II SA/Wr 275/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym kolejnego wniosku D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D.i M.W., J. W.i M.W. na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 177/04 postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 14 marca 2013 r. (sygn. akt I OZ 172/13) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie wnioskodawców na postanowienie tut. Sądu z dnia 23 stycznia 2013 r. odmawiające przyznania im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podkreślając w uzasadnieniu, że wnioskodawcy nie wykazali aby w stosunku do nich należało zastosować ww. instytucję, w szczególności z powodu m.in. nie udokumentowania wysokości opisanych we wniosku wydatków. W piśmie z dnia 12 kwietnia 2013 r. wnioskodawcy wystąpili o zwolnienie ich z kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do należytego uzasadnienia wniosku i do wykazania, że od poprzedniego orzeczenia Sądu w przedmiocie prawa pomocy zmieniła się na niekorzyść ich sytuacja materialna, skarżący w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zażądali zwolnienia ich z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata i poinformowali, że uzyskiwany przez nich łącznie dochód wynosi 2.400 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). Mając na uwadze aktualny stan sprawy (postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2013 r. została odrzucona skarga, a istnieje przymus adwokacki przy sporządzeniu skargi kasacyjnej) wniosek w zakresie ustanowienia wnioskodawcom zawodowego pełnomocnika należy uznać za zasadnym. W pozostałym zakresie wniosek podlegał ostrzejszym rygorom oceny, gdyż już dwukrotnie Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał wniosek w tym zakresie (ostatnio w dniu 14 marca 2013 r.) zgadzając się ze stanowiskiem wyrażanym przez tut. Sąd, że skarżący nie spełniają przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych. Ponadto warunkiem do uwzględnienia kolejnego wniosku strony w przedmiocie prawa pomocy musi być stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym zakresie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy. Na osobie wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, które ze zmienionych okoliczności uzasadniałyby obecnie przyznanie takiej osobie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony, bowiem aktualny wniosek jest zasadniczo dosłownym powtórzeniem poprzedniego wniosku. O tym, że sytuacja materialna skarżących nie uległa pogorszeniu, a wręcz przeciwnie- poprawiła się świadczyć może m.in. wysokość aktualnie osiąganego przez nich dochodu -2.400 zł (poprzednio 1.849 zł) oraz fakt, iż skarżący w kilkunastu już innych prowadzonych przed tut. Sądem sprawach zatrudnili zawodowego pełnomocnika z wyboru, a w kolejnych innych opłacili w ostatnim czasie wpisy sądowe w wysokości 200 zł. Podkreślić należy, iż bieżący wniosek skarżących nadal zawiera braki uniemożliwiające właściwą ocenę ich sytuacji majątkowej i finansowej. Pomimo wezwania wnioskodawcy nie wyjaśnili bowiem, znów wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować ich sytuację materialną np. nie przedłożyli aktualnego zaświadczeń o wysokości uzyskiwanego dochodu; nie złożyli dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia (kredyt) i jego wysokość oraz dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach; nie wskazali także dlaczego -jeśli według swoich twierdzeń znajdują się w niedostatku- nie wystąpią do dwójki swoich dorosłych dzieci (zresztą współskarżących) o świadczenie alimentacyjne (art. 133 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.]); nie wyjaśnili także dlaczego z tego samego źródła z którego pokrywali i pokrywają wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (działającego w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych) nie mogą także opłacić kosztów niniejszego postępowania. Skarżący nadto nie określili i nie udokumentowali swoich niezbędnych wydatków. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono przy tym charakter wyjątkowy i może zatem zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Wnioskodawcy nie mają nikogo na utrzymaniu, wskazany przez nich dochód (2.400 zł) oraz brak określenia i udokumentowania wysokości niezbędnych jej wydatków oraz uwzględniając wysokość jedynego na tym etapie postępowania kosztu sądowego (wpis sądowy od skargi kasacyjnej- 100 zł) pozwala na uznanie, że wnioskodawców stać na to, aby sfinansować ww. opłatę sądową. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Wnioskodawcy posiadają składniki majątkowe, które nie są im niezbędne do utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadanie udziałów we własności działek budowlanych), to w przedstawianej przez nich sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. Okoliczności uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie nie stanowi również fakt prowadzenia przez nich szeregu postępowań sądowych. Strona, decydując się bowiem na ich prowadzenie, musi liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw. Nie bez znaczenia dla oceny wniosku pozostaje również okoliczność, iż skarżący ostatnio w kilkunastu już sprawach (np. o sygn. akt II SA/Wr 465/08, II SA/Wr 57/09, II SA/Wr 892/11 itd.) zatrudnili adwokata z wyboru (adwokat A. K.) oraz opłacili w kilku sprawach wpisy sądowe, co świadczy bezsprzecznie o tym, iż posiadają oni środki na opłacenie kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 165 i w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.