II SA/Wr 315/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.F. na czynność Wójta Gminy M. w przedmiocie ustalenie numeru porządkowego budynku postanawia I. odrzucić skargę II. zwrócić stronie skarżącej cały uiszczony wpis w kwocie 200 zł (dwieście złotych). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066; zm.: Dz. U. poz. 2261), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przedmiotowe zawiadomienie o ustaleniu numeru porządkowego nieruchomości (tj. zaskarżona czynność z zakresu administracji publicznej) zostało doręczono stronie 16 maja 2016 r. Na tę czynność, jako czynność materialno-techniczną, nie przysługiwał środek zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a. w ówczesnym brzmieniu (należy bowiem zauważyć, że wskazane przepisy zostały z dniem 1 czerwca 2017 r. znowelizowane i w obecnym stanie prawnym wymóg ten nie istnieje), skargę m.in. na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (w tym zaskarżoną czynność) można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się albo mógł się dowiedzieć o podjęcie czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Skargę wnosi się wtedy w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcia naruszenia prawa (art. 53 § 2 P.p.s.a.). Ponadto sąd może uznać, po wniesieniu skargi, że uchybienie terminu do wniesienia wezwania o naruszenie prawa nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (art. 52 § 3 zd. 2 P.p.s.a.). Skarżący wniósł wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przez Wójta Gminy M. w dniu 28 lutego 2017 r., natomiast skarga została przez skarżącego osobiście złożona w Biurze Obsługi Interesantów Urzędu Gminy w M. 11 kwietnia 2017 r. W skardze zawarty został wniosek o uznanie, że uchybienie terminu z art. 52 § 3 P.p.s.a. (tj. do wniesienia wezwania do naruszenia prawa) nastąpiło bez winy strony, uzasadniając to brakiem stosownego pouczenia w przedmiotowym zawiadomieniu o możliwości wniesienia takiego środka zaskarżenia. Możliwość taką przewidywał cytowany już art. 52 § 3 zd. 2 P.p.s.a. (w ówczesnym brzmieniu). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 maja 2009 r. (sygn. akt II OZ 417/09), do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, a także brak pouczenia lub błędne pouczenie przez organ administracji o przysługujących stronie środkach zaskarżenia oraz terminach i sposobie ich wniesienia. Przewidziane w przepisie art. 87 § 2 P.p.s.a. kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając zatem wystąpienie tej przesłanki Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego dbającego o swoje interesy (postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04). W niniejszej sprawie skutecznie doręczenie zawiadomienia bezsprzecznie nastąpiło 16 maja 2016 r., natomiast wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wniesione zostało dopiero 28 lutego 2017 r. Istotnym jest – z perspektywy oceny przesłanki braku winy strony w uchybieniu terminu – że w okresie pomiędzy tymi dwoma zdarzeniami strona, świadoma przecież istnienia zawiadomienia i jego wpływu na jej sytuację prawną – nie podjęła, jak wynika z akt sprawy, żadnych działań zmierzających do wzruszenia niekorzystnej – z punktu widzenia strony – czynności czy choćby prób jej wyjaśnienia. Brakuje choćby jakiejkolwiek korespondencji prowadzonej w przedmiotowej sprawie z organem administracji publicznej. Wobec powyższego należy przyjąć, że skarżący nie dopełnił staranności wymaganej od strony należycie dbającej o swoje interesy. Należy wskazać, że - jak wynika z akt sprawy - inne osoby zainteresowane przedmiotową czynnością, tj. ustaleniem numeru porządkowego, przedsięwzięły pewnie środki w celu wyjaśnienia wskazanej materii z organem administracji publicznej (choćby kierując do organu wniosek o udostępnienie informacji dotyczącej numeracji porządkowej); skarżący żadnej aktywności do momentu wniesienia wezwania do naruszenia prawa nie przejawił. Na organach administracji publicznej ciąży szereg obowiązków w związku z ochroną strony i udzielaniem jej informacji (wypływających choćby z art. 7 czy art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej K.p.a.), niemniej terminy mają także znaczenie uniwersalne, służące umocnieniu zasady pewności prawa, bowiem wpływają również na sytuację i działalność innych podmiotów. Wypowiadając się w kwestii braku pouczenia w decyzji administracyjnej i możliwości zastosowania art. 112 K.p.a. (mówiącym o braku negatywnych konsekwencji dla strony błędnie pouczonej o przysługujących jej środkach zaskarżenia), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie stwierdził, że "przyjęcie dopuszczalności stosowania art. 112 K.p.a. do sytuacji całkowitego braku pouczenia o środkach odwoławczych powodowałoby, że strona mogłaby w każdym dowolnym terminie skutecznie złożyć środek odwoławczy, zaś decyzja nie zawierająca takiego pouczenia nie mogłaby stać się ostateczna" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2295/11). Uwzględniając powyższe, należało stwierdzić, że skarga zasługuje na odrzucenie, jednakże nie dlatego – jak wnosi organ w odpowiedzi na skargę – iż została wniesiona po terminie (art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Gdyby bowiem założyć, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało wniesione skutecznie, to - z uwagi na brak odpowiedzi organu - skarga zostałaby wniesiona w terminie (tj. w okresie 60 dni od wniesienie wezwania). W niniejszej sprawie strona skarżąca nie dopełniła jednak obowiązku wynikającego z art. 52 § 3 P.p.s.a., tj. nie złożyła skutecznie środka poprzedzającego wniesienie skargi, bowiem uczyniła to z uchybienie terminu do jego złożenia, a nie zaistniała przesłanka braku winy. Tym samym - w świetle art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. - nie został spełniony warunek formalny dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Stąd orzeczono jak w punkcie drugim sentencji. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 1 lutego 2017 r., w sprawie I OSK 122/17, w uzasadnieniu którego stwierdził "W rozpoznawanej sprawie dniem, w którym skarżący dowiedzieli się o czynności Wójta Gminy R. z dnia 12 maja 2016 r. polegającą na zmianie z urzędu adresu dla nieruchomości położonej na działce nr 154, obr. Ś. - z adresu dotychczasowego: "ulica [...], numer porządkowy 5" na nowy adres: "ulica: [...], numer porządkowy 13c" jest 18 maja 2016 r. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa powinno być zatem wystosowane do organu do dnia 1 czerwca 2016 r. Skarżący zwrócili się z pismem do organu w dniu 8 czerwca 2016 r., a zatem uchybili terminowi do wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Tym samym procedura wnoszenia skargi do sądu administracyjnego nie została zachowana i skarga podlegała odrzuceniu. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej wskazać należy, że brak wyczerpującego pouczenia stron o sposobie wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie może prowadzić do uznania, że skarga została wniesiona z zachowaniem wymogów wynikających z art. 52 § 3 P.p.s.a. Wniosek o przywrócenie terminu do wystąpienia z wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, w przypadku jego wniesienia, rozpoznawany jest przez organ w oparciu o przepisy Rozdziału 10, Działu I Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ strona żąda przywrócenia terminu do dokonania czynności, do której załatwienia właściwy jest ten właśnie organ. Jak wynika z akt sprawy zainteresowani nie wystąpili do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a zatem brak było podstaw do dokonania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozważań w zakresie podstaw do jego przywrócenia. Wobec powyższego kwestie związane z brakiem pouczenia o terminie i właściwym trybie odwoławczym nie mogą wpłynąć na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie". Podstawę orzeczenia w punkcie drugim stanowi przepis art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.