II SA/Wr 267/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Alicja Palus, Sędziowie Sędzia WSA - Olga Białek, Sędzia NSA - Halina Kremis (spr.), , Protokolant asystent sędziego - Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. sprawy ze skargi G.J. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokat E.N. kwotę 590,40 pięćset dziewięćdziesiąt i 40/100) złotych, w tym VAT w kwocie 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] r. r., podjętą na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 35 ust. ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 388), Burmistrz Z.Ś. orzekł o wymeldowaniu G.J. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym nr 1, położonym przy ul. [...] w Z.Ś.. Na uzasadnienie organ wskazał, że Prokurator Rejonowy w Z.Ś. wniósł o wymeldowanie skarżącego, z pobytu stałego w tym lokalu. W dniu 3 marca 2015 r. (także na wniosek prokuratury) zostało wszczęte postępowanie wyjaśniające w sprawie niezamieszkiwania strony w miejscu stałego zameldowania. Ustalono, że skarżący nie zamieszkuje pod adresem stałego zameldowania od czerwca 2014 r., a od 30 marca 2015 r. strona przebywa w zakładzie karnym. W.J., przesłuchana w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, oświadczyła, że skarżący w przedmiotowym lokalu nie zamieszkiwał jeszcze wcześniej, ukrywając się przed odbyciem kary. Stosował wobec rodziny przemoc, za co został skazany. Dodała, że kiedy skarżący przebywał za granicą przesyłał dla dzieci niewielkie kwoty (rzędu 100- 200 zł), a dzieci jest ośmioro. Dodała także, że sąsiedzi i dzieci boją się skarżącego, ponieważ kiedy przebywał w lokalu, w którym jest zameldowany, sprowadzał niewłaściwe towarzystwo. Jedna z sąsiadek zeznała, że nie zna strony osobiście, ale wie, że przebywa obecnie w zakładzie karnym. W toku postępowania administracyjnego organ uzyskał informację z Krajowego Rejestru Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości, że skarżącemu zarzucono czyn z art. 207 par. 1 k.k. Organ zawiadomił G.J. o wszczętym postępowaniu, a także pouczył, że może on wskazać pełnomocnika w sprawie. W dalszej części organ wyjaśnił, że stosownie do art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowane zostało stanowisko, zgodnie z którym o opuszczeniu lokalu można mówić, gdy osoba opuszcza lokal w sposób trwały i dobrowolny. Ustalając istnienie zamiaru trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danej sprawy, w szczególności należy przeanalizować zachowanie osoby, której dotyczy wymeldowanie, skutkiem którego to zachowania było opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II Sa/Go 278/09). Osoba, która popełnia czyn zabroniony, a takim czynem jest znęcanie się nad rodziną, musi bowiem brać pod uwagę nie tylko nieuchronność kary, ale także to, że organy państwa podejmą kroki, aby zapobiec popełnieniu przez sprawcę tego rodzaju czynów w przyszłości. Odwołanie od tej decyzji złożył G.J. wyjaśniając, że jako osoba przebywająca w Zakładzie Karnym nie może zostać wymeldowany. Wojewoda D. decyzją z dnia [...] r. ([...]), podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 35 ust. ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Zdaniem organu odwoławczego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy, iż bezsporne w sprawie jest, że strona nie przebywa w miejscu zamieszkania, gdyż przebywa w zakładzie karnym, natomiast istotą sporu jest charakter opuszczenia lokalu. Bezspornym bowiem jest fakt, iż G.J. nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały, ponieważ odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym. Mając powyższe na względzie organ wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przymusowe opuszczenie lokalu, w zw. z odbywaniem kary pozbawienia wolności jest równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Odwołując się do poglądów judykatury wojewoda wskazał, że przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną nie może stanowić przesłanki wymeldowania jedynie wówczas, gdy było wynikiem bezprawnych działań innych osób, a nie wtedy, gdy osoba jest zmuszona opuścić lokal wskutek zawinionych przez nią zachowań. Wyjaśnił także, że zameldowanie jest jedynie czynnością rejestracyjną mającą na celu zebranie informacji o tym, kto i gdzie zamieszkuje. Nie jest natomiast w żadnej mierze czynnikiem rodzącym uprawnienia do lokalu. Odnosząc się do zarzutu odwołującego się, że wyraża on wolę i zamiar powrotu do miejsca zameldowania stałego po opuszczeniu zakładu karnego, organ odwoławczy wskazał, że (jak wynika z akt sprawy) najemcą lokalu jest W.J. (umowa najmu z dnia 4 marca 2013 r.) i nie wyraża ona zgody na powrót G.J. do lokalu, bowiem tak ona jak i dzieci boją się G.J.. Organ podkreślił ponadto, że odwołujący się odbywa karę pozbawienia wolności za znęcanie się nad rodziną, zatem działając prewencyjnie (aby zmniejszyć narażenie rodziny na to, że znów stanie się ofiarą przestępstwa) organ winien był doprowadzić do zminimalizowania potencjalnych negatywnych skutków przebywania skarżącego w miejscu stałego zameldowania, czemu także ma służyć decyzja o wymeldowaniu. Organ dodaje, że bezspornym jest że G.J. nie koncentruje swych podstawowych funkcji życiowych w miejscu stałego zameldowania. Podsumowując organ wskazuje, że obowiązkiem organów meldunkowych jest podejmowanie wszelkich działań prawnych w celu zapewnienia zgodności zapisów ewidencji ze stanem faktycznym. Dalsze utrzymywanie w rejestrach meldunkowych informacji o przebywaniu skarżącego w miejscu stałego zameldowania pozostawałoby w sprzeczności z treścią art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył G.J. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Kwestionowanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 10 k.p.a. polegającego na niezapewnieniu stronie czynnego udziału w postepowaniu; przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 15 i 38 ustawy o ewidencji ludności poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w stosunku do skarżącego spełnione zostały ustawowe przesłanki, przemawiające za wymeldowaniem go z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu zarzutów skarżący podał, że w jego ocenie w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki do wymeldowania go z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, gdyż nie wystąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W tym kontekście podał, że z uwagi na przemijające czasowe pozbawienie go wolności musiał bez swojej woli opuścić miejsce stałego pobytu, ale chce zamieszkiwać w lokalu przy ul. [...], w Z.ś., gdyż nie ma innego stałego lokum. Wskazał, że organy posiłkowały się w toku sprawy nieprawdziwymi danymi, bowiem informacje pochodziły od żony, z którą jest w konflikcie i w trakcie sprawy rozwodowej. Podnosi, że nie brał udziału w przesłuchaniu świadków, bo nie miał możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Podkreśla, że po wyjściu z zakładu karnego nie będzie miał dokąd wrócić. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył: W przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. W efekcie wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie wskazane kryterium legalności wojewódzki sąd administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie. Kontroli podlegała decyzja Wojewody D. z dnia [...] r. ([...]) utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Z.Ś. z dnia 6 listopada 2015 r. r., którą orzeczono o wymeldowaniu G.J. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] 2 m. 1. Sąd podziela stanowisko organów, iż w realiach niniejszej sprawy wystąpiły podstawy do wymeldowania skarżącego z miejsca stałego pobytu, a wbrew jego twierdzeniom nie okazał się zasadny zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. art. 10 k.p.a. W realiach niniejszej sprawy postępowanie zostało przeprowadzone z uszanowaniem przywołanego przepisu (vide zawiadomienia organu pierwszej instancji skierowane do skarżącego - w trybie art. 10 kpa: k.12, 14, 25, i art. 36 kpa - k. 28), a podjętym decyzjom nie można zarzucić wadliwości, uzasadniającej ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organy w toku prowadzonego postępowania w sposób należyty wyjaśniły okoliczności stanu faktycznego oraz dokonały prawidłowego ustalenia mającej zastosowanie normy. Sporządzone natomiast uzasadnienia odzwierciedlają poszczególne etapy prowadzonego postępowania oraz wyjaśniają podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący, tak aby strony mogły zrozumieć przesłanki i argumenty, którymi organ ten kierował się przy załatwianiu sprawy, nie naruszając tym samym wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.). Zgodnie z jego brzmieniem organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego lub czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przepis ten określa przesłanki, których spełnienie uprawnia organy administracji publicznej do wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Przepisy o zameldowaniu służą celom ewidencyjnym, mają za zadanie potwierdzać rzeczywisty pobyt w lokalu oraz przeciwdziałać utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa. Aby wymeldowanie z punktu widzenia obowiązujących regulacji było możliwe koniecznym jest ustalenie, że strona w sposób trwały i dobrowolny opuściła miejsce swojego zamieszkania, a strona nie wymeldowała się (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 394/13). Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, iż odbywanie kary pozbawienia wolności co do zasady wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu i potwierdza wystąpienie przesłanki związanej z ustaniem pobytu, a brak dowolności w takiej sytuacji opuszczenia miejsca pobytu stałego nie stanowi przeszkody wymeldowania. W tym przypadku opuszczenie lokalu jest bowiem zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności (por. wyroki NSA: z dnia 18 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1396/08; z dnia 15 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2143/10; z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1976/11 i z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2407/11; dostępne w CBOSA). Tym samym warunku dobrowolności nie należy ograniczać wyłącznie do subiektywnego przekonania strony, ale również odnosić do zobiektywizowanych okoliczności faktycznych sprawy i uwarunkowań prawnych. W realiach niniejszej sprawy organy w toku prowadzonego postępowania prawidłowo ustaliły, że wystąpiły podstawy wymeldowania. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący odbywa w zakładzie karnym karę pozbawienia wolności za stypizowane w art. 207 § 1 Kodeksu karnego przestępstwo znęcania się nad rodziną. Był poszukiwany listem gończym (przed rozpoczęciem odbywania kary już nie przebywał w miejscu zameldowania stałego), a karę pozbawienia wolności zaczął odbywać 30 marca 2015 r. Wobec tego zasadnie organy przyjęły, że w realiach niniejszej sprawy nastąpiło opuszczenie przez skarżącego miejsca stałego pobytu, które - jako że bezpośrednio i ściśle powiązane jest z jego bezprawnym i zawinionym działaniem – należy traktować na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Przyjąć bowiem należy, że podejmując niezgodne z prawem działanie skarżący godził się na konsekwencje jakie ono wywoła również w sferze prawa administracyjnego, w tym, że nie będzie zamieszkiwał w miejscu zameldowania. Zatem świadomie i dobrowolnie dopuszczał jego wymeldowanie. Ponieważ na skutek działań skarżącego został on skazany na karę pozbawienia wolności, a następnie osadzony w zakładzie karnym, nie sposób nie przyjąć, że opuszczenie przez niego lokalu przy ul. [...] nie ma charakteru trwałego. W zaistniałym więc stanie rzeczy należy stwierdzić, że wydane w niniejszej sprawie przez właściwe instancyjnie organy decyzje odpowiadają prawu. Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego, zawartych w skardze należy podnieść, że organy nie wydawały rozstrzygnięcia ani na podstawie art. 15, ani art. 38 ustawy o ewidencji ludności, zatem tych przepisów nie mogły naruszyć. W tym kontekście można jedynie przypomnieć, że art. 15 ustawy został zamieszczony w rozdziale 3 "Zasady i tryb nadawania numeru PESEL" i definiuje komu jest nadawany i co to jest numer PESEL, natomiast stosownie do brzmienia przepisu art. 38 tejże ustawy zgłoszenie zgonu dokonane w urzędzie stanu cywilnego, zgodnie z przepisami prawa o aktach stanu cywilnego, zastępuje wymeldowanie osoby zmarłej z miejsca pobytu stałego i czasowego. Stąd argument skarżącego naruszenia w toku postępowania zamieszczonych w skardze przepisów nie ma znaczenia w sprawie. Konkludując, uznać należy, iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego. W tej sytuacji, mając powyższe na względzie i kierując się dyspozycją z art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę.