczym "Pagórki Zachodnie", wybudowanym według skarżących nielegalnie tuż obok nieruchomości E. Ł. – L. A. L. na terenie PE/S, wiąże się emisja pyłu i całodziennego hałasu, przekraczającego dopuszczalne normy hałasu. W dalszej części uzasadnienia podniesiono, że uchwała powinna zawierać szczegółowe uregulowania służące zabezpieczeniu interesów skarżących. Wynika to z uregulowań zawartych w art. 53 ust. 2-3 Prawa geodezyjnego i górniczego, zgodnie z którymi plan miejscowy powinien przewidywać tzw. filar ochronny tj. ustalenie sposobu wydobywania kopalin zapewniającego ochronę zagrożonych dóbr skarżących. Obowiązkiem organu gminy było zapewnienie w uchwalonym planie integracji wszelkich działań podejmowanych w granicach terenu górniczego w celu m.in. zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego oraz ochrony środowiska w tym obiektów budowlanych. Zaniedbanie powyższego obowiązku stanowi istotne uchybienie Rady Gminy. Jak dalej podnosi strona skarżąca – odkrywkowa eksploatacja złoża na przyległej działce zagraża nie tylko rodzinom skarżących, ale też obiektom budowlanym, które są bezpośrednio narażone z powodu spadającego na nie urobku skalnego oraz zagrożone są skutkami wstrząsów sejsmicznych, jakie wywołują roboty strzałowe na działce sąsiedniej. E. Ł. – L. i A. L. podkreślili także, że nie zostali powiadomieni o przygotowaniu i wyłożeniu do publicznego wglądu projektu zaskarżonego planu miejscowego, a także o posiedzeniu Rady Gminy Marcinowice w sprawie uchwalenia spornego planu. Także pełnomocnik skarżących, pomimo uczestnictwa we wcześniejszych posiedzeniach Rady Gminy dotyczących uchwalenia planu dla terenu górniczego "Pagórki Zachodnie", nie został poinformowany o czynnościach wymienionych w przepisach art. 15 ust. 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 i 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Powyższe uchybienia spowodowały, że skarżący zostali faktycznie pozbawieni możliwości reprezentowania swych interesów, w granicach gwarantowanych przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności art. 18 tej ustawy. Uchybienie to jest szczególnie rażące jeśli uwzględnić, iż sporny teren górniczy przylega bezpośrednio tylko do nieruchomości skarżących. W tej sytuacji – jak dalej podkreślają E. Ł. – L. i A. L. – powinni oni być indywidualnie powiadomieni o przystąpieniu do sporządzania planu oraz o wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu (art. 17 pkt 10). Taki bowiem sposób powiadamiania jest zwyczajowo przyjęty w odniesieniu do osób, których ustalenia planu mogą bezpośrednio dotyczyć. Ponadto plan, umożliwiający wydanie zagrażającej - w opinii skarżących - ich bezpieczeństwu koncesji dopasowany został do interesu podmiotu gospodarczego, który dotychczas prowadził działalność górniczą wbrew ustaleniom planu poprzedniego. Uchwała niniejsza sankcjonuje naruszenia ustaleń planu poprzednio uchwalonego jak i jego skutki. W chwili obecnej przedsiębiorca nie posiada koncesji na eksploatację górniczą, a mimo to prowadzi tę działalność za milczącym przyzwoleniem Gminy. Nowy plan z kolei ma otworzyć drogę do zalegalizowania działalności S. Kopalni Surowców Mineralnych w S. dając podstawę materialno – prawną do przyznania im koncesji na prowadzoną działalność wydobywania minerałów. Do tej pory bowiem, działalność wydobywcza i przeróbcza pozostawała w otwartej sprzeczności z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu. Strona skarżąca wskazała, że w wyrokach NSA i WSA zostało wyraźnie wskazane, iż dotychczasowe, wadliwe koncesje nie uwzględniały ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego. W końcowej części uzasadnienia skarżący podkreślili, że są jako mieszkańcy gminy przerażeni stronniczością i obojętnością Rady Gminy dla zagrożeń jakie wynikają z ustaleń zawartych w kwestionowanej uchwale. Zaskarżona uchwała, jako szkodliwa dla ich interesów, a przy tym niezgodna z prawem i wydana w wadliwym trybie podlega kasacji na warunkach art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Oświadczyli także, iż w niniejszej sprawie został wyczerpany tryb przedsądowy określony w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a w dniu 27 kwietnia 2007r. Rada Gminy Marcinowice podjęła uchwałę Nr VIII/41/07 nieuwzględniającą ich wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Marcinowice wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej i wyjaśnił, że jak wskazano w uzasadnieniu Uchwały Nr VIII/41/07 Rady Gminy Marcinowice z dnia 27 kwietnia 2007r. w sprawie: nieuwzględnienia prośby wzywającej do usunięcia naruszenia interesu prawnego, powstałego w wyniku podjęcia Uchwały nr XXXIV/211/05 Rady Gminy Marcinowice z dnia 14 grudnia 2005r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawierającego część terenu górniczego "Pagórki Zachodnie la" cała procedura mająca na celu przyjęcie przedmiotowego planu, została przeprowadzona zgodnie z ustawą z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 7117 ze zm.), strona skarżąca zaś nie skorzystała z przysługującego jej prawa do wniesienia uwag w ustawowych terminach. Ponadto w rozumieniu art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze (tj. Dz.U. z 2005 Nr 228, poz. 1947 ze zm.) – "terenem górniczym jest przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego". Zarówno tekst jak i rysunek planu wyraźnie rozgraniczają tereny mieszkaniowe od terenów kopalnianych. Nadto na rysunku planu ewidentnie granica terenu górniczego przebiega w liniach rozgraniczających teren powierzchniowej eksploatacji surowców mineralnych i składowisk. Zarzuty więc, dotyczące niedopuszczalnego działania S. Kopalni Surowców Mineralnych spółka z o.o. S. nie mogą być podstawą do uchylenia uchwały nr XXXIV/211/05 Rady Gminy Marcinowice z dnia 14 grudnia 2005r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania. W toku postępowania swój udział w charakterze uczestnika postępowania zgłosiły S. Kopalnie Surowców Mineralnych Spółka z o.o. z siedzibą w S. Wyrokiem z dnia 5 lutego 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. W uzasadnieniu podniósł, że skarga została rozpoznana, gdyż spełniała wymogi formalne. Jednakże w ocenie sądu E. Ł. – L. i A. L. nie wykazali, iż w wyniku podjętej uchwały doszło do naruszenia ich interesu prawnego lub uprawnienia, polegającego na istnieniu związku między zawartym w kwestionowanej uchwale unormowaniem, a ich własną indywidualną sytuacją prawną wynikającą z prawa materialnego. Nadto sąd ten nie znalazł także podstaw dla stwierdzenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżących zapisami przyjętymi w zaskarżonej uchwale. Z dokumentacji planistycznej dołączonej do akt sprawy wynika bowiem, że dla działki stanowiącej przedmiot własności skarżących ustalono przeznaczenie na zabudowę zagrodową lub mieszkaniową jednorodzinną, zatem zachowano przeznaczenie dotychczasowe, nie dokonując tym samym żadnej ingerencji w istotę prawa własności skarżących, której obowiązek poszanowania nakazuje art. 64 Konstytucji oraz art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Równocześnie jednak WSA zauważył, iż przeznaczenie w akcie planistycznym działki nr [...] - sąsiadującej na niewielkim odcinku – z działką skarżących, na eksploatację powierzchniową granitu oraz działalność przemysłowo – składową, związaną z jego przerabianiem można ocenić jako rozwiązanie dla skarżących niekorzystne i mogące z chwilą wejścia w życie uchwały wskazywać na możliwość zwiększenia niedogodności w korzystaniu przez nich z własnej nieruchomości. Powyższa okoliczność nie może – zdaniem sądu – stanowić podstawy skutecznego kwestionowania przedmiotowego aktu. Wskazano także, że niedogodności powyższe istniały już wcześniej, z racji prowadzenia na terenie działki oznaczonej numerem [...] ( objętej symbolem PE/S) od [...] roku działalności polegającej na przerobie kamienia. W ocenie sądu każda uchwała planistyczna powoduje pewne konsekwencje w postaci uciążliwości o różnorodnym charakterze na danym terenie. Zawierają się one jednak wyłącznie w sferze interesu faktycznego, a nie interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę, iż uciążliwości jakie może powodować działalność opisana w art. 9 ust.1 zaskarżonego aktu, w tym emisja hałasu i wykonywanie robót strzałowych podlegają odpowiednio reglamentacji: ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska ( tj. Dz.U. z 2008r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) oraz ustawy – Prawo geologiczne i górnicze . Oznacza to, iż istnieją prawne możliwości ograniczenia ich do poziomu i metod dozwolonych obowiązującymi przepisami prawa oraz wyegzekwowania od podmiotu powodującego te uciążliwości ich znormalizowania. W końcowej części uzasadnienia sąd wskazał także, że ochrony prawnej w przypadku naruszenia przepisów art. 140 i art. 144 KC należy upatrywać w regulacjach prawa cywilnego (prawa rzeczowego) nie zaś w obszarze regulacji publicznoprawnej, jaką gwarantuje art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Nie godząc się z powyższym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę kasacyjną do Naczelnego Sadu Administracyjnego złożyli E. Ł. – L. i A. L., wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie skargi w całości, bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku. Nadto strona skarżąca wniosła o ustalenie, iż zaskarżony akt prawa miejscowego nie może być wykonany oraz o zasądzenie na ich rzecz od organu kosztów postępowania kasacyjnego. Skarga kasacyjna została oparta na zarzutach naruszenia prawa materialnego – przepisów art. 18-20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 53 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), jak również na zarzutach naruszenia przepisów postępowania – art. 151 w związku z art. 50 § 1 i art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) oraz art. 6 w związku z art. 101 ust. 1 ( w skardze kasacyjnej błędnie określono jednostkę jako paragraf) ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 14 ust. 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w związku z art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Naruszenie wyżej wskazanych przepisów polega na nieuwzględnieniu skargi na uchwałę Nr XXXIV/211/05 Rady Gminy Marcinowice z dnia 14 grudnia 2005r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawierającego część terenu górniczego "Pagórki Zachodnie Ia". W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono, że ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji - co do interesu prawnego skarżących - nie można się zgodzić, bowiem gdyby nie służył im przymiot strony, ich skarga podlegałaby odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeżeli zaś sąd uznał, że w skardze brakowało wskazania naruszenia interesu prawnego lub prawa w rozumieniu art. 57 § 1 pkt 3 wskazanej powyżej ustawy, to w takiej sytuacji rzeczą Sądu było potraktować ten brak jako brak formalny skargi i należało wezwać skarżących do jego uzupełnienia w trybie art. 49 § 1 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny orzeczeniem z dnia 24 lutego 2009r. (sygn. akt IIOSK 1008/08) uchylił wyrok pierwszoinstancyjny i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. W uzasadnieniu podkreślił, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, choć nie w całości. Usprawiedliwione podstawy ma zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2001r.Nr 147, poz. 1591 ze zm.), a to w związku z tym, iż w przeciwieństwie do twierdzeń Sądu, w ustalonym stanie faktycznym sprawy interes prawny skarżących jako właścicieli nieruchomości położonej na obszarze objętym przedmiotowym planem został naruszony. Nastąpiła bowiem zmiana przeznaczenia nieruchomości sąsiedniej niekorzystna dla skarżących, a to że zmiana dotknęła ich w ocenie Sądu w niewielkim stopniu, nie ma znaczenia dla oceny naruszenia interesu prawnego skarżących. Jak dalej podniósł sąd II instancji skarżący mieli prawo oczekiwać, że Rada Gminy uchwalając nowy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dokona zmian uwzględniających ich postulaty zagospodarowania przestrzennego obszaru, na którym położona jest należąca do skarżących nieruchomość. Inną kwestią jest natomiast to czy te postulaty i oczekiwania mogły być w tej konkretnej sprawie spełnione, ale żeby na to pytanie odpowiedzieć należało sprawę rozpoznać merytorycznie, a nie ograniczyć się jedynie do oceny naruszenia interesu prawnego skarżących, błędnie wywodząc, że naruszenie interesu prawnego skarżących w przywołanych wyżej okolicznościach sprawy nie miało miejsca. Jeżeli tak - to na znaczeniu tracą pozostałe zarzuty naruszenia prawa, w szczególności prawa materialnego, tj. wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów ustawy – Prawo geologiczne i górnicze, jako że Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę z powodu braku naruszenia interesu prawnego skarżących, przepisów tych nie stosował czy ściślej nie kontrolował ich zastosowania w sprawie. Dopiero w konsekwencji powyższego orzeczenia Sąd pierwszej instancji będzie zobowiązany do kontroli zastosowania tych przepisów w sprawie. W końcowej części uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny - odnosząc się do zarzutów naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania - podzielił pogląd skargi kasacyjnej, że w niniejszej sprawie nie mogło nastąpić oddalenie skargi na podstawie art. 151 – ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje. Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia na które służy zażalenie albo kończące postępowanie lub rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 w związku § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei art. 147 § 1 przywołanej powyżej ustawy procesowej upoważnia Sąd, który uwzględnia skargę na uchwałę lub akt, do stwierdzenia nieważności tej uchwały lub aktu w całości lub części albo stwierdzenia, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W pierwszej kolejności kontroli sądu podlega prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów proceduralnych. Bezbłędne stosowanie przepisów procesowych wpływa bowiem na zasadność ustalenia stanu faktycznego w sprawie, a tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala ocenić trafność zastosowanych w danej sprawie norm prawa materialnego. Rozpoznając niniejszą sprawę, zważyć należy, iż zgodnie za art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego sąd pierwszej instancji nie posiada swobody w zakresie wykładni prawa jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Ocena wyrażona więc przez NSA wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie. Stosownie zatem do powyżej opisanego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać należy, iż w niniejszej sprawie interes prawny E. Ł. – L. i A. L. - jako właścicieli nieruchomości położonej na obszarze objętym kwestionowanym planem zagospodarowania przestrzennego - został naruszony, a to z uwagi na fakt niekorzystnej dla strony skarżącej zmiany przeznaczenia nieruchomości sąsiedniej. Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze dla terenu górniczego sporządza się miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w trybie określonym odrębnymi przepisami, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Ustęp 2 powoływanego przepisu stanowi zaś, że plan, o którym mowa w ust. 1, powinien zapewniać integrację wszelkich działań podejmowanych w granicach terenu górniczego w celu: 1) wykonania uprawnień określonych w koncesji; 2) zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego; 3) ochrony środowiska, w tym obiektów budowlanych. Jak podniesiono w judykaturze "wynikająca z powyższego przepisu obligatoryjność uchwalenia planu dla terenu górniczego jest jednym z przykładów przepisu odrębnego wprowadzającego wyjątek od zasady fakultatywności planowania miejscowego, ukształtowanej w art. 14 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, utrzymując zasadę fakultatywności planowania miejscowego, przewiduje jednocześnie w przepisie art. 14 ust. 7, że obowiązek uchwalania planów wynikać może z przepisów odrębnych. Takim przepisem odrębnym jest między innymi art. 53 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony dla terenu górniczego powinien - jak wynika z art. 53 ust. 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze - zapewniać integrację wszelkich działań podejmowanych w granicach terenu górniczego w celu: wykonania uprawnień określonych w koncesji, zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego, ochrony środowiska, w tym obiektów budowlanych. W ustępie 3 art. 53 ww. ustawy wskazane zostały przykładowe możliwości uszczegółowienia ustaleń planu uchwalonego dla terenu górniczego z punktu widzenia ochrony oznaczonych dóbr" (por. niepubl. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku dnia 2 grudnia 2008r. , sygn. akt II SA/Bk 577/08). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę zgodził się nadto ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wyrażonym w wyroku z dnia 24 września 2008r. ( sygn. akt III SA/Po 348/08), w którym tenże sąd zauważył, że postanowienia art. 6 pkt 9 i 25 ust.1 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze jednoznacznie wskazują, iż teren górniczy zostaje oznaczony dopiero w koncesji na wydobywanie kopalin, co oznacza, że plany sporządzane na podstawie art. 53 wskazanej ustawy są opracowywane dopiero po wydaniu koncesji. Przenosząc powyższe rozważania na grunt zaistniałego w rozpoznawanej sprawie stanu faktycznego w pierwszej kolejności wskazać należy iż, w chwili przystąpienia do opracowania i uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru zawierającego część terenu górniczego "Pagórki Zachodnie la" przedsiębiorca – S. Kopalnie Surowców Mineralnych Spółka z o.o. nie posiadał koncesji na eksploatację górniczą (na co wskazuje fakt, że taka koncesja nie znalazła się w dokumentach planistycznych, ani nie została dołączona do akt sparwy), a mimo to dla obszaru zawierającego część terenu górniczego przeznaczonego na powierzchniową eksploatację granitu oraz działalność przemysłowo-składową związaną z jego przerabianiem i zwałowiskiem mas ziemnych lub skalanych wraz z komunikacją wewnętrzną został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przez Radę Gminy Marcinowice. Z takim trybem postępowania Rady Gminy Marcinkowice nie sposób się zgodzić. Zważyć bowiem należy, iż przesłanką sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o którym mowa w art. 53 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze jest wydanie koncesji, w której oznaczony zostaje teren górniczy. Elementy składowe koncesji zostały określone w art. 22 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze i zaliczamy do nich: określenie rodzaju i sposobu prowadzenia działalności objętej koncesją, przestrzeni w granicach której ma być prowadzona działalność, okres ważności koncesji ze wskazaniem terminu rozpoczęcia działalności, inne wymagania dotyczące wykonywania działalności objętej koncesją w szczególności w zakresie bezpieczeństwa powszechnego i ochrony środowiska. Nadto koncesja taka winna wyznaczać granice obszaru i terenu górniczego oraz określać zasoby złoża kopaliny możliwe do wydobycia, a także minimalny stopień ich wykorzystania. Stosownie do postanowień art. 25 ust. 2 powyższej ustawy granice obszaru górniczego i terenu górniczego wyznacza organ koncesyjny w uzgodnieniu z Prezesem Wyższego Urzędu Górniczego. Podjęcie więc w dniu 14 grudnia 2005r. przez Radę Gminy Marcinowice uchwały w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru zawierającego część terenu górniczego "Pagórki Zachodnie la", bez wcześniejszego uzyskania przez S. Kopalnie Surowców Mineralnych koncesji, nastąpiło z naruszeniem postanowień ustawy - Prawo górnicze i geologiczne. Mając zaś na względzie to, iż w stanowieniu aktów prawa miejscowego lokalny prawodawca jest związany ramami stworzonymi przez ustawę – zasadnym jest wyeliminowanie niniejszej uchwały z obrotu prawnego. Przy ewentualnym ponownym podejmowaniu prac planistycznych dla wskazanego na wstępie terenu organy gminy powinny najpierw wyjaśnić kwestię dysponowania przez S. Kopalnie Surowców Mineralnych stosowną koncesją, wydaną na podstawie przepisów Prawa geologicznego i górniczego. Jeżeli ten Przedsiębiorca będzie takową koncesję posiadał – projekt planu przygotowany przez wójta gminy winien uwzględniać zapisy zawarte w tej koncesji, zwłaszcza odnoszące się do określenia obszaru górniczego. Ponadto przygotowany plan zagospodarowania przestrzennego powinien zawierać szczegółowe uregulowania służące zabezpieczeniu interesów skarżących, stosownie do uregulowań zawartych w art. 53 ust. 2-3 Prawa geodezyjnego i górniczego, w szczególności powinno się przewidywać tzw. filar ochronny tj. ustalenie sposobu wydobywania kopalin zapewniającego ochronę zagrożonych dóbr skarżących. Nie powinno się to wszakże ograniczać – jak to uczyniono w zaskarżonej uchwale – jedynie do wspomnienia o owym filarze ochronnym, ale należy szczegółowo określić jego usytuowanie, aby spełniał on swoje funkcje ochronne. Obowiązkiem organu gminy jest również zapewnienie w uchwalanym planie integracji wszelkich działań podejmowanych w granicach terenu górniczego w celu m.in. zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego oraz ochrony środowiska w tym obiektów budowlanych. Przy czym również w tym przypadku działania te powinny być skonkretyzowane, a nie ograniczone jedynie do przytoczenia ogólnych i abstrakcyjnych zapisów ustawy. Sąd nie podziela natomiast zrzutów skarżących w zakresie uniemożliwienia im możliwości czynnego udziału w postępowaniu planistycznym, poprzez brak indywidualnych zawiadomień o poszczególnych etapach tegoż postępowania. Obowiązku takiego nie przewiduje obowiązująca ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a skarżący nie wykazali, żeby taki sposób zawiadamiania był zwyczajowo przyjęty na terenie Gminy. Należy bowiem zważyć, iż organy Gminy informowały w sposób określony przez ustawę o kolejnych etapach procedury planistycznej i wobec tego dalej idące wymagania w tym zakresie są nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze, stosowanie do art. 147 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygniecie zawarte w pkt II uzasadnione jest postanowieniami art. 152 powyższej ustawy, a orzeczenie o kosztach – art. 200.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło