II SA/Wr 248/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku D. i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. i M.W., J.W. i M.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 11 kwietnia 2012 r. wezwano D. i M.W., J.W. i M.W. do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 200 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z dnia 29 maja 2012 r. D. i M.W. złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wywodząc, że ich dochód miesięczny brutto wynosi 2.523 zł oraz że są współwłaścicielami działki nr 96/1 i 96/2 w N.D. o wielkości 2500 m². Wskazali także na fakt zadłużenia należącego do nich mieszkania. Pismem referendarza tutejszego Sądu z dnia 17 maja 2012 r. wezwano wnioskodawców do sprecyzowania i udokumentowania w terminie 7 dni danych dotyczących ich dochodów, zobowiązań i miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu, a także wyjaśnienia m.in. czy korzystają z pomocy osób trzecich, w jakiej wysokości byliby w stanie uiścić wpis sądowy oraz z jakich źródeł czerpali środki na ponoszenie dotychczasowych kosztów postępowania. W piśmie z dnia 29 maja 2012 r. D. i M.W. wskazali, że nie pobierają świadczeń z opieki społecznej, nie korzystają z pomocy osób trzecich, nie są w stanie uiścić żadnej opłaty, a wydatki związane ze złożeniem kasacji pokryte zostały z emerytury. Podali także, że oprócz emerytury nie posiadają innego źródła dochodu, za energię elektryczną płacą, w zależności od pory roku – 200-300 zł, za gaz ok. 60 zł, za wodę 10-20 zł, za lekarstwa od 200 do 500 zł. Nie przedłożyli jednak żadnych dowodów potwierdzających konieczność ponoszenia powyższych wydatków, nadsyłając jedynie kserokopię przekazów pocztowych pobieranych świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za miesiąc luty 2012 r. na łączną kwotę 2523, 40 gr. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2012 r. doręczonym wnioskodawcom 3 lipca 2012 r., referendarz sądowy w tutejszym Sądzie odmówił przyznania D. i M.W. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem w dniu 9 lipca 2012 r. małżonkowie W. złożyli skutecznie sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze powyższe regulacje Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z postanowieniami art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów postępowania. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Odnosząc się do wniosku D. i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przede wszystkim zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku strona nie wskazała udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. Nie przedłożyła także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie czy też na etapie złożenia sprzeciwu, chociaż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. W realiach niniejszej sprawy, podniesione przez wnioskodawców okoliczności, na których oparli swój wniosek o przyznanie prawa pomocy (niemożność uiszczenia żadnych kosztów postępowania, fakt zadłużenia, istnienie "tysiąca spraw, tysiąca wniosków"), zostały w istocie jedynie opisane, ale nie wykazane, czyli, dowiedzione, udokumentowane, udowodnione (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 189/11, Lex 948866). Podany natomiast we wniosku łączny dochód miesięczny brutto w wysokości 2523 zł, potwierdzony następnie przesłanymi do tutejszego Sądu kserokopiami przekazów pocztowych pobieranych świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za miesiąc luty 2012 r., wskazuje, że wnioskodawcy posiadają stały miesięczny dochód, z którego mogą pokryć koszty postępowania. Nie sposób zatem przyjąć, że małżonkowie W. znajdują się w sytuacji materialnej, która nie pozwala im ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i uprawnia do przyznania prawa pomocy. Korzystanie z instytucji prawa pomocy powinno mieć bowiem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a więc wtedy, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OZ 759/11, Lex nr 964732) Mając zatem powyższe na względzie, stosownie do postanowień art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji postanowienia.