II SA/Wr 249/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spraw.) Sędziowie: WSA Olga Białek WSA Anna Siedlecka Protokolant: Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi D. i M.W., J.W. i M.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...], podjętym na podstawie art. 113 § 1 i § 3 k.p.a. Zarząd Powiatu w T. zmienił zapis w postanowieniu Zarządu Powiatu w T. z dnia [...] Nr [...] w sprawie uzgodnienia planowanego zamierzenia inwestycyjnego w zakresie programów zawierających zadania samorządowe Powiatu T., służące realizacji inwestycji celu publicznego, w następujący sposób: – na stronie pierwszej postanowienia zamiast: "dla Państwa K. i B.Z. zam. N.D. 24" powinno być: "dla Państwa E.Z., B.Z. i J.Z. zam. N.D. 29"; – zamiast: "budowie zbiornika na nieczystości płynne o charakterze socjalno-bytowym na działce nr 221 AM-1 położonej w S." powinno być: "budowie zbiornika na nieczystości płynne o charakterze socjalno-bytowym na działce nr 26/1 AM-1 położonej w N.D.". Od powyższego postanowienia D. i M.W., J.W. i M.W. wnieśli zażalenie, podnosząc że "Z. otrzymał w sposób bezprawny od Gminy ponad 10 w działkach budowlanych". Tam, gdzie był teren zabudowany wpisywano podstępnie, że jest niezabudowany, natomiast tam gdzie był niezabudowany wpisywano mu, że jest zabudowany i tym sposobem omijane były przepisy o wyłączeniu gruntów pod cele budowlane. Decyzja o budowie zbiornika na nieczystości płynne nie może być wydana na działkę nr 26/1, bo nie jest ona własnością Z., lecz W. i należy do działki nr 96. W dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wydało na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. postanowienie Nr [...], którym uchyliło w całości kwestionowane przez Państwo W. postanowienie i umorzyło postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że rozpatrując zażalenie stron na postanowienie Zarządu Powiatu w T. z dnia [...] Nr [...], SKO w L. uchyliło to postanowienie i umorzyło postępowanie organu I instancji z uwagi na utratę ważności przepisu art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm.), stanowiącego podstawę wydania tego postanowienia. W związku z tym również postępowanie w sprawie sprostowania oczywistej omyłki w uchylonym postanowieniu stało się bezprzedmiotowe, w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnieśli Państwo W., domagając się jego uchylenia. Zdaniem skarżących umorzenie postępowania bez ich zgody narusza ich prawa materialne, prawo do obrony i prawo do wyjaśnienia. Nadto umorzenie postępowania nie jest do przyjęcia, bowiem Z. nie są stroną w niniejszym procesie. Skarżący nie sprzeciwiają się budowie szamba dla Z. w S., ale nie zgadzają się na budowę szamba w N.D.. Postanowienie wydane dla K. i B.Z. otrzymali E., B. i J.Z.. Stąd strona skarżąca wniosła o merytoryczne rozpoznanie sprawy, bowiem takie błędy nie podlegają sprostowaniu jako błędy pisarskie z art. 113 § 1 i § 3 w związku z art. 16 k.p.a.. Tym samym zaskarżone postanowienie rażąco narusza dyspozycję art. 139 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.. Ponadto zaskarżone postanowienie nie uwzględnia art. 107 § 3 k.p.a.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie została uwzględniona. Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia). Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja administracyjna (postanowienie) jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia) przez sąd następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zaskarżone postanowienie zostało podjęte na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a.. Badając pod kątem zastosowania tych przepisów przez organ II instancji, Sąd doszedł do przekonania, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 144 k.p.a.. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Zgodnie natomiast z przepisem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. zaskarżonym postanowieniem uchyliło postanowienie Zarządu Powiatu w T. z dnia [...] Nr [...], podjęte na podstawie art. 113 § 1 i § 3 k.p.a., i umarzyło postępowanie organu pierwszej instancji. Należy tutaj jednak zwrócić uwagę na orzecznictwo sądowoadministracyjne w kwestii stosowania przepisu art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w postępowaniu zażaleniowym. W wyroku z dnia 26 marca 1998 r. (sygn. akt II SA 137/98, publ. LEX nr 41754) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia wydaje postanowienie (nie decyzję!), w którym utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie wydane przez organ I instancji, albo uchyla to postanowienie w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty kwestii będącej przedmiotem postanowienia, bądź też uchyla postanowienie w całości lub w części bez orzekania na nowo, co do istoty tej kwestii. Organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia może także uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać kwestię będącą przedmiotem postanowienia do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Możliwość czysto kasacyjnego załatwienia kwestii będącej przedmiotem zaskarżonego postanowienia należy traktować zupełnie wyjątkowo Organ odwoławczy podejmując decyzję w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. podlega ustawowym rygorom, co oznacza, że umorzyć postępowanie może wyłącznie uchylając "decyzję" organu pierwszej instancji. W przypadku zaś wniesienia zażalenia w sprawie zawieszenia postępowania, organ odwoławczy właściwy do rozpatrzenia zażalenia ma wyłącznie kompetencje do dokonania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w sprawie zawieszenia. Nie jest zatem właściwy do wkroczenia decyzyjnie w zakres postępowania właściwego dla meritum sprawy, a taką decyzją jest decyzja o umorzeniu postępowania I instancji (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 października 1998 r., sygn. akt I SA 421/98, publ. LEX nr 44546). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawione wyżej stanowisko, że ponieważ w powołanym przepisie art. 144 k.p.a. jest mowa o odpowiednim stosowaniu przepisów dotyczących odwołań do zażaleń, trzeba mieć na uwadze przy odpowiednim stosowaniu przepisów dotyczących odwołań, że postanowienie rozstrzyga zagadnienia proceduralne wynikające w toku postępowania, zaś decyzja rozstrzyga o istocie sprawy. Dlatego umorzenie postępowania w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. może dotyczyć wyłącznie decyzji organu pierwszej instancji. Art. 138 § 1 pkt 2 in fine KPA wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie ma jednakże swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego, ponieważ jest ograniczony kryterium umorzenia postępowania określonym w art. 105 § 1 KPA, dotyczącym tylko przypadków, gdy postępowanie było bezprzedmiotowe. Przesłanka bezprzedmiotowości postępowania przed organem pierwszej instancji występuje, gdy brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle bądź gdy nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego. Z instytucji umorzenia postępowania pierwszej instancji organ odwoławczy może skorzystać w wyniku rozpoznania odwołania od decyzji, tylko bowiem decyzja rozstrzyga sprawę co do istoty albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji. Oznacza to, że tylko decyzją, a nie postanowieniem, można umorzyć postępowanie. Tak w sposób wyraźny stanowi art. 105 § 1 KPA, do którego art. 144 KPA nie ma zastosowania (zob. wyrok NSA z dnia 16 marca 2000 r., sygn. akt V SA 1860/99, publ. LEX nr 55749). Organ drugiej instancji, w razie uznania, że postanowienie o sprostowaniu oczywistej pomyłki jest wadliwe, mógł tylko uchylić zaskarżone postanowienie. Nie ma bowiem w tym przypadku odpowiedniego zastosowania przepis art. 105 § 1 k.p.a. przewidujący umorzenie postępowania, które stało się bezprzedmiotowe. Nie występuje bowiem w sprawie odrębne postępowanie w przedmiocie sprostowania oczywistej pomyłki (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 819/05, publ. LEX nr 196326). Uwzględniając powyższe, należało stwierdzić, że wprawdzie Kolegium naruszyło przepisy art. 138 § 1 pkt 2, art. 105 § 1 oraz art. 144 k.p.a., jednakże naruszenie to nie wypełnia przesłanek uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia, w myśl art. 145 § 1 ust. 1 lit b powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie nieuprawnione umarzenie postępowania organu pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. nie ma wpływu na wynik sprawy, bowiem w sposób zgodny z przepisami prawa zostało uchylone postanowienie Zarządu Powiatu w T. z dnia [...] Nr [...]. Należy bowiem zauważyć, że podstawę prawną postanowienia podjętego przez Zarząd Powiatu w T. z dnia [...] Nr [...] stanowi art. 113 § 1 k.p.a.. Zgodnie z tym przepisem art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W niniejszej sprawie Zarząd Powiatu w T. zmienił jednak zapis w postanowieniu Zarządu Powiatu w T. z dnia [...] Nr [...] w sprawie uzgodnienia planowanego zamierzenia inwestycyjnego w zakresie programów zawierających zadania samorządowe Powiatu T., służące realizacji inwestycji celu publicznego, w ten sposób, że: – na stronie pierwszej postanowienia zamiast: "dla Państwa K. i B.Z. zam. N.D. 24" powinno być: "dla Państwa E.Z., B.Z. i J.Z. zam. N.D. 29"; – zamiast: "budowie zbiornika na nieczystości płynne o charakterze socjalno-bytowym na działce nr 221 AM-1 położonej w S." powinno być: "budowie zbiornika na nieczystości płynne o charakterze socjalno-bytowym na działce nr 26/1 AM-1 położonej w N.D.". W ocenie Sądu, taka zmiana w postanowieniu Zarządu Powiatu w T. z dnia [...] Nr [...] dokonana przez organ I instancji nie mieści się w katalogu rzeczy, które podlegają sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a., tj. nie jest to ani błąd pisarski czy rachunkowy, ani inna oczywista omyłka. Zatem należało stwierdzić, że dokonane przez organ I instancji sprostowanie wykracza poza granice określone w/w przepisem, to natomiast stanowi naruszenie art. 113 § 1 k.p.a.. Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 29 czerwca 2007 r. (sygn. akt VI SA/Wa 433/07, publ. LEX nr 356431) sprostowanie nie może wykraczać poza granice określone przepisem art. 113 § 1 k.p.a. Przyjęta w nim klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, a błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów W orzecznictwie prezentowany jest także pogląd, że błędne oznaczenie działki budowlanej, tj. jej numeru ewidencyjnego w decyzji udzielającej pozwolenia na wznowienie robót budowlanych - wydanej na podstawie art. 51 ust. 1a Prawa budowlanego - nie może być zmienione na prawidłowe oznaczenie w trybie art. 113 § 1 k.p.a., jako sprostowanie oczywistej omyłki. Oznaczenie działki budowlanej stanowi istotny element rozstrzygnięcia, gdyż konkretyzuje dopuszczalność prowadzenia robót budowlanych przez określenie konkretnego obiektu budowlanego i miejsca jego położenia. Zmiana rozstrzygnięcia decyzji w zakresie miejsca wykonywania robót budowlanych, nawet podjętego na skutek błędu bądź wskutek mylnego wyobrażenia o stanie faktycznym albo prawnym, nie podpada pod pojęcie błędu czy omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. W przypadku bowiem wad istotnych decyzji, tryb jej weryfikacji nie może być zastąpiony przez tryb usuwania wad nieistotnych (błędów, omyłek) (zob. Wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1815/06, publ. LEX nr 443701). W innym orzeczeniu NSA stwierdził, że "niewłaściwe wskazanie w decyzji numerów działek i przypisanie ich niewłaściwym osobom nie ma charakteru oczywistej omyłki. Instytucja sprostowania oczywistej omyłki nie może służyć konwalidacji popełnionego przez organ błędu proceduralnego" (zob. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 581/06, publ. LEX nr 325253). Również redukcja liczby adresatów (nawet jeżeli byłaby ona prawnie uzasadniona) jest zmianą merytoryczną o dużej doniosłości prawnej. Powyższe zdecydowanie wykracza poza orzekania w postępowaniu o sprostowanie decyzji administracyjnej (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 352/07, publ. LEX nr 346991). Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że sprostowanie aktu administracyjnego nie może prowadzić do zmiany merytorycznie rozstrzygnięcia, a z taką zmianą mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organ pierwszej instancji zmienił bowiem adresatów postanowienia Nr [...] z dnia [...] (zamiast uzgodnić planowane zamierzenie inwestycyjne E.Z., B.Z. i J.Z., zamieszkałym w N.D. 29, Zarząd Powiatu w T. uzgodnił je dla K. i B.Z., zamieszkałym w N.D. 24) oraz numer działki, na której miał być realizowana inwestycja (zamiast działki nr 26/1 AM-1, położonej w N.D., wpisano działkę nr 221 AM-1, położonej w S.. Zatem wyeliminowanie przez Kolegium z obrotu prawnego podjętego przez organ I instancji postanowienia było uzasadnione. Stąd działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. k.g.