II SA/Wr 312/08

WyrokWSA we Wrocławiu2009-05-18

Skład orzekający: Anna Siedlecka, Olga Białek, Halina Kremis

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, polegające na braku możliwości zapoznania się z dowodami przed wydaniem decyzji, może stanowić podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej, nawet jeśli organ uznał, że sprawa nie cierpi zwłoki?
Ratio decidendi
Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, polegające na braku możliwości zapoznania się z dowodami i materiałami przed wydaniem decyzji, stanowi podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej, jeśli mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organ administracji publicznej jest zobowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a odstąpienie od tej zasady ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo grożącą niepowetowaną szkodę materialną wymaga odpowiedniego uzasadnienia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zakazującej użytkowania budynku mieszkalnego w zakresie instalacji elektrycznej, kominów i przewodów dymowych z powodu stwierdzonych nieprawidłowości technicznych. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w szczególności brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, w tym opinii biegłego. Sąd uznał skargę za uzasadnioną z uwagi na naruszenie zasady czynnego udziału strony.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji nakładającej obowiązki.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka, Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia NSA Halina Kremis (sprawozdawca), Protokolant Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi Z. L. oraz H. i Z. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 18 marca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie zakazu użytkowania budynku mieszkalnego w zakresie instalacji elektrycznej doprowadzającej prąd do mieszkania na strychu, kominów oraz przewodów dymowych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji nakładającej (,,nadającej) na współwłaścicieli obowiązki 1,2,3 zawarte w osnowie decyzji organu pierwszej instancji; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz adwokat K. G. łączną kwotę 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240 zł wraz z podatkiem VAT w kwocie 52,80 zł U Z A S A D N I N I E Organ pierwszej instancji pismem z dnia 9 stycznia 2006 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego położonego w O. nr [...] (numer działki 265/2). Następnie zawiadomiono uczestników postępowania administracyjnego o przeprowadzeniu oględzin w dniu 6 lutego 2006 r. Podczas przeprowadzonych oględzin w dniu 6 lutego 2006 r. ustalono, że w kontrolowanej części strop nad parterem jest typu Kleina na belkach stalowych opartych na ścianach nośnych i słupach. Z punktu widzenia konstrukcyjnego nie zaobserwowano zmian murów parteru i stropu nad parterem wskazujących na zagrożenie. Budynek został zrealizowany przed 1945 rokiem. Stwierdzono, że drzwi wejściowe na strych na piętrze są ogólnie dostępne. W dniu 26 czerwca 2007 r. Komenda Powiatowa Policji w G. przekazała opinię techniczną w sprawie stanu technicznego budynku w O. nr [...] sporządzoną przez biegłego sądowego z L. z zakresu budownictwa mgr inż. J. B.. Opinia stwierdza, że był on budynkiem gospodarczym powstałym przed 1945 rokiem. W późniejszym okresie został adaptowany na budynek mieszkalny. Mieszkania urządzono na parterze budynku w dawnych pomieszczeniach stajni lub obory i na strychu budynku. Podczas oględzin budynku biegły sądowy w mieszkaniu nr 1a na parterze budynku zajmowanym przez Z. L. oraz w mieszkaniu nr [...] zajmowanym przez K. i A. S.. Mieszkanie [...] położone jest na strychu budynku bezpośrednio nad mieszkaniem [...]. Z opinii technicznej sporządzonej przez biegłego wynika, żr "trzony kuchenne i piece grzewcze włączone są do wspólnych przewodów dymowych. Stan techniczny kominów dymowych powyżej dachu jest zły. Kominy dymowe nie posiadają drzwiczek wyciorowych lub są nisko murowane Powyżej dachu kominy są w złym stanie technicznym, zaobserwowano liczne pęknięcia i ubytki zaprawy wypełniającej spoiny. Stan techniczny budynku nie wykazuje oznak przekroczenia stanów granicznych nośności, dotyczy to wszystkich jego elementów konstrukcyjnych oraz przewodów dymowych. Stwierdzono natomiast liczne przekroczenia stanu przydatności do użytkowania: włączenie dwóch pieców do jednego przewodu dymowego, zły stan techniczny kominów powyżej dachu oraz brak drzwiczek wyciorowych, zniszczone pokrycie połaci dachowych, zły stan instalacji elektrycznej, brak połączenia łazienki mieszkania na strychu do instalacji kanalizacyjnej. Stwierdzony stan techniczny nie powoduje narażenia mieszkańców na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowia poza dwoma przypadkami. Podłączenie trzonu kuchennego i pieca grzewczego do jednego przewodu dymowego może powodować nieprawidłową ich pracę, zwłaszcza biorąc pod uwagę ich stan techniczny niezgodny z polską normą; tak użytkowane przewody dymowe mogą doprowadzić do wydobywania się do mieszkań tlenku węgla co może być niebezpieczne dla życia i zdrowia mieszkańców. " Stwierdzono natomiast liczne przekroczenia stanu granicznego przydatności do użytkowania: zły stan instalacji elektrycznej, uszkodzenia instalacji elektrycznej doprowadzającej prąd na strych (...). Drugi przypadek to stan instalacji elektrycznej doprowadzającej prąd do mieszkania na strychu. Funkcjonowanie w takim stanie może doprowadzić do pożaru co również może być groźne dla życia i zdrowia mieszkańców." W tak kształtującym się stanie faktycznym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją Nr [...] z dnia 12 lipca 2007 r., przywołując w podstawie prawnej art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. Nr 98, poz. 1071) zakazał użytkowania budynku mieszkalnego w O. nr [...] (Numer działki 265/2) w zakresie:1. instalacji elektrycznej doprowadzającej prąd do mieszkania na strychu, 2. kominów oraz przewodów dymowych obsługujących budynek z odłączeniem trzonów kuchennych i pieców grzewczych włączonych do wspólnych przewodów dymowych do czasu przedłożenia stosownych protokołów badań i sprawdzeń instalacji oraz nałożył na współwłaścicieli nieruchomości budowlano-gruntowej położonej w O. nr [...] (nr dz. 265/2) tj: Agencji A. we W., H. i Z. K., Z. L., K. i A. S. obowiązek 1 doprowadzenia do stanu zgodnego z wytycznymi, wnioskami i nawiązującymi przepisami kominy, przewody dymowe w budynku mieszkalnym w O. nr [...] (numer działki 265/2) - określonymi w opinii przez biegłego Sądu Okręgowego w L. z zakresu budownictwa mgr inż. B. oraz w protokole nr [...] z okresowych kontroli przewodów dymowych z dnia 11 czerwca 2007 r., sporządzonym przez mistrza kominiarskiego J. oraz Z. C. W protokole nr [...] z dnia 11 czerwca 2007 r. z okresowej kontroli przewodów kominowych podpisanym przez mistrza kominiarskiego J. J. oraz przez Zakład B. Z. C. nałożono obowiązek "pobielenia kominów na strychu, przemurowanie kominów nad dachem". 2. dokonania sprawdzenia instalacji elektrycznej z osprzętem budynku mieszkalnego [...] z udokumentowaniem stosownymi protokółami badań i sprawdzeń oraz w koniecznym zakresie doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami i bezpiecznego użytkowania. 3.wykonania sprawdzenia instalacji kanalizacyjnej wewnętrznej obsługującej budynek mieszkalny nr [...], tj. cztery mieszkania, zgodnie z opinią techniczną sporządzona przez biegłego Sądu Okręgowego w L. z zakresu budownictwa mgr inż. J. B. oraz doprowadzić do właściwego stanu jej użytkowania z uzupełnieniem instalacji w sposób zabezpieczający wszystkie cztery lokale mieszkalne co do odprowadzenia ścieków socjalno - bytowych do wspólnego zbiornika na ścieki. Czynnościom określonym w punkcie 1 i 2 (zakaz użytkowania) nadano rygor natychmiastowej wykonalności w myśl art. 108 kpa. Czynnościom określonym w punkcie 3 wyznaczono termin wykonania do dnia 30 września 2007 r. Od decyzji, w terminie prawem przewidzianym, odwołała się Z. L., H. i Z. K.. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia 18 marca 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania Z.L., H. i Z. K. od opisanej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i w tym zakresie wyznaczył nowy termin na dzień 30 maja 2008 r., zaś w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na uzasadnienie organ odwoławczy wskazał, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 Prawa budowlanego, który stanowi, że "w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku". W decyzji o której mowa w ust. 1 pkt 1-3, właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Decyzja o zakazie użytkowania obiektu, jeżeli występują okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, podlega natychmiastowemu wykonaniu i może być ogłoszona ustnie. Nadto organ obowiązany jest określić termin wykonania realizacji obowiązków oraz dokonać oceny czy obiekt można doprowadzić do stanu technicznego odpowiadającego przepisom prawa. Obowiązki w tym zakresie spoczywają na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego. Zgodnie z wypisem z rejestrów gruntów właścicielami dz. nr 265/2 jest Agencja A., Z. L., A. S., H. i Z. K.. Przytoczony przepis ma na celu korygowanie stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym odpowiadającym jego funkcjom. Przepis ten ma umożliwić bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem. Konstrukcja normy prawnej, zawartej w art. 66 Prawa budowlanego, a w szczególności użyty w niej zwrot: "właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji" wskazuje, iż decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w treści art. 66 pkt 1-3. to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, ale obligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Zgodnie z założeniami zawartymi w art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, obiekty budowlane winny być utrzymywane i użytkowane zgodnie z przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz w należytym stanie technicznym. Za właściwe utrzymanie obiektów budowlanych ustawa uznaje ich użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywanie w należytym stanie technicznym i estetycznym. Przez "należyty stan techniczny" należy rozumieć stan pełnej sprawności obiektu budowlanego lub jego części, nie posiadającego jakichkolwiek uszkodzeń, zwłaszcza takich, które mogą powodować niebezpieczeństwo przy użytkowaniu obiektu lub jego części. Organ stwierdza, że wobec potwierdzonego nieodpowiedniego stanu technicznego instalacji elektrycznej doprowadzającej prąd do mieszkania na strych, kominów oraz przewodów dymowych obsługujących budynek, nieodpowiedniego stanu instalacji kanalizacyjnej zabezpieczającej wszystkie cztery lokale mieszkalne co do odprowadzenia ścieków socjalno bytowych do wspólnego zbiornika na ścieki oraz zagrożenia życia ludzi lub mienia, organ nadzoru budowlanego był, nie tylko uprawniony, ale zobligowany do wydania rozstrzygnięcia mającego na celu usuniecie nieodpowiedniego stanu technicznego. Zgodnie z przepisami rozdziału 6 Prawa budowlanego nakaz usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego części budynku, stanowiącego lokal mieszkalny, może dotyczyć wyłącznie stanu samego obiektu budowlanego (budynku). Nie może wkraczać w to, co mieści się wewnątrz lokalu i jest regulowane przepisami prawa cywilnego, lokalowego lub spółdzielczego (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 marca 2002 r., IV SA 908/00, LEXnr81731). W związku z nieodpowiednim stanem instalacji kanalizacyjnej wewnętrznej podnoszonym w opinii biegłego sądowego oraz przez skarżącą należy wskazać, iż za stan instalacji kanalizacyjnej odpowiadają wszyscy właściciele czterech lokali mieszkalnych. Zgodnie z wytycznymi ekspertyzy należy doprowadzić do właściwego stanu instalację kanalizacyjną w sposób zabezpieczający wszystkie cztery lokale mieszkalne do odprowadzenia ścieków socjalno - bytowych do wspólnego zbiornika na ścieki. Z załączonego do akt sprawy protokołu z dnia 21 lipca 2004 r. wynika, że właściciele w tym H. K. i A. S. w obecności aspiranta KP w G. J. W., oraz przedstawicieli PINB w G., podjęli działania dotyczące przyłączy zewnętrznych: wody, kanalizacji i lokalizacji zbiorników bezodpływowych. W tym kontekście należy zaznaczyć, iż dotychczasowy zbiornik na nieczystości socjalno-bytowe jest własnością innego właściciela i położony jest na odrębnej działce stanowiącą odrębną pod względem własnościowym jak i funkcjonalnym. W ocenie organu odwoławczego opinia w sprawie stanu technicznego budynku w O. [...], sporządzona przez J. B. biegłego sądowego z zakresu budownictwa a zatem osobę uprawnioną, posiadającą szczegółową wiedzę stanowi wystarczającą podstawę do wydania decyzji administracyjnej. Należy wskazać, że osoba uprawniona sporządzająca odpowiednie opracowanie ponosi z tego tytułu odpowiedzialność karną i zawodową. Organ odwoławczy uznał ponadto, iż w postępowaniu pierwszej instancji jakkolwiek doszło do uchybienia przepisów prawa procesowego przy wydaniu decyzji polegającego na dostarczeniu zawiadomienia z dnia 29 czerwca 2007 r. w dniu 20 lipca 2007r. tj. po wydaniu w dniu 13 lipca 2007 r. decyzji w sprawie to, należy wskazać, iż nie miało ono wpływu na wynik sprawy. Należy również wskazać, że H. K. otrzymała korespondencję na właściwy adres w dniu 20 lipca 2007 r. Natomiast pozostałe strony i uczestnicy postępowania potwierdzili odbiór zawiadomienia o przygotowaniu do wydania decyzji. Obowiązek podjęcia tej czynności procesowej wynika z art. 10 § 1 kpa. Uzupełnieniem powołanego przepisu jest art. 81 kpa, zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Jednakże mając na względzie, że odwołująca podnosi w odwołaniu brak możliwości wypowiedzenia się przed organem pierwszej instancji, nie jest to wystarczający powód uchylenia decyzji. Tym bardziej, że odwołująca przedstawiła swoje argumenty w postępowaniu odwoławczym. W tym kontekście należy wskazać, iż nie każde naruszenie przepisów prawa procesowego skutkuje uchyleniem decyzji administracyjnej, a tylko takie które realnie mogło wpłynąć na wynik sprawy. Strona skarżąca nie wykazała związku przyczynowego między naruszeniem przepisów proceduralnych a wynikiem sprawy (wyrok NSA sygn. akt II OSK 831/05 z dnia 18 maja 2006 r., wyrok NSA z dnia 15 maja 2003 r., sygn. akt l SA/Gd 199/00 Przegląd Podatkowy 2004 nr 1, str. 43). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Górze w związku z potencjalnym zagrożeniem życia, zdrowia i mienia wynikającym z niewłaściwego stanu technicznego przewodów dymowych, instalacji kanalizacyjnej, elektrycznej wydał decyzję Nr [...] z dnia 12 lipca 2007 r. Zdaniem organu odwoławczego "dalsza zwłoka w podjęciu rozstrzygnięcia byłaby nieuzasadniona w związku z doświadczeniem potwierdzającym nie odbieranie lub odbieraniem z dużym opóźnieniem korespondencji oraz nieodpowiednim stanem technicznym przedmiotowego budynku. Należy wskazać, iż zgodnie z art. 66 ust. 1 i 2, ustawy Prawo budowlane właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Decyzja o zakazie użytkowania obiektu, jeżeli występują okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, podlega natychmiastowemu wykonaniu i może być ogłoszona ustnie. Z notatki służbowej z dnia 25 lutego 2008 r. wynika, iż podczas wizyty H. i Z. K. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. umożliwił stronom zapoznanie się i przeglądanie akt sprawy, jednak strony odmówiły zapoznania się z aktami jak również podpisania notatki służbowej (protokołu). Należy wskazać, że zarzuty związane z sposobem użytkowania lokalu mieszkalnego na strychu są bezzasadne. Sprawa lokalu na strychu została rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji decyzją z dnia 17 czerwca 2005 r. umarzającą postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania pomieszczenia strychu. Po rozpatrzeniu odwołania tej decyzji DWINB decyzją nr [...] z dnia 8 listopada 2005 r. utrzymał decyzję w mocy , a następnie WSA we Wrocławiu wyrokiem z dnia 4 października 2006 r. oddalił skargę na tę decyzję. Odnosząc się do sfałszowania aktu kupna -sprzedaży mieszkania organ drugiej instancji wskazuje, że Sąd Rejonowy w G. Wydział l Cywilny wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2007 r., sygn. akt [...] oddalił powództwo Z. L., Z. i H. K. o stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży przez Agencję A. lokalu mieszkalnego [...] położonego w budynku mieszkalnym [...] w O.. Wyrok jest prawomocny. Na marginesie organ dodaje, że wykonano naprawy kominów zgodnie z zaleceniami, co pozwoliło na dokonanie oględzin kominiarskich kominów i przewodów kominowych. Z protokołu kominiarskiego sprawozdawczo-opiniodawczego nr [...] z dnia 1 marca 2008 r., sporządzonego przez Jana Jakubiaka z dokonanej kontroli - oględzin przewodów kominowych i połączeń dymowych, spalinowych, wentylacyjnych oraz urządzeń pomocniczo- kominowych w spornym budynku wynika, że obejmują cały budynek mieszkalny czterorodzinny i dotyczy kominów i przewodów kominowych obsługujących użytkowane lokale mieszkalne, kontrolą i sprawozdaniem zostały objęte zagadnienia wymienione na odwrocie protokołu kominiarskiego litera A-B pkt od A 1-8 do B 1-6.,objęte kontrolą przewody kominowe oraz inne elementy (konstrukcje) odpowiadają w całości przepisom i wykonane konstrukcje i inne elementy mieszczą się w obowiązujących normach, przewody kominowe nadają się do użytkowania. Nadto w piśmie z dnia 5 marca 2008 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" potwierdza m.in., że poszycie dachowe przy kominie zostało naprawione po wykonania remontu kominów. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu, mając na względzie treść art. 81 Prawa budowlanego należy stwierdzić, iż do kompetencji organów budowlanych nie należy rozstrzyganie o prawach własności ani rozstrzyganie sporów sąsiedzkich ale sprawowanie nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem przepisów ustawy. W tym kontekście organ wskazuje na orzeczenie NSA (wyrok z dnia 14 września 1999 r. II S A/Gd 1674/97) w którym sąd stwierdza, że przeprowadzenia poszczególnych prac w obiektach objętych "sporem dotyczącym korzystania z własności" jest sprawą właścicieli sąsiednich nieruchomości lub współwłaścicieli tej samej nieruchomości a wynikające z tego stanu rzeczy spory są sprawą cywilną." Ze względu na upływ terminu wykonania obowiązku określonego w decyzji PINB, w czasie orzekania przez organ odwoławczy, wyznaczono nowy termin wykonania obowiązku na dzień 30 maja 2008 r. Reasumując, zdaniem organu odwoławczego ustalenia poczynione w toku postępowania uprawniały organ pierwszej instancji do podjęcia decyzji w trybie art. 66 Prawa budowlanego, w związku z czym zaskarżone rozstrzygnięcie nosi wszelkie cechy zgodności z prawem. Na ostateczną decyzję w sprawie skargę do sądu administracyjnego złożyli H. i Z. K. oraz Z. L. W skardze podnieśli, że jako wspólnota mieszkaniowa nie wyrazili zgody na zaadaptowanie pomieszczeń strychowych na cele mieszkaniowe, ani tym samym na wykonanie przyłączy i instalacji kominowej na strychu, nadto wskazali, że złożyli zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa poświadczenia nieprawdy w opinii biegłego i i protokole kominiarskim. Wskazując na podniesione zarzuty skarżący wnoszą o uchylenie skarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 2 marca 2009 r. (k. 143 akt) pełnomocnik skarżących podniósł naruszenie w skarżonej decyzji przepisów postępowania, a to art. 10 § 1 w zw. z art. 8 kpa, poprzez niezapełnienie stronie czynnego udziału w części postępowania oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się przez stronę co do zebranych w sprawie dowodów, art. 81 § 1 kpa poprzez uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione mimo pozbawienia strony możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów; art. 74 i 77 kpa, poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzenie wszystkich wskazywanych przez skarżących czynności dowodowych. W doręczonej sadowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga jest uzasadniona, a to musi doprowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego kwestionowanej decyzji. Według art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwana dalej upsa – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w tym także na decyzje wydane na podstawie norm Prawa budowlanego. Z taką kontrolą mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Jak wynika z dołączonych do odpowiedzi na skargę akt administracyjnych, orzekając w sprawie kompetentny organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji nie ustrzegł się w toku prowadzonego postępowania administracyjnego błędów o charakterze proceduralnym, co mogło mieć wpływ na jego wynik. Już w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego przyznano, że w toku postępowania przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w G. naruszono art.10 kpa. Stosownie do przywołanego przepisu (art. 10 § 1) organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W świetle zaś § 2 wskazanego artykułu organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Pozostaje poza sporem, że strona (obciążona w orzeczeniu obowiązkiem) nie miała możliwości zapoznać się ze zgromadzonymi w sprawie dowodami przed wydaniem przez organ pierwszej instancji decyzji w sprawie. Jak bowiem wynika z tychże akt skarżąca otrzymała stosowne zawiadomienie dopiero 20 lipca, podczas gdy decyzja organu pierwszej instancji nosi datę 12 lipca. Wynika to wprost ze zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki i powoduje naruszenie jednej z podstawowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego, wskazanych w przywołanym przepisie i pociąga za sobą także naruszenie art. 8 tej ustawy. Można dodać, że jeśli organ uznał, że w sprawie nastąpiły przesłanki z § 2 przywołanego artykułu, winien (w ramach prawidłowego uzasadnienia swego orzeczenia – art. 107 § 1 i 3 kpa) zawrzeć tego typu, ważkie dla pozycji i działań strony w toku postępowania, argumenty. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 czerwca 2006 r. I OSK 911/05, LEX nr 266267 "oparcie na zasadzie rozporządzalności prawami procesowymi w postępowaniu administracyjnym (art. 147 k.p.a.) przez stronę ma znaczenie dla wykładni art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu jest podstawą do uchylenia decyzji jeżeli naruszenie praw procesowych mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W razie gdy decyzja jest rozstrzygnięciem zgodnym z żądaniem stron, wywodzenie podstaw uchylenia decyzji z naruszenia praw procesowych strony stanowi naruszenie prawa w zakresie podstaw uwzględnienia skargi. W tym zakresie zasadny jest zarzut naruszenia art. 133 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez brak pełnej oceny akt sprawy w zakresie mającym wpływ na ustalenie naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym". Z akt nie wynika także aby strona miała możliwość zapoznać się także (w toku postępowania administracyjnego) z najistotniejszym dowodem w sprawie, czyli opinią biegłego. Pozostaje także poza sporem, że opinia ta została sporządzona na potrzeby zupełnie innego (karnego) postępowania. W przekazanych sądowi aktach administracyjnych opinii tej nie było. Zatem w świetle zawartości tychże akt administracyjnych należy uznać za zasadny zarzut skarżących o niemożliwości zapoznania się z opinią. Zdaniem sądu z akt nie wynika także jakie były losy wniosku strony o wyłączenie organu pierwszej instancji. W jednym z kolejnych pism procesowych strona skarżąca dołączyła do akt sądowych orzeczenie w tym przedmiocie, wskazać jednak trzeba, że po pierwsze na dzień orzekania Sąd tym postanowieniem nie dysponował, nadto to organ winien pełne i skompletowane akta Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę przesłać. Reasumując, uznanie za zasadne zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy skutkowało wydanie wyroku w myśl art. 145 § 1c uppsa. Orzeczenie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 tej ustawy. Jeśli chodzi o możliwość wykonania skarżonego aktu (art. 152 ppsa) to, zdaniem Sądu, kwestionowany akt nie może być wykonany w zakresie nałożonego nim obowiązku. Natomiast zakaz użytkowania budynku mieszkalnego w zakresie objętym decyzją organu pierwszej instancji winien obowiązywać w dalszym ciągu z uwagi na jego uzasadnienie (możliwość narażenia mieszkańców na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w dwóch, szczegółowo opisanych w uzasadnieniu decyzji przypadkach). Stąd orzeczenie sadu zawarte w p. II wyroku. Ze wskazanych względów należało orzec jak na wstępie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło