II SA/Wr 249/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Dominik Dymitruk (spr.) Protokolant: asystent sędziego Michał Sikora po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 15 stycznia 2025 r. nr SKO 4131/61/2024 w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie 4 sztuk drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz strony skarżącej kwotę 4779 (słownie: cztery tysiące siedemset siedemdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: organ odwoławczy, Kolegium), zaskarżoną decyzją z dnia 15 stycznia 2025 r. (nr SKO 4131/61/2024), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 19 listopada 2024 r. (nr WS.6131.54.2024.SK) w przedmiocie wymierzenia J. S. (dalej: skarżący) administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 39 270,00 zł za zniszczenie spowodowane niewłaściwym przeprowadzeniem cięć pielęgnacyjnych 4 sztuk drzew gatunku klon zwyczajny rosnących na terenie działki geodezyjnej nr [...], obręb M., gmina S., a także, ze względu na możliwość zachowania żywotności przez drzewa, odroczenia skarżącemu spłaty kwoty 27 489,00 zł na okres 5 lat od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, a także nakazania skarżącemu wpłaty w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji na wskazane numer rachunku bankowego kwoty wynoszącej 11 781, 00 zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych wynika, że w dniu 21 marca 2024 r. organ pierwszej instancji otrzymał informację o uszkodzeniu drzew rosnących przy drodze powiatowej S. - M. Ponieważ z posiadanego przez ten organ pokładu mapowego wynikało, że uszkodzone mogło zostać również drzewo rosnące na terenie będącym we władaniu Służby Drogowej Powiatu Ś., organ pierwszej instancji przesłał w dniu 4 kwietnia 2024 r. kopię pisma do wskazanej instytucji. W odpowiedzi Służba Drogowa Powiatu Ś., pismem z dnia 15 kwietnia 2024 r., wyjaśniła, że uszkodzone drzewa nie rosną na terenie będącym w jej władaniu. Pismem z dnia 10 kwietnia 2024 r. organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie drzew, spowodowane wykonywaniem prac w obrębie koron drzew rosnących na działce [...], obręb M., gmina S., będącej własnością skarżącego. W toku przeprowadzonych w dniu 30 kwietnia 2024 r. z udziałem skarżącego oględzin drzew rosnących na działce [...] stwierdzono, że drzewa te rosną między murem a granicą działki. Mur oddziela je od terenu, na którym zlokalizowana jest hala produkcyjna. Skarżący oświadczył, że teren, na którym rosną drzewa, nie jest i nie będzie przeznaczony pod działalność gospodarczą, natomiast zabiegi pielęgnacyjne zostały wykonane w obawie o bezpieczeństwo pracowników, maszyn, hali i uczestników ruchu drogowego. W trakcie przeprowadzonego w dniu 3 lipca 2024 r. przesłuchania strony, skarżący potwierdził, że to on dokonał korekty drzew, jak również wyjaśnił, iż powodem przeprowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych była obawa o bezpieczeństwo pracowników i maszyn na części działki, na której prowadzona jest działalność gospodarcza oraz uczestników ruchu drogowego na przebiegającej obok drodze publicznej, a także obawa przed ewentualnymi odszkodowaniami. Zaznaczył, że w 2020 r. z jednego z drzew w czasie wichury oderwał się konar spadając na ogrodzenie i dach, dokonując uszkodzeń. Skarżący wskazał także, że w marcu 2021 r. wystosował pismo do Urzędu Miejskiego w S. z wnioskiem o korektę wymienionych drzew i otrzymał odpowiedź, że przeprowadzenie korekty drzew należy do właściciela. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, że powodem wykonania cięć w tak dużym zakresie, (w chwili obecnej pozostał pień z bardzo dużą redukcją korony) była obawa przed spadającymi gałęziami i nieznajomość przepisów o ograniczeniu rozmiarów cięć. W konsekwencji, decyzją z dnia 19 listopada 2024 r. (nr WS.6131.54.2024.SK) organ pierwszej instancji wymierzył skarżącemu administracyjną karę pieniężną w wysokości 39 270,00 zł za zniszczenie spowodowane niewłaściwym przeprowadzeniem cięć pielęgnacyjnych 4 sztuk drzew gatunku klon zwyczajny rosnących na terenie działki geodezyjnej nr [...], obręb M., gmina S. (pkt 1); odroczył na okres 5 lat termin płatności kwoty 27 489,00 zł za zniszczone drzewa na wypadek zachowania żywotności przez zniszczone drzewa (pkt 2) oraz nakazał skarżącemu wpłatę w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji na wskazany numer rachunku bankowego kwoty 11 781,00 zł (pkt 3). Po rozpatrzeniu odwołania, Kolegium, zaskarżoną decyzją z dnia 15 stycznia 2025 r. (nr SKO 4131/61/2024), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia, że w okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym jest, że skarżący dokonał na swojej nieruchomości zniszczenia spowodowanego niewłaściwym przeprowadzeniem cięć pielęgnacyjnych 4 sztuk drzew gatunku klon zwyczajny rosnących na terenie działki geodezyjnej nr [...], obręb M. Powodem dokonania cięć w tak dużym rozmiarze była obawa przed spadającymi gałęziami i nieznajomość przepisów o ograniczeniu rozmiarów cięć. Jednocześnie skarżący dokonała wskazanych cięć na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, o czym świadczy treść wyjaśnień udzielonych w dniu 3 lipca 2024r., w trakcie których potwierdził, iż jedną z przyczyn dokonania korekty drzew była obawa o bezpieczeństwo budynków, maszyn i ludzi na terenie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Następnie, biorąc pod uwagę związek dokonanych cięć z działalnością gospodarczą skarżącego, Kolegium stwierdziło brak podstaw do zastosowania w sprawie art. 87a ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 z późn. zm., dale: u.o.p.) wyłączającego możliwość zastosowania przepisów dotyczących usuwania gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony drzewa. W dalszej kolejności, odnosząc się do wzmiankowanego w odwołaniu zaistnienia stanu wyższej konieczności uzasadniającego dokonane zabiegi pielęgnacyjne, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 89 ust. 7 u.o.p. stan wyższej konieczności to zaistnienie nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której usunięcie, zniszczenie lub uszkodzenie drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. Powinien być to stan nagły i stwarzający na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy (np. życie lub zdrowie ludzkie), że nie można oczekiwać na przybycie uprawnionych służb lub na uzyskanie odpowiedniego zezwolenia właściwego organu. Zdaniem Kolegium, przywołane przez skarżącego okoliczności nie spełniają przesłanek stanu wyższej okoliczności. W protokole z przesłuchania skarżący wskazał, że obawiał się o bezpieczeństwo pracowników i maszyn na części działki, której prowadzona jest działalność gospodarcza oraz uczestników ruchu drogowego, a także ewentualnych odszkodowań, gdyż w 2020 r. z jednego z drzew w czasie wichury oderwał się konar spadając na ogrodzenie i dach, dokonując uszkodzeń. Wskazane okoliczności również nie spełniają definicji stanu wyższej konieczności, gdyż nie stanowią nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której usunięcie, zniszczenie lub uszkodzenie drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. Dodatkowo stan wyżej konieczności musi wynikać z obiektywnego stanu rzeczy, a nie subiektywnego przeświadczenia (odczucia) strony. Znaczenie mają zatem tylko konkretne okoliczności, które poddają się weryfikacji. W konsekwencji tego Kolegium przyjęło, że skarżący nie wykazał w żaden sposób, by istniał stan wyższej konieczności przy pracach dokonywanych w obrębie przedmiotowych drzew. Końcowo organ odwoławczy wskazał – w zakresie wysokości naliczonej kary - że jest ona prawidłowa, w sposób szczegółowy przedstawiona w decyzji organu pierwszej instancji w oparciu o przepis art. 89 ust. 1 u.o.p. W skardze do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący zarzuciła naruszenie: I. przepisów postępowania: 1) art. 77 w zw. z art. 78 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w postaci dokonania oceny całego materiału dowodowego fragmentarycznie; organ pominął w sprawie istotne okoliczności takie jak realne zagrożenie spadających gałęzi i opadających konarów drzew na okoliczne sąsiedztwo oraz brak bezpieczeństwa pracowników hali oraz przechodniów, w sytuacji gdy organ posiadając wiedzę o takim fakcie winien odstąpić od wymierzenia kary; rosnące drzewa stanowią zagrożenie dla przechodniów, dla pracowników hali, zatem w sprawie mamy do czynienia z powinnością zastosowania normy art. art. 89 ust. 7 u.o.p., w momencie gdy organ karę wymierzył; organy administracyjne winne działać w granicach i normach prawnych bez jakiejkolwiek stronniczości, na kanwie przedmiotowej sprawy mamy do czynienia z takim postępowaniem organu, które wydając decyzję ogranicza się jedynie do racji jednej ze stron - skarbu państwa; 2) art. 10 k.p.a., w postaci braku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego w sprawie; organ winien każdorazowo przed wydaniem decyzji merytorycznej zawiadomić stronę o zakończonym procesie zbierania dowodów, zapoznania się z treścią tych dowodów i wypowiedzeniu w sprawie stronie postępowania, na gruncie przedmiotowej sprawy organ nie zawiadomił strony o takiej możliwości czym naruszył art. 10 k.p.a. II. naruszenie przepisów prawa materialnego: 1) art. 89 ust. 6 i 7 u.o.p. poprzez jej niezastosowanie w sprawie, co w efekcie doprowadziło do obciążenia karą pieniężną stronę postępowania; ustawodawca przewidział możliwość nieobciążania strony karą pieniężną w sytuacjach stanu wyższej konieczności; Stan wyższej konieczności, o którym mowa w art. 89 ust. 7 u.o.p., uzasadniający natychmiastowe usunięcie albo zniszczenie drzewa lub krzewu albo uszkodzenie drzewa i zwalniający z obowiązku poniesienia administracyjnej kary pieniężnej, musi być stanem nagłym i stwarzającym na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy (np. życie lub zdrowie ludzkie), że nie można oczekiwać na przybycie uprawnionych służb lub na uzyskanie odpowiedniego zezwolenia właściwego organu, na kanwie przedmiotowej sprawy do takiej sytuacji właściwie doszło, skarżący realnie obawiał się o halę produkcyjną przylegającą do drzew, a co za tym idzie o bezpieczeństwo pracowników tej hali w sytuacji mocniejszych podmuchów wiatru; nie było czasu na włączenie procedury normalnego przycięcia korony drzewa; organ pominął ten fakt i nie uwzględnił w swoich rozstrzygnięciach tej okoliczności; nadto, skarżący uprzednio wzywał organ do korekty drzew wskazując, że jest ona niezbędna, organ całkowicie zbagatelizował skarżącego wskazując, że korekta korony drzew należy do skarżącego; 2) art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. poprzez jego zastosowania i nałożenie na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej, w sytuacji gdy kara taka nie powinna zostać nałożona; skarżący skorygował jedynie koronę drzewa w taki sposób, że ograniczył jego zasięg o mniej niż 30 % w taki sposób aby drzewa nie stanowiły zagrożenia dla pracowników hali ani przechodniów; zatem nie można stanowić o zniszczeniu drzewa, lecz jedynie ewentualnie jego uszkodzeniu; co więcej w miejscu przycięcia drzewo odrasta w bardzo szybkim tempie, i zdaniem skarżącego niedługo zaktualizuje się powinność jego ponownego przycięcia; 3) art. 83f ust. 1 pkt 8 u.o.p. poprzez jego niezastosowanie w efekcie czego doszło do nałożenia na stronę kary pieniężnej; na kawie rzeczonej sprawy rosnące drzewa w sposób znaczny utrudniały widoczność sygnalizatorów świetlnych, a co za tym idzie korony drzew winny zostać skorygowane; 4) art. 87 a ust. 4 u.o.p. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że w sprawie doszło do zniszczenia drzewa, w sytuacji gdy skarżący usunął gałęzie w wymiarze nie przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, zatem jedynie ewentualnie uszkodził, a nie zniszczył drzewo. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w postępowaniu. Postanowieniem z dnia 12 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu, choć nie wszystkie wskazane w niej zarzuty okazały się uzasadnione. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie natomiast do treści art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 p.p.s.a rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 u.p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo, co skutkowało ich uchyleniem (art. 145 § 1 lit. a pkt c w zw. z art. 135 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew rosnących na terenie działki geodezyjnej nr [...], obręb M., gmina S. W tym kontekście należy wskazać, że materialnoprawne podstawy prowadzonego postępowania zostały zawarte w przepisach cytowanej już ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. W art. 87a ust. 1 tej ustawy ustawodawca wyraził wiążącą regułę, w myśl której prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom. Wyraźny zakaz wykonywania prac o określonych dla drzewa skutkach wypływa zaś z art. 87a ust. 2 u.o.p. W myśl tej regulacji prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w art. 87a ust. 2 u.o.p., stanowi według art. 87a ust. 3 u.o.p. uszkodzenie drzewa, a usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w art. 87a ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa. Uszkodzenie oraz zniszczenie drzew zostało zagrożone sankcją administracyjną w postaci kary pieniężnej wymierzanej przez organ wykonawczy gminy, co wynika bezpośrednio z art. 88 ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.p. Zasadniczo kara za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa jest nakładana na posiadacza nieruchomości albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 ustawy). Czynności, o których mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta. Jeżeli prezydent miasta na prawach powiatu sprawuje funkcję starosty, czynności, o których mowa w ust. 1, wykonuje marszałek województwa (art. 90 ust. 1 i 2 u.o.p.). Prawidłowa wykładnia tak ukształtowanych norm pozwala na stwierdzenie, że w przypadku oddziaływania na koronę drzewa, organ jest zobligowany do ustalenia procentowego, o jaką część została ona zredukowana, oraz czy wyczerpuje to przesłanki zniszczenia wymienione w art. 87a ust. 5 ustawy (50%), czy też może uszkodzenia, wymienione w art. 87a ust. 4 u.o.p. Innymi słowy, w przypadku negatywnego oddziaływania na koronę drzewa, przyjęcie, iż nastąpiło drzewa zniszczenie, będzie wymagało uprzedniego ustalenia, ile zostało usuniętych, w ujęciu procentowym, gałęzi z jego korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2023 r., sygn. III OSK 7045/21 - powołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga także, że decyzja w przedmiocie wymiaru kary administracyjnej za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku ziszczenia się warunków przewidzianych ustawą, organ zobligowany jest do jej wymierzenia. Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna z art. 88 ust. 1 u.o.p. oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a cięciami drzew prowadzącymi do ich zniszczenia lub uszkodzenia. Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności pozostają motywy, jakimi kieruje się strona dokonująca tych cięć (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 2255/21). Biorąc pod uwagę, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy kara pieniężna została wymierzona za zniszczenie drzew rosnących na terenie działki geodezyjnej nr [...], obręb M., gmina S., szczególnego znaczenia nabiera właściwa interpretacja art. 88 ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.p. w zakresie możliwości wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w przypadku usunięcia gałęzi z naruszeniem art. 87a ust. 2 u.o.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie wskazuje się, że jako koronę, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa należy rozumieć objętość korony przed pierwszym zabiegiem jej redukcji, plus objętość korony, która przyrosła w okresie od ostatniej redukcji do kolejnej itd. W przypadku, gdy podczas pierwszej redukcji usunięto 30% korony, to przy założeniu, że w okresie do drugiej redukcji korona podwoiła swoją objętość w stosunku do objętości po pierwszej redukcji, druga redukcja korony może być wykonana w wymiarze 15% korony istniejącej przed zabiegiem, czyli 30% korony która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa. Ustawowy przepis mówiący o tym, że dopuszczalne jest usunięcie do 30% korony drzewa, która rozwinęła się w całym okresie jego rozwoju oznacza, że taka część korony może być usunięta łącznie we wszystkich, w tym wcześniejszych, zabiegach, a nie podczas każdego zabiegu. Przy aktualnej treści art. 87a ust. 2 u.o.p nie jest dopuszczalne usunięcie 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa bez dokładnego zbadania ilości wykonanych zabiegów oraz ich skutków dla objętości korony. W przepisach art. 87a ust. 2 i 5 u.o.p. posłużono się czasownikiem dokonanym "rozwinęła się", co powoduje konieczność każdorazowego ustalenia, czy dokonane usunięcie nie spowodowało skrócenia objętości korony o 30%, ale nie tylko względem stanu korony jaki poprzedzał te konkretne czynności, lecz stanu z całego okresu rozwoju drzewa - od chwili powstania korony do czasu sprzed dokonania ostatniego przycięcia, nie pomijając tych gałęzi korony, które zostały usunięte w ramach wszystkich przeprowadzonych zabiegów. Zauważyć należy, że również gałęzie usunięte tworzyły koronę drzewa w okresie jego rozwoju, czyli w okresie czasu wyraźnie zaznaczonym w art. 87a ust. 2 u.o.p., jako podlegającym ochronie. Tej ochronie podlega bowiem pełna objętość korony uwzględniająca rozwój drzewa od początku jego powstania, a nie tylko ta korona, którą zastano przed ostatnim przycięciem. Obowiązujące przepisy nie pozwalają na każdorazowe obcinanie korony o 30%, bo inaczej w krótkim czasie drzewo mogłoby zostać całkowicie pozbawione korony. Tak interpretowany przepis art. 87a ust. 2 i 4 u.o.p. zobowiązuje właściwy do jego zastosowania organ do podjęcia trudu każdorazowego ustalenia, za pomocą środków dowodowych przewidzianych w k.p.a., tego jak rozrastała się korona drzewa w całym okresie jego rozwoju, aby następnie ustalić, czy wykonana praca przycięcia korony mieści się w limitach wyznaczonych mocą art. 87a ust. 2 u.o.p. Czynności dowodowe powinny dokładnie obrazować stan korony przed każdym zabiegiem przycięcia oraz po tym zabiegu, bo tylko w ten sposób będzie można zrealizować intencje ustawodawcy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2024 r., sygn. akt III OSK 4056/21; wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 197/19). W dalszej kolejności Sąd zaznacza, że ustawa o ochronie przyrody nie określa sposobu oceny stopnia redukcji koron drzew, za wyjątkiem konieczności uwzględnienia właściwej interpretacji art. 87a ust. 2, 4 i 5 u.o.p. w wyżej zakreślonym kontekście. Zdaniem Sądu, oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie mógł on okazać się wystarczający do rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Choć nie budzi wątpliwości sprawstwo skarżącego, który wielokrotnie w toku postępowania administracyjnego, a także przed tut. Sądem potwierdził, że dokonał redukcji koron drzew, to już sama ocena stopnia przeprowadzonych prac redukcyjnych dokonana przez organy obu instancji w żaden sposób nie została wyjaśniona. Na okoliczność przeprowadzonych prac pielęgnacyjnych organ pierwszej instancji dokonał oględzin nieruchomości skarżącego, podczas których wykonał materiał zdjęciowy obrazujący aktualny stan drzew. Z akt sprawy nie wynika jednak zarówno stan korony każdego z drzew przed zabiegiem przycięcia, a w konsekwencji nie doszło do ustalenia, ile zostało usuniętych, w ujęciu procentowym, gałęzi z jego korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa. Organ pierwszej instancji nie ustalił więc za pomocą środków dowodowych przewidzianych w k.p.a., jak rozrastała się korona drzewa w całym okresie jego rozwoju, aby następnie ustalić, czy wykonane prace przycięcia korony mieszą się w limitach wyznaczonych w art. 87a ust. 2 u.o.p. Zaś organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji stan ten zaakceptował. Wobec istotnych braków w materiale dowodowym, nie sposób było ponad wszelką wątpliwości przyjąć - jak uczyniły to organy obu instancji - że skarżący dokonał w istocie zniszczenia drzew w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p., a zatem usunął gałęzie w wymiarze przekraczającym 50% korony. Mając na względzie charakter decyzji w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, przesądzenie wszystkich okoliczności mających wpływ na odpowiedzialność skarżącego oraz jej wymiar powinno nastąpił w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, w oparciu o wyczerpująco zebrany materiał dowodowy. Wobec powyższego, organy obu instancji naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Sąd w dalszej kolejności wskazuje, że nie jest kwestionowane w skardze stanowisko organów co do tego, iż usunięcie gałęzi z przedmiotowych drzew miało związek z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. Skoro do redukcji koron drzew - jak wskazał skarżący - doszło w obawie przed zagrożeniem dla bezpieczeństwa pracowników oraz mienia przeznaczonego do prowadzonej działalności gospodarczej, związek ten został w ocenie Sądu prawidłowo ustalony. Dokonując jednakże analizy treści przepisów art. 87a ust. 6 i art. 88 ust. 10 u.o.p., należy zwrócić uwagę, że związek działań pielęgnacyjnych w obrębie korony drzew nie miał wpływ na możliwa odpowiedzialność administracyjną z tytułu uszkodzenia lub zniszczenia drzew. Art. 87a ust. 6 u.o.p. przewiduje, że przepisu ust. 2 nie stosuje się do drzew, o których mowa w art. 83f ust. 1, a zatem obejmuje to też art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., który zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej (usunięcie takich drzew i krzewów wymaga zgłoszenia). Jednak przepis ten należy interpretować łącznie z art. 88 ust. 10 u.o.p. który z kolei przewiduje, że przepisu ust. 1 (dotyczącego nałożenia kary za poszczególne naruszenia) nie stosuje się do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 1-3 i 3b-15, czyli wyraźnie w przepisie tym dotyczącym nałożenia kary wykluczono przypadek, o którym mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3a. Powyższe skutkuje tym, że brak podstaw do uznania, iż postępowanie w sprawie mogłoby nosić znamiona bezprzedmiotowości z uwagi na to, że do ewentualnego uszkodzenia drzew doszło na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i cele był niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Taka interpretacja zyskała potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gdańsku z dnia 9 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 577/21; w Lublinie z dnia 13 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 334/23; w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Go 629/24). Nie sposób było podzielić zarzutu naruszenia art. 83f ust. 1 pkt 8 u.o.p. poprzez jego niezastosowanie. Zgodnie z powołanym przepisem, art. 81 ust. 1 tej ustawy nie stosuje się do drzew lub krzewów, które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu. Do takich drzew lub krzewów znajduje zastosowanie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 697 z późn. zm.) stanowiący, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca. Wymaga podkreślenia, że w zawartym w art. 83f ust. 1 pkt 8 u.o.p. wyłączeniu już sam ustawodawca określił, iż znajduje ono zastosowanie jedynie w tych sytuacjach, gdy drzewa lub krzewy usuwane są na podstawie decyzji administracyjnych, o której mowa w art. 56 ust. 1 powołanej ustawy o transporcie kolejowym. Z okoliczności sprawy nie wynika, aby taka sytuacja miała wystąpić w przedmiotowej sprawie. W dalszej kolejności Sąd uznał, że nie zachodziły natomiast przesłanki odstąpienia od wymierzenia przedmiotowej kary pieniężnej z uwagi na stan wyższej konieczności, o którym mowa w art. 89 ust. 7 u.o.p. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że niezdefiniowane w u.o.p. pojęcie "stan wyższej konieczności" należy pojmować jako sytuację wyjątkową, będącą wynikiem zaistnienia nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której zniszczenie drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. Oznacza to, że stan wyższej konieczności uzasadniający natychmiastowe usunięcie albo zniszczenie drzewa lub krzewu albo uszkodzenie drzewa i zwalniający z obowiązku poniesienia administracyjnej kary pieniężnej, musi być stanem nagłym i stwarzającym na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy (np. życie lub zdrowie ludzkie), że nie można oczekiwać na działanie uprawnionych służb lub na uzyskanie odpowiedniego zezwolenia właściwego organu. Systemowa wykładnia przepisów ustawy o ochronie przyrody prowadzi do wniosku, że musi to być ponadto stan nadzwyczajny, obejmujący wyjątkowe i nagłe zagrożenie, poważniejsze niż to, o którym stanowi art. 83f ust. 1 pkt 13 u.o.p., zgodnie z którym zezwolenie na usunięcie drzewa nie jest wymagane w razie prowadzenia akcji ratowniczej przez jednostki ochrony przeciwpożarowej lub inne właściwe służby ustawowo powołane do niesienia pomocy osobom w stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 2673/21). Ponadto, gdy strona z danej okoliczności wywodzi dla siebie określone skutki prawne, to powinna aktywnie uczestniczyć w wyjaśnianiu sprawy i z własnej inicjatywy przedstawiać konkretne fakty oraz ewentualne dowody uzasadniające swoje twierdzenia. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. nie oznacza bowiem nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony i uwzględnienia wszelkich wniosków strony zgłoszonych w tym zakresie. Z materiału dowodowego wynika, że skarżący obawiał się o bezpieczeństwo pracowników i maszyn na części działki, której prowadzona jest działalność gospodarcza oraz uczestników ruchu drogowego, a także ewentualnych odszkodowań, gdyż w 2020 r. z jednego z drzew w czasie wichury oderwał się konar spadając na ogrodzenie i dach, dokonując uszkodzeń. W tym zakresie organy prawidłowo uznały, że samo hipotetyczne założenie wystąpienie w przyszłości negatywnych skutków wichury nie prowadzi do uznania, iż prace wykonane w obrębie korony drzew należało uznać za przeprowadzane w stanie wyższej konieczności. Ponadto, twierdzenia skarżącego, że drzewa przed redukcją koron zagrażały bezpieczeństwu osób i mienia, nie stanowi nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji. Skarżący nie wykazał, aby cięcia redukcyjne w sposób, w jaki to nastąpiło w niniejszej sprawie, były jedyną możliwością usunięcia potencjalnego bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. W tym zakresie podkreślenia wymaga, że dotychczas zebrany materiał dowody, w szczególności zaprezentowany przez samego skarżącego na poparcie jego stanowiska, nie wskazuje, aby zabiegi redukcji koron drzew obejmowały usunięcie gałęzi obumarłych i nadłamanych. Nie okazał się także uzasadniony zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. Dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw, i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2025 r., sygn. akt I OSK 119/24). Biorąc pod uwagę, że skarżący tak sformułowanego zarzuty w żaden sposób nie uzasadnia, nie mógł on zostać uwzględniony. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając: koszt uiszczonego przez skarżącego wpisu stosunkowego od skargi (1179 zł), należne pełnomocnikowi skarżących wynagrodzenie ustalone według stawek minimalnych na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) w wysokości 3600 zł, a także koszt uiszczonej opłaty skarbowej od złożonego do akt pełnomocnictwa (17 zł). Ponownie rozpoznając sprawę po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku organ administracji uwzględni wyrażone wyżej uwagi, oceny prawne i wskazania Sądu. W szczególności w niezbędnym zakresie uzupełni postępowanie wyjaśniające, poczynając od ustalenia okoliczności relewantnych na gruncie art. 87a ust. 1, 4 i 5 u.o.p., w szczególności dokona oceny stan korony poszczególnych drzew przed zabiegiem ich przycięcia oraz po tym zabiegu, by w konsekwencji ustalić (w ujęciu procentowym), o jaką część zostały one zredukowane, a zatem czy wyczerpuje to przesłanki zniszczenia wymienione w art. 87a ust. 5 u.o.p., czy też może uszkodzenia, wymienione w art. 87a ust. 4 u.o.p. W zależności od wyników tego postępowania, organ wyda stosowne rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a. Mając na względzie, że określenie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych wymaga wiadomości specjalnych, organ winien rozważyć dopuszczenie dowodu z opinii biegłego.