II SA/Wr 255/25
WyrokWSA we Wrocławiu2025-08-19
Skład orzekający: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis, Asesor WSA Marta Pawłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia jest zasadne, gdy zobowiązany podjął działania zmierzające do wykonania obowiązku po upływie terminu jego wykonania, ale przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia było zasadne, ponieważ zobowiązany nie wykonał nałożonych obowiązków w terminie, a sama grzywna stanowi środek dyscyplinujący mający na celu skłonienie do wykonania obowiązku, a nie karę. Podjęcie działań po upływie terminu nie zwalnia z obowiązku wykonania nałożonych nakazem decyzji, a grzywna jest środkiem służącym przymuszeniu do wykonania tego obowiązku.Stan faktyczny
Strona skarżąca (A. im. Polskich Olimpijczyków) wniosła skargę na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (DWINB) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w kwocie 50 000 zł. Grzywna została nałożona z powodu niewykonania przez stronę skarżącą decyzji PINB z 2023 r. nakazującej remont obiektu budowlanego. Strona skarżąca podnosiła, że po zmianie władz podjęto działania zmierzające do realizacji obowiązku, a środki z grzywny mogłyby zostać przeznaczone na ten cel.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A. im. Polskich Olimpijczyków we W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 stycznia 2025 r., nr 152/2025 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę w całości.
A. im [...] we W. (dalej: strona skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ odwoławczy) z dnia 31 stycznia 2025 r. (Nr 152/2025), którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia 10 grudnia 2024 r. (Nr 2590/2024) nakładające na stronę skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 50 000,00 zł.
Postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Decyzją z dnia 7 kwietnia 2023 r. (Nr 654/2023) PINB nakazał stronie skarżącej jako właścicielowi i zarządcy nieruchomości usunięcie w terminie 14 miesięcy od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna, występującego zagrożenia wynikającego z nadmiernie pogorszonego stanu technicznego obiektu budowlanego - składającego się z bramy głównej wraz z obustronnymi kolumnadami oraz dwóch prostopadłych skrzydeł stanowiących parterowe budynki z podcieniami, zlokalizowanego przed wjazdem i wejściem na teren kompleksu [...] należącego do A. przy al. [...] i [...] we W., poprzez:
1. remont bramy głównej polegającym. in. na:
- usunięciu odspojonych i skorodowanych fragmentów otuliny, oczyszczeniu odkrytych elementów zbrojenia i ich zabezpieczeniu antykorozyjnym, a następnie uzupełnieniu ubytków otuliny betonowej na elementach żelbetowych (ryglach, słupach I gzymsie),
- uzupełnieniu ubytków w strukturze materiałowej i spoinowaniu murów z cegły klinkierowej,
- wymianie zużytego i wyeksploatowanego pokrycia papowego stropodachu galerii wraz ze skorodowanymi obróbkami blacharskimi oraz uszkodzonym i niesprawnym systemem odwodnienia tej części obiektu,
- oczyszczeniu i zabezpieczeniu antykorozyjnym odpowiednią powłoką malarską krat bramy głównej,
- naprawie zmurszałych i spękanych tynków wewnętrznych cementowo-wapiennych,
2. remont kolumnad znajdujących się po obu stronach bramy wjazdowej (nad wejściem dla pieszych) polegający m. in. na:
- naprawie elementów żelbetowych poprzez uzupełnienie ubytków betonu w słupach i ryglach (po wcześniejszym usunięciu odspojonych i skorodowanych fragmentów otuliny oraz oczyszczeniu odkrytych elementów zbrojenia i ich zabezpieczeniu antykorozyjnym),
- wymianie zużytego, nieszczelnego i wyeksploatowanego pokrycia papowego stropodachu powodującego zacieki i zawilgocenia na sklepieniach wraz ze skorodowanymi obróbkami blacharskimi oraz uszkodzonymi i niedrożnych rynien i rur spustowych - celem zapewnienia sprawnego systemu odwodnienia kolumnad,
- naprawę pęknięć i zarysowań na sklepieniach kolumnad,
3. remont parterowego budynku na lewym skrzydle bramy głównej polegający na:
- wymianie zużytego technicznie pokrycia papowego stropodachu wraz z wymianą wyeksploatowanych rynien, rur spustowych i obróbek blacharskich, celem zapewnienia skutecznego i sprawnego odprowadzania wód opadowych poza obrys obiektu do kanalizacji deszczowej,
- naprawie ścian zewnętrznych w miejscach pęknięć, zarysowań i ubytków przy zastosowaniu powszechnie znanych metod systemowych do naprawy murów (poprzez przemurowanie pękniętych ścian o dużym rozwarstwieniu, przeszycie uszkodzonych murów w przypadku rys o niewielkim rozwarciu oraz wypełnienie iniekcyjne pozostałych zarysowań),
- uzupełnieniu ubytków w strukturze materiałowej i spoinowaniu murów ceglanych,
- oczyszczeniu i osuszeniu murów zewnętrznych w poziomie podpiwniczenia i przyziemia wraz z odcięciem dopływu wilgoci z poziomu posadowienia budynku, poprzez wykonanie pionowej izolacji przeciwwodnej ścian fundamentowych i piwnicy oraz zabezpieczenie pęknięć tych ścian,
- uzupełnieniu brakującej opaski wokół budynku zapewniającej skuteczne odprowadzanie wilgoci wokół ścian wraz z odpowiednim wyprofilowaniem terenu przy budynku w celu grawitacyjnego odprowadzania wody opadowej od jego przegród budowlanych,
- wymianie zużytej, wyeksploatowanej i nieszczelnej stolarki okiennej i drzwiowej,
- uzupełnieniu i naprawie ubytków otuliny w elementach żelbetowych podcieni (stropu, rygli, słupów i gzymsów),
- naprawie pęknięć, ubytków i nierówności nawierzchni z płyt chodnikowych w obrębie podcieni budynku,
4. remont parterowego budynku na prawym skrzydle bramy głównej polegający na:
- wymianie zużytego technicznie pokrycia papowego stropodachu wraz z wymianą wyeksploatowanych rynien, rur spustowych i obróbek blacharskich, celem zapewnienia skutecznego i sprawnego odprowadzania wód opadowych poza obrys obiektu do kanalizacji deszczowej,
- naprawie ścian zewnętrznych w miejscach ubytków, spękań i zarysowań przy zastosowaniu powszechnie znanych metod systemowych do naprawy murów (np. poprzez przeszycie uszkodzonych murów w przypadku rys o większym rozwarciu oraz wypełnienie iniekcyjne pozostałych niewielkich zarysować),
- uzupełnieniu ubytków w strukturze materiałowej i spoinowaniu murów ceglanych,
- oczyszczeniu i osuszeniu murów zewnętrznych w poziomie podpiwniczenia i przyziemia wraz z odcięciem dopływu wilgoci z poziomu posadowienia budynku, poprzez wykonanie pionowej izolacji przeciwwodnej ścian fundamentowych i piwnicy,
- uzupełnieniu brakującej opaski wokół budynku zapewniającej skuteczne odprowadzanie wilgoci wokół ścian wraz z odpowiednim wyprofilowaniem terenu przy budynku w celu grawitacyjnego odprowadzania wody opadowej od jego przegród budowlanych,
- wymianie zużytej, wyeksploatowanej i nieszczelnej stolarki okiennej i drzwiowej,
- uzupełnieniu i naprawie ubytków otuliny w elementach żelbetowych podcieni (stropu, rygli, słupów i gzymsów),
- naprawie pęknięć, ubytków i nierówności nawierzchni z płyt chodnikowych w obrębie podcieni budynku.
Wobec niewniesienia odwołania w terminie ustawowym wyżej opisana decyzja stała się ostateczna.
Dnia 24.05.2024 r. do PINB wpłynął wniosek strony skarżącej o zmianę decyzji z dnia 7 kwietnia 2023 r. (Nr 654/2023) w zakresie terminu wykonania nakazanych obowiązków poprzez jego przedłużenie o 24 miesiące.
Dnia 9 lipca 2024 roku PINB wydał decyzję (Nr 1417/2024), którą odmówił zmiany ostatecznej decyzji PINB nr 654/2023.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało oprotestowane przez stronę skarżącą, przy czym DWINB decyzją z dnia 2 października 2024 r. (Nr 1037/2024) utrzymał w mocy decyzję PINB (Nr 1417/2024).
Organ I instancji dnia 20 listopada 2024 r. przeprowadził kontrolę obiektu przy al. [...] i [...] we W. Ze sporządzonego w jej trakcie protokołu kontroli (Nr [...]) wynika, że obowiązek wynikający z decyzji (Nr 654/2023) nie został wykonany.
Organ I instancji upomnieniem z 21 listopada 2024 r. (Nr [...]) wezwał stronę skarżącą do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB (Nr 654/2023). W treści upomnienia poinformowano także o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przypadku niezastosowania się do zawartego w upomnieniu wezwania· oraz możliwości zastosowania środków egzekucyjnych po wszczęciu egzekucji. Zobowiązany został również poinformowany, że w przypadku niezłożenia pisemnej informacji o wykonaniu obowiązku PINB uzna powyższą okoliczność za niewykonanie obowiązku. Upomnienie doręczono stronie skarżącej w dniu 26 listopada 2024 r.
W odpowiedzi na upomnienie strona skarżąca wskazała na wniesienie skargi na decyzję DWINB z dnia 2 października 2024 r. (Nr 1037/2024) oraz opłacenie kosztów upomnienia. Do pisma załączono dowód uiszczenia kosztów upomnienia oraz kopię skargi na decyzję DWINB (Nr 1037/2024).
W dniu 10 grudnia 2024 r. PINB wydał tytuł wykonawczy nr [...] skierowany do strony skarżącej. Z kolei postanowieniem z dnia 10 grudnia 2024 r. (Nr 2590/2024) PINB nałożył grzywnę w celu przymuszenia na stronę skarżącą w kwocie: 50.000 zł z powodu uchylania się strony skarżącej od wykonania obowiązku określonego w załączonym tytule wykonawczym. Jednocześnie organ I instancji w sentencji zaskarżonego postanowienia wezwał do wpłacenia nałożonej grzywny w terminie 8 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia na wskazany rachunek bankowy PINB oraz wezwał do wykonania obowiązku określonego w załączonym tytule wykonawczym nr [...] w terminie 8 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia.
Zażalenie na postanowienie organu I instancji wniosła strona skarżąca, natomiast przy piśmie z dnia 9 stycznia 2025 r. strona skarżąca przedłożyła kopie:
- protokołu nr [...] z dnia 6 grudnia 2023 z okresowej pięcioletniej i rocznej kontroli oraz
- protokołu nr [...] z 8 maja 2024 r. z okresowej rocznej kontroli obiektu budowlanego, a także pisma strony skarżącej do WUOZ we W. w przedmiocie wydania wytycznych i zaleceń konserwatorskich.
Po rozpoznaniu zażalenia DWINB postanowieniem opisanym na wstępie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że w egzekwowanej decyzji PINB podstawa prawna obejmuje art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r Prawo Budowlane (t. jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: p.b.). Roboty budowlane wskazane w decyzji należało wykonać w terminie 14 miesięcy od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna. Decyzja stała się ostateczna wraz z upływem 26 kwietnia 2023 r., a wyznaczony termin upłynął dnia 27 czerwca 2024 r.
Dalej wskazano, że jak trafnie ustalił organ I instancji obowiązek wynikający z decyzji (Nr 654/2023) nie został wykonany w jakimkolwiek zakresie, co znajduje potwierdzenie w treści zażalenia m.in. przez wskazanie, że "poczyniono pierwsze kroki zmierzające do realizacji nakazu" w postaci prośby do "potencjalnych wykonawców o złożenie wstępnych ofert na wykonanie tymczasowych prac zabezpieczających". Zwrócono również uwagę, że strona skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie argumentacji podniesionej we "wniosku", w szczególności okoliczności "niezależnych od A." oraz "okoliczności finansowych". W ocenie DWINB okoliczności te przekonują, że strona skarżąca celowo i w sposób w pełni zamierzony dąży do niewykonywania nałożonych nań obowiązków administracyjnych, tym samym uchylając się od wykonania obowiązku w rozumieniu art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślono, że przyznanie przez stronę skarżącą w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, że właśnie "poczyniono pierwsze kroki zmierzające do realizacji nakazu" w postaci "prośby do potencjalnych wykonawców" dowodzi, że nałożenie grzywny nastąpiło w okolicznościach w których strona skarżąca nie wykonała wcześniej nawet czynności nie wiążących się z istotnymi kosztami.
W odniesieniu do przedłożonych w postępowaniu zażaleniowym dokumentów: kopii protokołów kontroli okresowych oraz wniosku o wytyczne konserwatorskie wskazano, że nie zawierają żadnych treści które podważałyby zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego i nałożenia w tym momencie postępowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji ostatecznej. Przeprowadzenie kontroli pozostaje obowiązkiem ustawowym właściciela, zaś wniosek o wytyczne konserwatorskie nie świadczy o przystąpieniu do jakichkolwiek prac realizujących obowiązki wynikające z decyzji.
W dalszej części odwołano się do ustaleń organu I instancji, który zwrócił uwagę, że w 2024 r. w planie rzeczowo-finansowym na remonty budynków i lokali oraz obiektów inżynierii lądowej i wodnej strona skarżąca przeznaczyła kwotę w wysokości 1 982 700 zł. W roku 2023 na ten sam cel strona skarżąca dysponowała kwotą 2 500 000 zł. Jak jednak zauważono środki te zostały rozdysponowane na inne cele niż ten związany w wykonaniem nakazu i eliminacją zagrożenia. Przeznaczając część środków na realizacje obowiązku, nakaz zostałby zrealizowany przynajmniej w części.
Przechodząc do wysokości nałożonej grzywny wskazano, że PINB określił ją w sposób prawidłowy. Jak wskazano zebrany materiał w sprawie potwierdza niewykonanie wszystkich obowiązków, w związku z czym kwota ta jest na tyle wysoka, że dla strony skarżącej korzystniejsze będzie wykonanie obowiązków, a uciążliwość związana z ich wysokością powinna spełnić swój cel, jakim jest wywołanie u strony skarżącej chęci wykonania obowiązków. Dalej wyjaśniono, że nakładana grzywna ma charakter jednorazowy, w związku z czym biorąc pod uwagę ewentualną konieczność zastosowania wykonania zastępczego, w przypadku dalszego uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku kwoty te, w przypadku ich zapłaty, czy też ściągnięcia umożliwią organowi egzekucyjnemu zabezpieczenie środków finansowych na zastosowanie kolejnego środka egzekucyjnego.
Końcowo wskazano, że nakładając grzywnę w celu przymuszenia PINB właściwie wezwał stronę skarżącą do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie oraz pouczył o konsekwencjach jej nieuiszczenia, tj. ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, jak i wezwał do wykonania obowiązku określonego w tytułach wykonawczych w określonym terminie.
W skardze na powyższe postanowienie DWINB zarzucono: naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całokształtu sprawy oraz nieodniesienie się do całości zarzutów i okoliczności podniesionych w zażaleniu z dnia 9 stycznia 2025 r.
W uzasadnieniu wskazano m.in., że zaskarżając postanowienie PINB (Nr 2590/2024) strona skarżąca pismem z dnia 9 stycznia 2025 r. wskazała okoliczności i przedłożyła dokumenty, które w jej przekonaniu mają wpływ na ocenę sytuacji oraz zmianę zaskarżonego orzeczenia. Strona skarżąca przyznała jednocześnie, że nie zrealizowała nałożonego decyzją (Nr 654/2023) obowiązku usunięcia zagrożenia wyszczególnionego we wskazanej decyzji. Jednakże podnosi bardzo istotną okoliczność dającą podstawę do odmiennej oceny działania strony skarżącej. Wraz ze zmianą od 1 września 2024 r. władz strony skarżącej podjęte zostały działania zmierzające do oceny zastanej sytuacji i oceny realizacji obowiązków w zakresie zarządzania nieruchomościami będącymi w zasobach strony skarżącej. W ocenie strony skarżącej wskazane czynności pokazują, iż strona skarżąca dokłada należytej staranności w dążeniu do realizacji nałożonego na nią obowiązku. Mając na względzie taką postawę strony skarżącej wskazano, że uznać można, iż obciążenie strony skarżącej obowiązkiem uiszczenia grzywny w celu przymuszenia nie znajduje uzasadnienia i jest niecelowe. Jak stwierdzono choć strona skarżąca nie wykonała jeszcze nałożonego obowiązku, to od 4 grudnia 2024 r., kiedy to na stanowisko powołana została nowa osoba pełniąca obowiązki Kanclerza, rozpoczęły się działania zmierzające do realizacji tegoż celu. Nadto zauważono, że środki, które strona skarżąca zobowiązana jest do uiszczenia tytułem nałożonej grzywny mogą zostać przeznaczone na realizację obowiązku, choćby na przygotowanie dokumentacji projektowej czy inne konieczne działania.
W rezultacie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując zatem, w myśl tych wskazań, oceny zaskarżonego postanowienia co do jego zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podlegające kontroli Sądu postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wydane zostało w ramach postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.).
W myśl art. 119 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Według art. 119 § 2 u.p.e.a., grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że grzywna, jest środkiem egzekucyjnym o charakterze dyscyplinującym, mającym na celu przymuszenie zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku, tak aby zamiast jej zapłaty wykonał obowiązek (zob. wyrok NSA z 7 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 3124/17, publ. CBOSA). Treść normatywna art. 119 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że ustawodawca, pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę wyboru środków egzekucyjnych, w pewnym zakresie wskazuje organowi okoliczności, które powinien rozważyć decydując się na zastosowanie określonego środka. W tym zakresie organ powinien kierować się zasadami celowości, skuteczności, niezbędności i proporcjonalności bacząc, by wobec zobowiązanego stosować tylko dolegliwość, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku (wyroki NSA: z 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2315/10; z 10 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 518/11; z 26 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1387/10, publ. CBOSA). Zastosowanie grzywny w celu przymuszenia powinno mieć miejsce w sytuacji, gdy grzywna w celu przymuszenia może go zmusić do realizacji wymaganego obowiązku własnymi środkami. Stosując ten środek egzekucyjny organ musi zatem rozważyć dokładnie i oznaczyć taką wysokość grzywny, która służyć będzie realizacji celu jaki przyświeca postępowaniu egzekucyjnemu, tj. skłonieniu zobowiązanego, który nałożonego decyzją ostateczną obowiązku nie realizuje dobrowolnie, do wykonania ciążącej na nim powinności.
Odnosząc się do samego faktu nałożenia grzywny w celu przymuszenia Sąd miał na uwadze, że nałożone na stronę skarżącą obowiązki wynikały z przepisów ustawy p.b. Przepisy u.p.e.a. w sposób szczególny określają egzekucję tego rodzaju obowiązków. Po pierwsze, zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Po drugie, zgodnie z art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a., postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Jednocześnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. wynika, że każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł.
Wskazać należy, że w badanej sprawie źródłem nałożonych na stronę skarżącą obowiązków jest decyzja PINB z dnia 7 kwietnia 2023 r. (Nr 654/2023), którą nakazano stronie skarżącej usunięcie w terminie 14 miesięcy od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna, występującego zagrożenia wynikającego z nadmiernie pogorszonego stanu technicznego obiektu budowlanego - składającego się z bramy głównej wraz z obustronnymi kolumnadami oraz dwóch prostopadłych skrzydeł stanowiących parterowe budynki z podcieniami, zlokalizowanego przed wjazdem i wejściem na teren kompleksu [...] poprzez wykonanie określonych prac.
Nie ulega wątpliwości, że dopóki istnieje w obrocie prawnym wymieniona decyzja, wynikające z niej obowiązki muszą być wykonane a w razie bezczynności podmiotu zobowiązanego, wierzyciel obowiązany jest - na mocy art. 6 u.p.e.a - uruchomić środki prawne niezbędne do realizacji określonych obowiązków.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie została zrealizowana określona w art. 6 u.p.e.a. przesłanka "uchylania się od wykonania obowiązków". Stosownie do brzmienia przepisu wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Ustawa nie wyjaśnia, jak należy interpretować to pojęcie. W orzecznictwie przyjmuje się, że dla uznania, że wystąpiła omawiana przesłanka wystarczy sama bierność w wykonaniu obowiązku pomimo, że decyzja stała się wykonalna. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy (w tym protokołów licznych kontroli) pomimo tego, że upłynął termin na wykonanie nałożonych obowiązków nie zostały one w pełni zrealizowane do chwili wydania zaskarżonego postanowienia. Co równie istotne strona skarżąca nie kwestionuje samego faktu niewykonania w całości nałożonych na nią obowiązków (co potwierdza treść skargi wniesionej do Sądu), lecz wskazuje m.in., że od 1 września 2024 r. (wraz ze zmianą władz strony skarżącej) podjęte zostały działania zmierzające do oceny zastanej sytuacji i oceny realizacji obowiązków w zakresie zarządzania nieruchomościami będącymi w zasobach strony skarżącej. Nadto wskazano na podjęcie czynności, które w ocenie strony skarżącej mają świadczyć o dołożeniu należytej staranności w dążeniu do realizacji nałożonego obowiązku.
Wskazać zatem należy, że nie jest rzeczą strony skarżącej decydowanie o tym, kiedy i w jakim zakresie wykona ona spoczywający na niej obowiązek. Jeżeli nie został on zrealizowany w całości, to obowiązkiem organów wynikającym z art. 6 § 1 u.p.e.a. było podjęcie czynności zmierzających do jego przymusowego wykonania (zob. wyrok NSA z dnia 25 września 2018, sygn. akt II OSK 2401/16, publ. CBOSA). Nie może umknąć z pola widzenia, że strona skarżąca nie wywiązała się z realizacji obowiązków w terminie określonym w decyzji (Nr 654/2023).
Nie mogła również zadziałać argumentacja odnosząca się do sytuacji finansowej strony skarżącej, związana z charakterystyką jej działalności jako uczelni publicznej. Z treści art. 121 u.p.e.a. nie można bowiem wywodzić, że organ ma obowiązek uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny w celu przymuszenia możliwościami finansowymi zobowiązanego. Wysokość grzywny nie jest uzależniona od sytuacji majątkowej podmiotu zobowiązanego.
W ocenie Sądu analiza akt wykazuje, że ustalenia organu znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a przeprowadzona przez ocena jest prawidłowa i logiczna, w sprawie zaś nie występuje, przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego. W sposób bowiem należyty wyjaśniono okoliczności stanu faktycznego oraz dokonano prawidłowego ustalenia mającej zastosowanie normy. Również uzasadnienie postanowienia DWINB spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a.
Końcowo wymaga uwzględnienia, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą za zadanie skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Szerokie możliwości uniknięcia jej zapłaty lub zwrotu zapłaconej kwoty czynią z tego środka egzekucyjnego mniej uciążliwy od wykonania zastępczego. Aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być więc na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie realizacji nakazanego obowiązku. W ocenie Sądu uzasadnienie wysokości nałożonej grzywny jest rozsądne i przekonywujące. Sąd podkreśla przy tym, że grzywna nakładana w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest świadczeniem bezzwrotnym. W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte, grzywny podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.) a nadto na wniosek zobowiązanego który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 u.p.e.a.). Z przepisów tych należy wyprowadzić wniosek, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą pieniężną w ścisłym sensie, a jedynie środkiem zmierzającym do wywarcia presji na zobowiązanego.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło