II SA/Wr 266/25
WyrokWSA we Wrocławiu2025-08-07
Skład orzekający: Halina Filipowicz-Kremis, Olga Białek, Malwina Jaworska-Wołyniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu nadzoru budowlanego nakładające obowiązek usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych tymczasowych obiektów budowlanych, które mogły utracić swój tymczasowy charakter z uwagi na upływ 180 dni od rozpoczęcia budowy, zostało wydane prawidłowo?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna, ponieważ kluczową kwestią dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy było ustalenie, czy upłynął 180-dniowy termin od rozpoczęcia budowy tymczasowych obiektów kontenerowych. Jeśli termin ten upłynął, obiekty te tracą charakter tymczasowy i wymagają pozwolenia na budowę, co wpływa na procedurę legalizacyjną. Organ odwoławczy prawidłowo wskazał na tę okoliczność i uzasadnił brak możliwości przeprowadzenia postępowania uzupełniającego. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 59 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) oraz procesowego uznano za niezasadne.Stan faktyczny
Spółka B. sp. z o.o. wniosła skargę na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które uchyliło postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładające na spółkę obowiązek usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych dotyczących czterech tymczasowych obiektów kontenerowych. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną interpretację art. 59 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz wadliwe uzasadnienie rozstrzygnięć.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek, Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 7 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 lutego 2025 r. Nr 158/2025 w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych oddala skargę w całości.
U A S A D N I E N I E
Postanowieniem nr 108 /2024, wydanym na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 49 ust. 1, ust. 1a w związku z art. 48b ust 3 oraz art. 83 ust. 1, art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Jeleniej Górze nałożył na inwestora B. Sp. z o. o. [...] R., w związku z budową bez wymaganego zgłoszenia, o którym mowa w art 30 ustawy Prawo budowlane: czterech tymczasowych obiektów kontenerowych adres inwestycji: K., gm. M., jednostka ewidencyjna:[...], M. obręb: [...] K. arkusz mapy: AM-[...], działka nr: [...] obowiązek usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych: 1) z uwagi na brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy przedłożyć zaświadczenia wójta Gminy M. o zgodności budowy z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - przedłożony wniosek o ustalenie warunków zabudowy nie jest dokumentem potwierdzającym zgodność zrealizowanej inwestycji z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Nie jest również dokumentem potwierdzającym wystąpienie o wydanie przedmiotowego zaświadczenia przez wójta; 2) przedłożyć prawidłowo wypełnione oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; 3) przedłożyć projekt zagospodarowania działki lub terenu, opracowany zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego przez projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane - przedłożony szkic sytuacyjny nie spełnia wymogów jakim powinien odpowiadać projekt zagospodarowania działki lub terenu. Termin wykonania obowiązku - do dnia 10.01.2025 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 18.07.2024 r. organ przeprowadził kontrolę robót budowlanych prowadzonych na terenie działek nr [...], [...], [...], [...], [...] (AM-[...], obręb [...]) w K., gm. M., w wyniku której stwierdził wykonywanie robót budowlanych na terenie działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz budowę czterech obiektów tymczasowych kontenerowych na działce nr [...] bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia. W następstwie kontroli w dniu 19.07.2024 r. organ wszczął dwa postępowania administracyjne, w tym jedno dotyczące budowy czterech tymczasowych obiektów kontenerowych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia na terenie działki nr [...] (AM-[...], obręb [...]) w K., gm. M. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo budowlane, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ustawy, budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu; brak skutecznego zgłoszenia oznacza, że budowa czterech tymczasowych obiektów kontenerowych na działce nr [...] przeprowadzona została z naruszeniem przepisów ustawy Prawo budowlane. Na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane w dniu 24.07.2024 r. organ nadzoru budowlanego wydał postanowienie o wstrzymaniu budowy czterech tymczasowych obiektów kontenerowych wybudowanych bez wymaganego zgłoszenia, informując jednocześnie inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji. W dniu 23.08.2024 r. pełnomocnik złożył w imieniu inwestora wniosek o legalizację czterech tymczasowych obiektów kontenerowych, wybudowanych bez wymaganego zgłoszenia na działce nr [...], obręb [...] K. gm. M., przedkładając 3 egz. oceny technicznej samowolnie wykonanych robót budowlanych. Postanowieniem nr 72/2024 z dnia 12.09.2024 r. PINB w Jeleniej Górze nałożył na Inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w art. 48b ust. 3 ustawy Prawo budowlane w terminie 60 dni od dnia doręczenia postanowienia. Postanowienie zostało skutecznie doręczone w dniu 27.09.2024 r. inwestor przedłożył dokumenty legalizacyjne w dniu 26.11.2024 r. zachowując wymagany termin. Organ stwierdził nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych w zakresie o którym mowa w art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w przypadku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego sprawdza: 1) kompletność dokumentów legalizacyjnych, w tym kompletność projektu budowlanego; 2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami ustawy, w tym zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi; jeżeli budowa została zakończona, sprawdza się zgodność z przepisami obowiązującymi w chwili zakończenia budowy. Zgodnie z art. 49 ust. 1a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych w zakresie, o którym mowa w ust. 1, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia tych nieprawidłowości w wyznaczonym terminie.
Zażalenie na to postanowienie złożyła obowiązana.|
Postanowieniem nr 158/2025 z dnia 4 lutego 2025 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, przywołując art. 138 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572) w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia spółki B.(1) sp. z o. o. z/s we W. - działającej przez R. Z. i T. Z. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Jeleniej Górze nr 108/2024 z dnia 3 grudnia 2024 r., którym nałożono obowiązek usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych 4 tymczasowych obiektów kontenerowych w K. gm. M. dz. nr [...] AM-[...] w terminie do 10 stycznia 2025 r., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że w związku z dokonaną kontrolą nieruchomości, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Jeleniej Górze (dalej PINB) w dniu 19 lipca 2024 r. powiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie budowy 4 obiektów tymczasowych kontenerowych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia na terenie działki nr [...] (AM-[...], obręb [...]) w K., gm. M. Dnia 24 lipca 2024 r. PINB wydał postanowienie nr 59/2024 o wstrzymaniu robót budowlanych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub wymaganego zgłoszenia dla 4 obiektów tymczasowych kontenerowych w K. gm. M. dz. nr [...] AM-[...]. Jednocześnie poinformowano o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i zasadach jej obliczania. W dniu 23 sierpnia 2024 r. do PINB wpłynął wniosek o legalizację wykonanych obiektów budowlanych. Dnia 12 września 2024 r. PINB wydał postanowienie nr 72/2024, którym nałożono obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w art. 48b ust. 3 Prawa budowlanego dla budowy 4 obiektów tymczasowych kontenerowych w K. gm. M. dz. nr [...] AM-[...]. Dnia 26 listopada 2024 r. do PINB inwestor przedłożył część dokumentów legalizacyjnych: oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, mapę geodezyjną, wniosek o wydanie warunków zabudowy. W dniu 3 grudnia 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Jeleniej Górze wydał postanowienie nr 108/2024, którym nałożył na inwestora B.(1) sp. z o. o. z/s we W. obowiązek usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych do dnia 10 stycznia 2025 r. Na to postanowienie zażalenie wniosła spółka B.(1) sp. z o. o. z/s we W. , nadając je w placówce pocztowej w dniu 19 grudnia 2024 r.
Strona skarżąca działając samodzielnie (bez pełnomocnika) złożyła zażalenie przed biegiem terminu na wniesienie zażalenia w związku z tym, że dowiedziała się wcześniej o rozstrzygnięciu z uwagi na doręczenie tego rozstrzygnięcia również jej bezpośrednio, jednakże nie jest to wada powodująca brak możliwości rozpoznania tego środka zaskarżenia, gdyż rozstrzygnięcie organu I instancji weszło do obrotu prawnego. Podobnie wskazano w wyroku WSA w Krakowie z dnia 15 listopada 2019 r. o sygn. akt II SA/Kr 1339/19: "przedwczesność środka zaskarżenia należy odnosić nie do daty sformalizowanego doręczenia postanowienia danej stronie, lecz do daty wejścia tego postanowienia do obrotu prawnego, co następuje zasadniczo z dniem dokonania pierwszego skutecznego doręczenia postanowienia którejkolwiek ze stron postępowania. Jeżeli orzeczenie znalazło się w posiadaniu strony, jakkolwiek nie nastąpiło to zgodnie z przepisami regulującymi procedurę doręczeń, to brak jest podstaw do przyjęcia, że wniesienie środka zaskarżenia było przedwczesne".
Po zapoznaniu się z zażaleniem Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził że zaskarżone postanowienie, chociaż nie wynika to z podstawy prawnej przyjętej w sentencji zaskarżonego rozstrzygnięcia zostało wydane na podstawie art. 49 ust. 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (dalej: Pb) zgodnie, z którym: "W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych w zakresie, o którym mowa w ust. 1, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia tych nieprawidłowości w wyznaczonym terminie." Organ z zaznacza, iż wydanie postanowienia na podstawie art. 48 Pb, otwierało drogę do legalizacji samowoli budowlanej, a następnie poprzez złożenie wniosku o legalizację przez stronę zobowiązaną organ nadzoru budowlanego zobowiązany był do dalszego działania i wydawania w określonym zakresie odpowiednich postanowień. Szerzej wyjaśnia, że w przypadku złożenia (w terminie prawem na to przewidzianym) wniosku o legalizację organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. W przypadku przedłożenia przez inwestora dokumentów legalizacyjnych (art. 49 ust. 1 Pb), organ nadzoru budowlanego sprawdza ich kompletność oraz zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami Prawa budowlanego, w tym zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi. Przy czym, jeżeli budowa została już zakończona, bada się
zgodność z przepisami obowiązującymi w chwili zakończenia budowy. W przypadku stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego nieprawidłowości w przedłożonych dokumentach legalizacyjnych, na podstawie art. 49 ust. 1a Pb wydane zostaje postanowienie zobowiązujące do ich usunięcia w wyznaczonym terminie. Nieusunięcie nieprawidłowości w terminie skutkuje nakazem rozbiórki (art. 49e pkt 4 Pb). Tylko w przypadku braku nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych możliwa jest kontynuacja procesu legalizacji obiektu budowlanego lub jego części. Zgodnie z art. 48b ust. 3 Pb: W przypadku budowy innej niż budowa wymagająca decyzji o pozwoleniu na budowę lub budowy innej niż budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3, do dokumentów legalizacyjnych należą: 1) zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej; 2) oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2; 3) projekt zagospodarowania działki lub terenu. PINB postanowieniem 72/2024 z dnia 12 września 2024 r. wydanym na podstawie art. 48b ust. 1 i ust. 3 Pb, nałożył na spółkę B.(1) sp. z o. o. - inwestora robót budowlanych oraz właściciela nieruchomości na których znajdują się te obiekty budowlane tj. 4 tymczasowe obiekty budowlane kontenerowe w K. gm. M. dz. nr [...] AM-[...]. - obowiązek przedłożenia w inspektoracie, w terminie 60 dni od dnia doręczenia postanowienia, następujących dokumentów legalizacyjnych: 1) zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej; 2) oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2; 3) projekt zagospodarowania działki lub terenu. Tymczasem wymagane oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym mowa w art. 33 ust. 2 pkt 2 Pb powinno być zgodne z prawdą, a jeżeli powstają wątpliwości w zakresie prawa obejmującego możliwość zabudowy danej działki, powinno zawierać takie dokumenty, z których wynika takie umocowanie, co biorąc pod uwagę, że spółka B.(1) sp. z o. o. jest właścicielem nieruchomości i w ramach tej spółki prowadzono roboty budowlane to ona powinna być wpisana wdanych inwestora, a nie D. Z., który jest jej prezesem. Ponadto złożone oświadczenie powinno być uzupełnione o dane osób mogących reprezentować ww. spółkę i podejmujących w jej imieniu decyzje. Powyższe świadczy o niekompletności złożonych dokumentów. Oprócz tych nieprawidłowości, zobowiązana spółka nie złożyła pozostałych wymaganych dokumentów, jak zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami: obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej. Wskazywany w zażaleniu argument, w którym wskazano art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jest błędnie rozumiany przez stronę skarżącą, może on być stosowany jedynie do już ustalonych sposób zagospodarowania terenu lub sposobu użytkowania obiektów budowlanych, a nie dla inwestycji i nieruchomości (terenów) dla których nie wydawano takich decyzji o warunkach zabudowy lub dla których nie ma sporządzonych miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Dodatkowo zobowiązana spółka, nie przedłożyła wymaganego projektu zagospodarowania działki lub terenu, a złożyła jedynie mapę sytuacyjną z naniesionymi obiektami budowlanymi, co nie odpowiada wymogom stawianym projektom zagospodarowania działki lub terenu określonym w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. - w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Jednakże niezależnie od występujących nieprawidłowości w przedłożonych dokumentach legalizacyjnych, wskazać przyjdzie, że w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego prawdopodobnie zmienił się stan faktyczny sprawy, powodujący konieczność wydania ponownie postanowienia nakładającego obowiązek przedłożenia właściwych dokumentów legalizacyjnych lub ewentualnie umorzenie prowadzonego postępowania w przypadku rozbiórki przedmiotowych obiektów. Powyższe wynika z tego, że w sprawie mamy do czynienia z tymczasowymi obiektami budowlanymi, o których mowa w definicji legalnej zawartej w art. 3 pkt 5 Pb, w której bezpośrednio wymieniono obiekty kontenerowe. Kluczową okolicznością faktyczną dla możliwości kwalifikowania takich obiektów pod względem możliwości ich legalizacji, jest to w jakim okresie one istnieją w danym miejscu, zaznaczyć przyjdzie, że okres 180 dni, o którym mowa chociażby w art. 29 ust. 1 pkt 7 Pb, przesądza o tym, czy dla wykonania takich obiektów koniecznym było dokonanie zgłoszenia, czy też uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Jak wynika z tego przepisu ze zwolnienia z uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, korzystają jedynie tymczasowe obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Jak wynika z protokołu z kontroli z dnia 18 lipca 2024 r. przedmiotowe kontenery w momencie przeprowadzania kontroli już istniały, a datę ich wykonania ustalono na początek lipca 2024 r. Przyjmując względniejszą dla inwestora datę wykonania (wybudowania) kontenerów na 18 lipca 2024 r. to datą, do której mogłyby istnieć na tej działce na warunkach wymagających jedynie zgłoszenia budowy takich obiektów, jest 12 stycznia 2025 r. W związku z powyższym aktualnie wykonane kontenery wymagałyby uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę w celu ich legalnego wykonania. Jeżeli nie zostały rozebrane, co będzie musiał ustalić organ I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu, koniecznym w celu legalizacji tych obiektów jest przedłożenie innych dokumentów aniżeli wynikających z wydanego przez PI NB postanowienia nr 72/2024 z dnia 12 września 2024 r., takich jak dla obiektów budowlanych wymagających decyzji o pozwoleniu na budowę w celu ich legalnego wykonania. Na marginesie należy wskazać tutaj chociażby wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 listopada 2024 r. o sygn. akt II SA/Ol, w którym wyjaśniono, że: "tymczasowy obiekt budowlany postawiony zgodnie z warunkami określonymi w art. 29 ust. 1 pkt 1 p.b., jednak nierozebrany lub nieprzeniesiony w inne miejsce przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, przestaje być obiektem budowlanym, którego budowa nie wymaga pozwolenia na budowę. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, zgodnie z którym jeżeli tymczasowy obiekt budowlany będzie użytkowany w miejscu ustawienia w okresie dłuższym niż wskazany w art. 29 ust. 1 pkt 1 p.b., to budowa takiego obiektu wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę", podobnie zauważa również WSA w Warszawie w wyroku z dnia 16 listopada 2022 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1575/22, czy też WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 23 listopada 2023 r. o sygn. akt II SA/Wr 418/23. W związku z powyższym koniecznym byłoby na gruncie niniejszej sprawy w przypadku ustalenia, że badane obiekty nadal istnieją zastosowanie art. 48b ust. 2 Pb w celu właściwego nałożenia obowiązku związanego z przedłożeniem wymaganych dokumentów legalizacyjnych, a nie postanowienia na podstawie art. 48b ust. 3 Pb, a w konsekwencji aktualnie zaskarżonego postanowienia wydanego na podstawie art. 49ust. 1a Pb. Wskazać w tym miejscu należy, że postanowienia wydawane na podstawie art. 48b ust. 2 lub 3 Pb nie są zaskarżalne w związku z powyższym nie ma konieczności weryfikowania w ich w żaden inny sposób, jak ewentualnie w decyzji kończącej postępowanie administracyjne. Niezależnie od powyższego skutki związane z ich wydaniem należy rozpatrywać jedynie w charakterze procesowym, jako takie, które nie rozstrzygają konkretnej sprawy, a jedynie w celu dowodowym nakazują przedłożenie określonych dokumentów legalizacyjnych. Ustawa Prawo budowlane zmieniana na przestrzeni lat, podobną regulację zawierała w art. 49b ust. 2 (w brzmieniu od 11 lipca 2003 r. do 1 stycznia 2017 r.), gdzie na postanowienie nakazujące przedłożenie dokumentów do legalizacji tzw. "samowoli zgłoszeniowej", również nie przysługiwało zażalenie, a charakter takiego postanowienia oraz możliwość jego zmiany czy też weryfikacji wielokrotnie wskazywały sądy administracyjne zob. WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 czerwca 2011 r. o sygn. akt II SA/Go 207/11 stwierdzający, że: "postępowanie prowadzone w trybie art. 49b ust. 2 p.b. z 2006 r. jest ze swej istoty postępowaniem dowodowym mającym na celu zgromadzenie określonych dokumentów i pism, dających podstawę do podjęcia procedury legalizacyjnej w ujęciu historycznym można przyjąć, że ustawodawca aktualnie przyjął podobne rozwiązania w art. 48b Pb. W ocenie organu w takiej sytuacji jak w badanej sprawie możliwe jest wydanie kolejnego postanowienia na podstawie art. 48b Prawa budowlanego, w celu nałożenia obowiązku przedłożenia właściwych dokumentów legalizacyjnych (dla obiektów wymagających uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę).Jednocześnie sytuacja, w której obiekty budowlane zostałyby rozebrane w trakcie toczącego się postępowania mogłaby spowodować konieczność umorzenia prowadzonego postępowania legalizacyjnego. Niezależnie od aktualnego stanu faktycznego sprawy organ nie mógłby wydać orzeczenia na innej podstawie prawa, jak aktualnie wydane postanowienie dotyczące usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych (art. 49 ust. 1a Pb), w związku z powyższym koniecznym jest wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji powinien przeprowadzić kontrolę nieruchomości, w celu ustalenia aktualnego stanu faktycznego sprawy na okoliczność istnienia lub też nie obiektów budowlanych objętych postępowaniem legalizacyjnym (4 obiektów kontenerowych na dz. nr [...] obr. K. gm. M.) stosownie do poczynionych ustaleń wydać właściwe rozstrzygnięcie w sprawie, o czym wspomniano powyższej w uzasadnieniu niniejszego postanowienia. DWIMB podkreśla, że w sprawie nie zaszła konieczność przeprowadzenia postępowania na podstawie art. 136 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, gdyż zakres zebrania koniecznego materiału dowodowego do ustalenia kluczowych w przedmiotowym przypadku okoliczności faktycznych (istnienie 4 obiektów kontenerowych na działce lub też ich brak), naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż przeprowadzenie postępowania w takim zakresie przez organ II instancji i w stosunku do poczynionych ustaleń wydanie postanowienia na podstawie art. 49b ust. 2 Pb lub decyzji umarzającej prowadzone postępowanie, zmierzałoby do tego, iż przedmiotowa sprawa rozpatrzona byłaby de facto w jednej instancji. Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 września 2024 r. o sygn. akt II OSK 1157/20 "w świetle art. 138 § 2 w zw. z art. 136 k.p.a., postępowanie dowodowe prowadzone przed organem drugiej instancji winno mieć charakter uzupełniający względem postępowania dowodowego przeprowadzonego przed organem pierwszej instancji. Zatem w sytuacji, kiedy chodzi o ustalenie okoliczności faktycznych o kluczowym znaczeniu dla sprawy, dowody dotyczące tych okoliczności winny być, przynajmniej w ich zasadniczej części, ocenione przez organy w dwóch instancjach", tak też na gruncie niniejszej sprawy niedostateczny materiał dowodowy spowodował, że nie ustalono kluczowych okoliczności faktycznych w sprawie, które mogłyby być ocenione przez organy w dwóch instancjach tj. zarówno przez PINB, jak i organ II instancji, jednocześnie ustalenie wskazanych okoliczności determinowałoby wydanie rozstrzygnięcia na innej podstawie prawa materialnego aniżeli poczynił to organ I instancji. Konkludując organ uznał, iż kasacja zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji tj. zastosowanie art. 138 §2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca - Kodeks postępowania administracyjnego, jest zasadne mając na uwadze braki w zakresie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, zebranego materiału dowodowego,. Jak stanowi art. 144 Kpa w postępowaniu zażaleniowym w kwestiach odrębnie kodeksowo nieuregulowanych, przepisy dotyczące odwołań stosuje się odpowiednio i mogą one podlegać pewnym modyfikacjom. Na gruncie przedmiotowej sprawy polegało to na uchyleniu zaskarżonego postanowienia PINB w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Skargę na ostateczne postanowienie do Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył B.(1) sp. z o.o. Działając w imieniu i na rzecz spółki B.(1) sp. z o.o. orzeczenie zaskarżył w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji niezastosowanie w wyniku przyjęcia, że może on być stosowany jedynie do już ustalonego sposobu zagospodarowania terenu lub sposobu użytkowania obiektów budowlanych, a nie dla inwestycji i nieruchomości, dla których nie wydano decyzji o warunkach zabudowy lub dla których nie ma sporządzonych miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że wcześniejsze uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy pozostaje bez wpływu na wyłączenie zawarte w tym przepisie; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: a) art. 8 kpa i art. 107 § 3 kpa, poprzez lakoniczne i wybiórcze przytoczenie przepisów prawa bez wyraźnego wyjaśnienia ich wpływu na sposób załatwienia sprawy i powiązania z ustalonymi w sprawie okolicznościami faktycznymi przez co decyzja jest niezrozumiała i nie pogłębia zaufania do organów państwa; b) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w wyniku oparcia rozstrzygnięcia bez wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, które ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co mogłoby w istocie wpłynąć na zmianę dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych i prawnych, a tym samym na zmianę treści decyzji. W związku z powyższym strona skarżąca wnosi o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji, - zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżonym postanowieniem Dolnośląski Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł o uchyleniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Jeleniej Górze nr 108/2024 z dnia 3.12.2024 r., którym nałożono obowiązek usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych 4 tymczasowych obiektów kontenerowych w K., gm. M. dz. nr [...]AM-[...] w terminie do 10.01.2025 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem strony powyższe rozstrzygnięcie jest bezzasadne i jako obarczone wieloma wadami powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Na wstępie skarga wskazuje, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, wbrew ocenie Dolnośląskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zastosowanie znajdzie art. 59 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wskazany przepis reguluje szczegółowo wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Zgodnie z ust. 1 każda zmiana zagospodarowania terenu, która ma miejsce, w przypadku gdy dany teren nie jest objęty działaniem planu miejscowego wymaga ustalenia warunków zabudowy. Także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego (lub jego części) posadowionego na takim terenie wymaga ustalenia warunków zabudowy. Wyjątkiem od ustawowego wymogu uzyskania decyzji określającej warunki zabudowy terenu jest zmiana zagospodarowania mająca charakter tymczasowy i jednorazowy, nietrwająca dłużej niż rok (ust. 2). Rocznemu ograniczeniu czasowemu, mającemu charakter obiektywny, towarzyszy tutaj wymóg zamiaru tymczasowości zmiany (element subiektywny). Jednorazowość w kontekście określonego czasu oznacza, że nie można po roku przywrócić terenu do stanu poprzedniego, po czym znów przystąpić do zmiany o identycznym charakterze, jak poprzednia. Nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie mamy do czynienia właśnie z jednorazową, trwającą do roku zmianą zagospodarowania terenu. W konsekwencji, nie zachodzi konieczność uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone również w orzecznictwie, m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.12.2008 r., sygn. akt II OSK 1485/07, zgodnie z którym, jeżeli zmiana zagospodarowania terenu nie wymagała pozwolenia budowlanego, a jednocześnie miała charakter jednorazowy i tymczasowy i miała trwać do roku, nie jest obligatoryjnie wymagane wydawanie decyzji o warunkach zabudowy. Przyjąć zatem należy, że zarówno ocena organu I jak i II instancji w tym zakresie była nieprawidłowa. Zdaniem strony skarżącej należy zwrócić uwagę, że z art. 11 kpa wynika obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które w myśl art. 107 § 3 kpa, powinno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Organ administracji musi m.in. przedstawić w nim swoją ocenę oraz motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Bez prawidłowego uzasadnienia decyzji strona nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów. Uzasadnienie decyzji poza wskazaniem i wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia ma być dla strony źródłem informacji o sposobie rozumowania organu podejmującego decyzję i przyjętych przez niego założeniach, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Z decyzji musi wynikać zatem, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych oraz dokonał oceny tych materiałów. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonej decyzji wymogów tych nie spełnia. Organ w uzasadnieniu nie przedstawia ustaleń faktycznych i dokonanej ich kwalifikacji prawnej (uzasadnienie podstawy prawnej). Tym samym uzasadnienie nie odzwierciedla procesu stosowania prawa (subsumpcji), a organ w swym działaniu ogranicza się do zrelacjonowania przebiegu postępowania i przytoczenia ogólnie treści wielu przepisów, nie wskazując konkretnie na treść mającą zastosowanie w danej konkretnej sprawie, tj. w kontekście ustalonych faktów. Strona ma prawo wiedzieć, a organ obowiązek precyzyjnie wskazać, jaka treść prawa stała się podstawą dla nałożenia na stronę obowiązku (jego rodzaju i wysokości w przypadku obowiązków finansowych), czy też pozbawienia jej uprawnienia. Powinna mieć możliwość zweryfikowania zaprezentowanych wyliczeń, przyporządkowania ich pod konkretne uchybienia.
W tym stanie rzeczy, wnoszę jak na wstępie.
W doręczonej sadowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje jedynie w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Badając prawidłowość zaskarżonego do sądu postanowienia według kryterium legalności sąd w tym składzie doszedł do przekonania, że skarga jest bezzasadna. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29 ustawy Prawo budowlane, określono wyjątki od tej zasady. Jeden z wyjątków określa art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Budowa (posadowienie) tego rodzaju obiektu wymaga jednak zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej - art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Tymczasowy obiekt budowlany posadowiony zgodnie z uwarunkowaniami określonymi w art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo budowlane, jednak nierozebrany lub nieprzeniesiony w inne miejsce przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, przestaje być obiektem budowlanym, którego budowa nie wymaga pozwolenia na budowę. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowodaministracyjnym, zgodnie z którym jeżeli tymczasowy obiekt budowlany będzie użytkowany w miejscu ustawienia w okresie dłuższym niż wskazany w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, to budowa takiego obiektu wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę (wyrok NSA z 30 listopada 2000 r., SA/Sz 2010/98; wyrok WSA w Poznaniu z 25 lipca 2008 r., II SA/Po 121/08). W niniejszej sprawie trafnie organ odwoławczy wskazał że istotną dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okolicznością jest ustalenie, czy nie doszło do upływu terminu 180 dni od dnia budowy 4 obiektów tymczasowych kontenerowych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia na terenie działki nr [...] (AM-[...], obręb [...]) w K., gm. M. Postawienie kontenerów be głoszenia oznacza, że PINB był umocowany do wydania postanowienia o nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w art. 48b ust. 3 Prawa budowlanego. Można dodać, że ewentualny obowiązek wydania nakazu rozbiórki obiektów tymczasowych nie jest bezwzględny, organ jest bowiem zobowiązany do badania, czy budowa jest zgodna z przepisami, umożliwiając doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli istnieją takie uwarunkowania, organ zobowiązany jest wszcząć postępowanie zmierzające do legalizacji obiektu budowlanego. Dopiero w sytuacji braku prawnych możliwości legalizacji samowoli, organ zobowiązany jest orzec nakaz rozbiórki. Przesłanki legalizacji samowoli budowlanej określa art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
Natomiast, co w niniejszej sprawie może okazać się istotne, należy także podnieść, że inne są prawne skutki pozostawienia kontenerów na nieruchomości przez okres przekraczający 180 dni. W sytuacji, gdy obiekt tymczasowy nie został rozebrany albo przeniesiony w inne miejsce po upływie 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy organy nadzoru budowlanego są obowiązane podjąć stosowne działania. W wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Go 691/19 wskazano, że "tymczasowy obiekt budowlany postawiony zgodnie z warunkami określonymi w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, jednak nierozebrany lub nieprzeniesiony w inne miejsce przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, przestaje być obiektem budowlanym, którego budowa nie wymaga pozwolenia na budowę". Dlatego w skarżonym orzeczeniu trafnie podniesiono tę kwestię. Należy jeszcze dodać, że w sposób wyczerpujący i przekonywujący organ odwoławczy uzasadnił brak możliwości przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w trybie art. 136 kpa.
Podnoszona przez skarżącego kwestia naruszenia prawa materialnego, a to art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji niezastosowanie w wyniku przyjęcia, że może on być stosowany jedynie do już ustalonego sposobu zagospodarowania terenu lub sposobu użytkowania obiektów nie może odnieść zamierzonego skutku. Jak bowiem wskazano wcześniej, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy kwestią pierwszoplanową jest okoliczność czy mamy obecnie do czynienia z obiektami tymczasowymi, czy też w wyniku upływu czasu obiekty, będące przedmiotem postępowania utraciły ten charakter. Nie stwierdził także sąd naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na jego wynik, a uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi art.107 § 3 ppsa. Marginalnie już tylko można dodać, ze kontrola sądu w niniejszej sprawie dotyczy nie decyzji (jak pisze skarżący), a postanowienia.
Reasumując nie można zarzucić organom naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego wskazanych w skardze, które mogłyby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło